Cotec Star với 60% vốn điều lệ thuộc sở hữu của Cotec Group, đã lỗ 1 tỉ đồng năm 2009 và 2,8 tỉ đồng năm 2010, nhưng các cổ đông cũng không hề được báo cáo. Chỉ sau khi nộp đơn khiếu kiện, họ mới được triệu tập tham gia đại hội cổ đông bất thường vào ngày 29.8 để nghe Công ty tuyên bố thua lỗ và phá sản. Nhưng chỉ một tuần sau đó, ông chủ Cotec Group cho biết sẽ mua lại 30% cổ phần từ cổ đông nhỏ lẻ của Cotec Star và cùng với một đối tác tư vấn của Pháp xây dựng thương hiệu Cotec Star thành Cotec Architect. Việc nỗ lực đổi tên thương hiệu và tái cấu trúc Công ty đã cho thấy sự e dè của chủ doanh nghiệp đối với việc phá sản, dù trước đó họ đã trót thốt ra lời tuyên bố “phá sản”.

Một vụ phá sản chấn động trên thị trường chứng khoán là Dược Viễn Đông cũng đã diễn ra tương tự. Trong khi cổ phiếu ngành dược được đánh giá là triển vọng thì cổ phiếu DVD của công ty này bị cá nhân lãnh đạo làm giá. Hoạt động kinh doanh của Dược Viễn Đông đình đốn, nợ đầm đìa đến hơn 900 tỉ đồng với các khoản phải thu không nhỏ. Cho đến khi Ngân hàng ANZ, một chủ nợ lớn của Dược Viễn Đông, yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với công ty này và được tòa án chấp nhận, câu chuyện phá sản mới trở thành hiện thực. Từ đầu năm, giới đầu tư nước ngoài đã khiếp sợ và bán tháo cổ phiếu DVD và người mua lại là nhà đầu tư trong nước.

Chỉ trong 1 tháng, 2 vụ phá sản đã được tuyên bố với 2 động thái khác nhau. Một vụ đã thoát khỏi phá sản bằng nỗ lực của chủ doanh nghiệp, một vụ bị ép phải phá sản dưới áp lực của chủ nợ. Thực tế này nói lên tâm lý e dè của các chủ doanh nghiệp khi đứng trước hai chữ “phá sản”, dù trong lúc kinh tế khó khăn như hiện nay nguy cơ phá sản của doanh nghiệp không hề nhỏ.

Nhiều lý do để e ngại

Luật sư Nguyễn Hữu Phước, Giám đốc Công ty Luật Phuoc & Partners kể ông từng tư vấn về thủ tục phá sản cho một số doanh nghiệp, nhưng đa số các trường hợp sau đó đều chuyển sang hình thức đóng cửa doanh nghiệp thay vì phá sản. Lý do là thủ tục phá sản khá phức tạp, nhiêu khê và mất nhiều thời gian.

Luật Phá sản năm 2004 quy định thời gian ra quyết định mở thủ tục phá sản là 30 ngày kể từ ngày tòa án thụ lý hồ sơ. Tuy nhiên, khi hồ sơ đến tay thẩm phán, thời hạn chỉ còn khoảng 20 ngày. Khoảng thời gian này hoàn toàn không đủ để thẩm phán xem xét hồ sơ, triệu tập các phiên họp cần thiết với sự tham gia của chủ doanh nghiệp, các cá nhân và tổ chức khác có liên quan để xem xét những bằng chứng chứng minh doanh nghiệp thật sự lâm vào tình trạng phá sản.

WonderBuy, một trong số ít doanh nghiệp “dũng cảm” tuyên bố phá sản hồi giữa năm nay, cũng bị mắc cạn ở đây. Thương hiệu bán lẻ điện máy này phải phá sản sau khi lỗ tới 52 tỉ đồng bởi giá thuê mặt bằng quá đắt và tình hình kinh doanh khó khăn.

WonderBuy nộp đơn xin phá sản từ tháng 5.2011 nhưng tòa án vẫn chưa đưa ra phán quyết vì các hồ sơ liên quan chưa hoàn tất. Ban Giám đốc Công ty Cổ phần Hợp Nhất, sở hữu thương hiệu WonderBuy, cũng đã có buổi gặp với khoảng 80 nhà phân phối và khách hàng để giải đáp về vấn đề trả nợ. Mặc dù các chủ nợ đã đề xuất nhiều cách thu hồi nợ, nhưng ông Phan Thanh Hà, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hợp Nhất, vẫn khẳng định: “Phải chờ phán quyết của tòa!”.