Trang 1 / 3
Nếu bạn đánh cụm từ “cho vay vốn” vào công cụ tìm kiếm Google thì ngay lập tức sẽ có 19,9 triệu kết quả được tìm thấy với hàng loạt lời mời hấp dẫn: “Thủ tục nhanh gọn, không cần thế chấp tài sản, không bảo lãnh, không công chứng giấy tờ, thủ tục nhanh chỉ trong một hoặc hai ngày; chỉ cần gọi điện, người cho vay sẽ đến tận nơi”.
Kết quả này cho thấy sự bành trướng của tín dụng đen, vốn đã tồn tại từ lâu trong xã hội dưới nhiều hình thức như cầm đồ, cho vay nặng lãi. Loại hình này càng trở nên phổ biến kể từ khi các ngân hàng thực hiện chính sách chặt chẽ về tín dụng, buộc doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải vay nóng với lãi suất cao để tạm thời vượt bão. Nhưng với mức lãi suất cắt cổ, đầu ra khó khăn, không ít doanh nghiệp đã đi đến chỗ bế tắc. Theo Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, chỉ trong quý I/2012, đã có hơn 14.000 doanh nghiệp trên cả nước phải giải thể, tạm ngừng hoạt động, tăng 9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Lãi suất đen tăng phi mã
Khách hàng của hình thức vay nặng lãi chủ yếu là những cá nhân đang cần trả nợ gấp, chi tiêu khẩn hay doanh nghiệp đến lúc đáo hạn vốn vay ngân hàng, nhưng gặp khó khăn về vốn và cần thêm vốn mới cho sản xuất kinh doanh. Số tiền vay có thể dao động từ 10 triệu đồng đến 50 tỉ đồng. Lãi suất phụ thuộc vào số tiền cũng như thời gian vay. Nếu vay 3 ngày, người vay phải trả mỗi ngày 7.000 đồng tiền lãi/1 triệu đồng tiền vay (tương đương 255,5%/năm); còn vay từ ngày thứ 10 trở đi, khách sẽ phải trả lãi 3.000 đồng/1 triệu đồng (109,5%/năm).
Từ những mức lãi suất cực kỳ cao này, người viết đã đi tìm hiểu thực tế. Tại huyện Củ Chi, TP.HCM, trong vai một giám đốc doanh nghiệp đi vay tiền, người viết được người bạn tại địa phương dẫn đến một địa điểm cho vay là một căn nhà 3 tầng. Sau khi “phỏng vấn” trong khoảng 4 phút về tình hình hình kinh doanh, đất đai, nhà cửa, chủ cho vay là ông Nguyễn Hoàng Minh, trạc 45 tuổi, nói cứ về nhà mang giấy chủ quyền gốc bất động sản đến đây và nếu cần vay dưới 1 tỉ đồng là có tiền ngay, không cần phải đợi. “Lãi suất sẽ tính theo ngày, vay 100 triệu đồng, mỗi ngày trả lãi 1 triệu đồng, nghĩa là 1%/ngày hay 30%/tháng”, ông Minh nói.
Lãi suất cắt cổ, nhưng đứng trước thực tế hoặc phải vay với lãi suất cao hoặc phải giải tán công ty, không ít người đã nhắm mắt đưa chân và cuối cùng đã ngấp nghé bên bờ vực phá sản.
Trường hợp của Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Đại Dương Xanh là một ví dụ. Hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ xử lý nước thải và tư vấn môi trường từ năm 2004 với trụ sở tại quận Gò Vấp, TP.HCM, Đại Dương Xanh đã có lúc ăn nên làm ra với việc mở thêm văn phòng đại diện tại Phan Thiết, Bình Thuận vào năm 2008.
Tuy nhiên, từ năm 2010 đến nay, do tình hình kinh tế vĩ mô bất ổn cùng tình trạng nợ kéo dài từ các hợp đồng dịch vụ với khách hàng (hiện lên đến gần 2 tỉ đồng), Công ty đã phải đóng cửa văn phòng Phan Thiết, cắt giảm nhân sự từ gần 40 xuống còn 18 người và dời trụ sở từ quận Gò Vấp về khu nhà xưởng ở quận 12 để cắt giảm chi phí.
Mới đây, do thiếu vốn để mua sắm thiết bị cho dự án xử lý nước thải của một khách hàng ở tỉnh Bình Dương, Đại Dương Xanh đành phải vay nóng với số tiền 300 triệu đồng chỉ trong 1 tháng với lãi suất 12%/tháng (36 triệu đồng/tháng). “Ngân hàng không muốn cho vay nên tôi phải vay nóng ở ngoài với lãi suất rất cao. Cứ đà này, không chắc chúng tôi có thể tồn tại trong 2 tháng tới”, anh Nguyễn Văn Tiến, Giám đốc Công ty, ngao ngán nói.
Trường hợp của chị Trần Thị Thúy, Giám đốc Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Phương Thúy tại thị xã Thủ Dầu Một, Bình Dương còn bi đát hơn. Những năm 2005-2007, chị Thúy dồn tất cả tài sản vào sàn chứng khoán và lời hơn 20 tỉ đồng. Giai đoạn này, bất động sản cũng lên cơn sốt. Chị lại gom hết vốn liếng, vay thêm ngân hàng để mua đất. Đến đầu năm 2010, chị đã có trong tay 6 lô đất ở Bình Dương với tổng giá trị gần 24 tỉ đồng.
Tuy nhiên, khi đó, những bất ổn kinh tế đã bắt đầu diễn ra và tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản, khiến thị trường đóng băng, đẩy chị Thúy vào tình trạng “nhà giàu cũng khóc” vì bán đất không ai mua. Sau Tết Nhâm Thìn, để có vốn hoạt động cho công ty chăm sóc thẩm mỹ và spa của mình, chị làm thủ tục vay 2 tỉ đồng tại cùng lúc 3 ngân hàng thương mại địa phương, nhưng đều bị từ chối. Theo mách bảo của một người bạn, tuần qua, chị Thúy đã tìm đến tín dụng đen ở quận 5, TP.HCM để vay 1 tỉ đồng trong 1 tháng với lãi suất 13%/tháng.
“Thời buổi kinh doanh khó khăn, đất bán không ai mua, công ty thẩm mỹ thì ế ẩm, lại phải vay nóng với mức lãi suất này. Tôi thật sự đang ngồi trên đống lửa”, chị Thúy bộc bạch.
Hai doanh nghiệp kể trên chỉ là những trường hợp điển hình trong số hàng ngàn doanh nghiệp nhỏ và vừa đang phải cắn răng vay tín dụng đen để có thể tiếp tục tồn tại sau khi bị ngân hàng quay lưng. Tuy nhiên, một nguyên nhân khác cũng cần phải nói đến là nguồn vốn tích lũy trong kinh doanh của khối doanh nghiệp này vẫn còn quá kém và chủ yếu lệ thuộc vốn ngân hàng. Khi kênh cho vay này bị đóng lại, tất nhiên tín dụng đen sẽ có cơ hội hoành hành.