Trang 1 / 2
Vài tháng trở lại đây lạm phát đã đi xuống, nhưng điều đó không có nghĩa cả năm 2012 lạm phát sẽ thấp. Chắc chắn lạm phát lại sẽ tăng, nếu không vào cuối năm nay thì sang đầu năm 2013, vì nhiều lý do.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 đã tăng 0,63% sau khi giảm trong 2 tháng trước đó. Có nhiều yếu tố tác động đến CPI, trong đó quan trọng nhất là chi phí đầu vào tăng đã đẩy cao giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu.
Lạm phát trong 6 tháng cuối năm cũng sẽ tăng vì theo quy luật hằng năm, quý III và quý IV là lúc hàng hóa thường tăng giá. Không những thế, chủ trương bơm mạnh vốn ra thị trường thông qua đầu tư công và các ngân hàng tăng cường giải ngân nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng tín dụng cả năm nay cũng sẽ khiến lạm phát tăng trở lại.
Đua nhau tăng giá
Kể từ ngày 1.7, giá điện bình quân đã tăng 5%. Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ hồi đầu năm nay đã cho biết nếu giá điện tăng 5% thì tác động lên CPI qua hai vòng trực tiếp và gián tiếp sẽ vào khoảng 0,36%. Thông thường, việc tăng giá điện sẽ bắt đầu tác động đến chi tiêu của hộ gia đình sau khoảng 1-2 tháng, cũng có nghĩa sẽ tác động đến CPI bắt đầu từ tháng 8.
Chỉ trong vòng 1 tháng sau khi điện tăng giá 5%, cả xăng dầu và gas đều đồng loạt điều chỉnh với mức tăng khá mạnh: 3.050 đồng mỗi lít xăng sau 4 lần tăng kể từ ngày 20.7 (mới nhất là ngày 29.8) và 52.000 đồng bình cho bình gas 12 kg.
Điện, xăng dầu, gas là những mặt hàng thiết yếu. Chính vì vậy, việc các mặt hàng này tăng liên tục đã kéo hàng loạt mặt hàng khác tăng theo.
Với sự đi lên của giá xăng dầu, gas, điện, nước, giá lương thực - thực phẩm cũng sẽ nối gót. Bên cạnh đó, giá dịch vụ y tế đã tăng mạnh, có nơi gấp 2 lần. Rồi các trường ngoài công lập các cấp ở Hà Nội và TP.HCM đang đề nghị tăng học phí cho năm học mới. Chỉ số giá các nhóm giao thông, nhà ở, vật liệu xây dựng và giá một số hàng hóa, dịch vụ khác cũng sẽ chịu sức ép phải tăng giá.
Tất cả những điều này đã vẽ ra một kịch bản khá chắn chắn: lạm phát sẽ tăng trở lại. Về thực chất, trong 2 tháng 6 và 7 khi CPI giảm, lạm phát vẫn cao. Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam giải thích, mặc dù CPI tháng 6 và tháng 7 đều âm nhưng nếu loại bỏ năng lượng và lương thực - hai nhóm mặt hàng phụ thuộc nhiều vào điều kiện bên ngoài và vào mùa màng, không phụ thuộc bản chất tài chính tiền tệ của nền kinh tế - ra khỏi rổ hàng hóa tính CPI thì lạm phát vẫn dương trong 2 tháng qua. Như vậy, lạm phát không hề giảm.
Nhìn xa hơn, ngay cả mức CPI dự kiến không quá 7% cho năm 2012 vẫn là mức khá cao. Theo ông Dương Mạnh Hùng, Phó vụ trưởng Vụ Hệ thống Tài khoản Quốc gia, lạm phát năm 2012 ước khoảng từ 7,7-7,8%. Trong khi đó, 3 tháng trước, Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội dự báo lạm phát cả năm chỉ ở mức 6,2%.
Còn chuyên gia tài chính Vũ Đình Ánh thì cho rằng lạm phát năm 2012 sẽ ở mức 8%. Tuy nhiên, ông đề nghị kéo trần lãi suất huy động từ 9% xuống 8% nhằm hạ lãi suất cho vay xuống còn khoảng 12-13%. Ở đây, một câu hỏi lại được đặt ra: khi lạm phát đang nhấp nhổm tăng thì làm sao mà hạ lãi suất cho được?
Mỗi khi giá nguyên nhiên liệu đầu vào tăng mạnh, nguy cơ xuất hiện một vòng xoáy tăng giá mới sẽ cao lên. Hiện nay, nếu vòng xoáy đó xảy ra thì sẽ rất nguy hiểm cho nền kinh tế. Vì sản xuất đang tăng rất chậm, chỉ số hàng tồn kho cao, trong khi tiêu thụ gần như không tăng, thậm chí còn giảm.
Giá cả tăng không được kiểm soát tất yếu sẽ kéo theo cầu phương tiện thanh toán tăng. Cầu phương tiện thanh toán tăng sẽ khiến cầu tín dụng tăng, nhưng lượng hàng hóa không đổi sẽ tạo ra lạm phát. Vì thế, việc kiểm soát giá cả là rất quan trọng.
Trong tình hình này, Chính phủ lại tăng đầu tư công sau một thời gian siết chặt. Bên cạnh việc giải ngân khoảng 21.000 tỉ đồng mỗi tháng từ đây đến cuối năm, Chính phủ còn ứng trước 30.000 tỉ đồng của tài khóa năm 2013.
Mặt khác, Ngân hàng Nhà nước cũng đã nâng chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng đối với 10 tổ chức cho vay có tài chính lành mạnh. Trong đó, có ngân hàng được cấp chỉ tiêu tới 30% so với mức tối đa 17% trước đó.
Vì 2 lý do trên, Ngân hàng ANZ đã đưa ra nhận định: “Đang có dấu hiệu nới lỏng tiền tệ và tài khóa tại Việt Nam”.
Theo Tiến sĩ Kinh tế Lê Đăng Doanh, việc nới lỏng chính sách tài khóa và tiền tệ sẽ lại tiếp tục nuôi dưỡng lòng tham của không ít nhà đầu tư, doanh nghiệp đã có kế hoạch kinh doanh tràn lan trong thời gian qua.