Trung Quốc có thể sẽ đối mặt với nguy cơ giảm phát nếu các nỗ lực kích cầu của Chính phủ vẫn còn yếu ớt.
Theo Cục Thống kê Quốc gia, chỉ số giá tiêu dùng của Trung Quốc đã tăng 2,2% trong tháng 6 so với cùng kỳ năm ngoái, giảm từ mức 3% của tháng 5. Đây cũng là mức thấp nhất trong vòng 29 tháng qua. Trong khi đó, chỉ số giá sản xuất, thước đo giá vốn hàng hóa khi xuất xưởng, đã giảm 2,1%, mức giảm tháng thứ tư liên tiếp.
Nhập khẩu giảm cũng cho thấy nhu cầu đang suy yếu. Nhập khẩu các mặt hàng công nghiệp trong tháng 6 đã giảm hơn so với tháng 5. Cụ thể, nhập khẩu quặng sắt giảm 9%. Nhập khẩu dầu thô giảm 15%, mức giảm tháng thứ bảy liên tiếp, trong khi đồng giảm tới gần 18%.
“Chu kỳ giảm phát vẫn chưa bắt đầu nhưng chúng ta sẽ thấy nó xuất hiện ngày càng nhiều ở ngành công nghiệp. Đó là dấu hiệu cho thấy giảm phát đang lan rộng”, Ren Xianfang, chuyên gia kinh tế tại IHS Global Insight, khuyến cáo.
Nỗi lo từ thị trường bất động sản
Hầu hết các chuyên gia kinh tế xem giảm phát là một viễn cảnh xa vời tại Trung Quốc vì nền kinh tế này vẫn đạt tốc độ tăng trưởng 7-8% năm nay và mức lương vẫn tăng cao (năm 2011, mức lương trung bình tại khu vực tư nhân đã tăng 18,3% so với năm trước).
Tuy nhiên, Li Huiyoung, chuyên gia phân tích thuộc Công ty Nghiên cứu SWS Research (Trung Quốc), khuyến cáo giảm phát giờ là một nguy cơ thực sự. “Chỉ số giá sản xuất cho thấy mối nguy giảm phát đã rất lớn rồi. Chính phủ sẽ phải hành động tích cực hơn nữa để chống giảm phát, đặc biệt là tăng đầu tư công”, ông nói.
Còn Nick Lardy, chuyên gia phân tích về Trung Quốc tại Viện kinh tế Peterson Institute of International Economics, cho rằng giảm phát chưa phải là nỗi lo trước mắt. Nhưng điều khiến ông lo ngại chính là tác động của thị trường nhà đất Trung Quốc lên giảm phát. “Ngành bất động sản chỉ chiếm 15% GDP của quốc gia này. Nhưng mối liên kết của ngành này với những ngành khác là rất lớn. Nếu bất động sản có vấn đề gì thì 40% nền kinh tế sẽ lâm nguy”, ông nói.
Thị trường bất động sản vẫn chưa đến mức báo động đỏ, nhưng nguy cơ thì đang xuất hiện. Năm 2009, 45% người dân Trung Quốc trong diện khảo sát cho rằng giá bất động sản sẽ tăng lên. Nhưng bây giờ, chỉ 15% tin vào điều đó. Tại các đô thị Trung Quốc, trong 5 hộ gia đình có 1 hộ sở hữu bất động sản thứ hai như một khoản đầu tư và đây là dấu hiệu về đầu cơ.
Lardy cho rằng thị trường nhà Trung Quốc có thể sẽ ở trong tình trạng bong bóng thêm 2 năm nữa. Một khi thị trường này đảo chiều thì sự suy giảm kinh tế sẽ đến. Và khi đó, ông cho rằng tốc độ tăng trưởng GDP có thể sẽ xuống thấp ở mức kỷ lục 5%.
Điểm sáng hiếm hoi
Lo ngại trước việc nền kinh tế đang đi xuống, đầu tháng 7.2012, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã tiếp tục giảm lãi suất - đợt giảm thứ hai trong chưa đầy 1 tháng. Nếu tính từ tháng 12 năm ngoái đến nay, Trung Quốc đã 3 lần giảm lãi suất cùng với đó là việc trợ cấp cho những người mua ôtô, thiết bị gia dụng và thực hiện tự do hóa ngành tài chính.
Những chính sách kích cầu này bước đầu đã có tác dụng. Doanh số bán trong lĩnh vực nhà ở tại các thị trường chủ chốt ở bờ Đông Trung Quốc cao hơn 50% trong tháng 6 so với cùng kỳ năm ngoái, theo Goldman Sachs. Doanh số bán ôtô - một động lực giúp đẩy cao nhu cầu kim loại - đã tăng 23% trong tháng 5 sau mức tăng 13% của tháng 4.
“Năm 2008 và 2009, chúng ta chứng kiến sức cầu sụp đổ hoàn toàn. Còn bây giờ, dù tăng trưởng yếu ớt, nhưng sức mua tiêu dùng vẫn còn”, Henry Liu, trưởng bộ phận nghiên cứu của Mirae Asset Securities, nhận xét.
Một tin tốt lành khác là các nhà nhập khẩu vẫn đang mua hàng hóa với số lượng lớn. Nếu so với tháng 5, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa công nghiệp trong tháng 6 đã giảm xuống nhưng so với cùng kỳ năm ngoái thì đã cho thấy sự cải thiện. Chẳng hạn, nhập khẩu quặng sắt tăng 14%, dầu thô tăng 10%, đồng tăng 24%.
Điều quan trọng là đã có một số dấu hiệu cho thấy sự kiểm soát đối với khu vực bất động sản - động lực chính thúc đẩy nhu cầu nội địa - đang được nới lỏng. Giá cả trung bình tại 100 thành phố theo khảo sát của công ty bất động sản Soufun, đã tăng lên trong tháng 6, sau 9 tháng liên tiếp bị sụt giảm. Điều này cho thấy các điều kiện đã nới lỏng hơn cho người mua nhà.
Một số chuyên gia phân tích kỳ vọng các đợt nới lỏng tiền tệ tiếp theo của Chính phủ sẽ giúp đẩy mạnh nhu cầu trong 6 tháng cuối năm nay.
Theo Peng Wensheng, chuyên gia kinh tế thuộc China International Capital Corp., ít nhất đà tăng lạm phát chậm lại đã dọn đường để Chính phủ có thể can thiệp nhiều hơn nhằm khôi phục kinh tế.
Đầu tuần qua, Thủ tướng Ôn Gia Bảo cho biết nhiệm vụ ưu tiên của Chính phủ là tăng mạnh đầu tư công để ổn định kinh tế. “Đầu tư công sẽ tăng mạnh trong những tháng tới. Đây là cách hiệu quả nhất và dường như là cách duy nhất để thúc đẩy tăng trưởng trong ngắn hạn trong bối cảnh các đợt cắt giảm lãi suất vẫn còn cần thời gian để có thể tác động đến nền kinh tế”. Zhang Zhiwei, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc thuộc Nomura Holdings, từng làm việc cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế, nhận định.
(Tổng hợp)
