Một ngày trung tuần tháng 10.2008, Cung điện Buckingham (London, Anh quốc) chào đón một vị khách mời là một người đàn ông mang hai dòng máu Anh - Iraq, vóc người tầm thước, tóc nâu đen, nụ cười thân thiện. Ông đến để đón nhận danh hiệu cao quý MBE (Member of British Empire) của Nữ hoàng Anh Elizabeth II vì những cống hiến cho nền giáo dục quốc tế, đặc biệt là ở Việt Nam. Ông là Khalid Muhmood, “cha đẻ” của hệ thống giáo dục ngoại ngữ Apollo ở Việt Nam. Và cái tên Apollo mà Khalid chọn cho “đứa con” của ông chính là xuất phát từ câu chuyện về vị thần ánh sáng kia.

Thái tử Charles thay mặt Nữ hoàng Anh trao tặng danh hiệu này cho ông. Khalid đã xa gia đình khá lâu nên sự có mặt của bố mẹ ông hôm đó đã làm ông rất xúc động. Khalid kể lại, pha chút bông đùa: “Điều ấy làm tôi vui sướng lắm! Nhưng nhiều bạn bè Việt Nam lại tưởng tôi nhận bằng MBA, vì chữ MBE và MBA phát âm nghe loáng thoáng giống nhau…”.

Một ngày năm 1995 tại Hà Nội. Người đứng đầu Hãng Hàng không Singapore Airlines tại Việt Nam đến gặp Khalid, trao cho ông 300 USD và xin gửi một cậu bé đánh giày mà ông gặp ở phi trường vào học tiếng Anh ở Apollo. Khalid rất ngạc nhiên. Nhưng ông còn ngạc nhiên hơn khi sau một năm học, Thanh, cậu bé nhỏ thó ngày nào, tiến bộ rất nhanh. Bây giờ, Thanh đã là một người đàn ông “to hơn cả tôi” (như cách Khalid nói vui) và quản lý 4 khách sạn lớn tại Hà Nội.

Thanh có một cô em gái, cũng được Apollo nhận vào làm lao công. Song cô bé tiến bộ rất nhanh và không bao lâu sau đã trở thành một trong những nhân viên chăm sóc khách hàng có năng lực ở Apollo. Không ít nhân viên ở Apollo cũng bắt đầu từ những công việc tương tự, rồi vươn lên trở thành những nhân viên tài chính giỏi. Điều này càng khiến Khalid Muhmood an tâm rằng, cuộc hành trình của ông đến Việt Nam hoàn toàn ý nghĩa.

Đến Việt Nam

“Tôi đến Việt Nam năm 1992. Đó là chuyến công tác kết hợp đi du lịch. Nhân tiện, tôi cũng muốn xem liệu Việt Nam có thể mang đến cơ hội để tôi theo đuổi lý tưởng giáo dục của mình không. Lúc đó, đường phố Việt Nam không có nhiều xe máy như bây giờ, rất ít xe hơi”, Khalid bắt đầu câu chuyện về cuộc hành trình của mình.

19 tuổi, ông đã mang nặng một lý tưởng giáo dục. Sau khi tốt nghiệp đại học tại Anh, Khalid bắt đầu thực hiện niềm khao khát của mình bằng công việc dạy tiếng Anh ở Singapore và đi thăm nhiều nước châu Á khác. Khalid nhận ra: Singapore và Malaysia có nền giáo dục quá tốt, Indonesia tuy đẹp và thân thiện nhưng tinh thần hiếu học chưa cao, Trung Quốc thì quá rộng lớn. Và lần đến Việt Nam năm 1992 đã cho Khalid niềm tin rằng đây là sự lựa chọn đúng đắn.

“Một tinh thần hiếu học, những nỗ lực sống phi thường diễn ra trên khắp Việt Nam khi đó”, Khalid nhớ lại. Ông nhận thấy không chỉ giới trí thức mà rất nhiều bác tài xích lô, những người lao động chân tay cũng rất chịu khó mày mò học và thực hành Anh ngữ khi gặp người nước ngoài. Đó là một trong nhiều lý do để Khalid và vợ ông, Arabella Peters chọn Việt Nam làm “quê hương thứ hai” của họ.

Arabella sinh ra trong một gia đình có nền tảng kinh doanh tại Anh. Cha mẹ cô sở hữu một cửa hàng bán đồ gỗ gia dụng. Trong khi đó, song thân của Khalid lại là những người cống hiến cho giáo dục. Đây cũng là một tiền đề hình thành lý tưởng nghề nghiệp của Khalid.

Khalid và Arabella học cùng trường đại học ở Anh. Họ yêu nhau và cùng quyết định rời Anh quốc đến châu Á vì sự nghiệp của Khalid. Khalid đùa: “Cha mẹ Arabella hẳn sẽ rất nhớ cô ấy! Thời gian đầu, họ thường hỏi cô ấy vì sao lại quyết định đến sống và làm việc tại châu Á. Họ còn nói rằng, họ sẽ “giết” tôi nếu tôi mang cô ấy đi!”.

Năm 1994, Khalid và Arabella trở lại Hà Nội để bắt đầu sự nghiệp. Tình trạng của họ lúc đó, như cách Khalid chia sẻ: “Không gia đình. Không biết tiếng Việt. Không quen ai. Không internet. Không email. Có rất ít người nước ngoài ở đây!”.

Khalid và Arabella bắt đầu những nỗ lực đầu tiên để mở rộng mối quan hệ với cộng đồng người Việt. Với niềm đam mê bóng đá, Khalid tham gia vào một đội bóng người Việt, cũng là cách để ông tìm bạn. “Tôi không nhớ rõ người bạn Việt đầu tiên mà tôi quen là ai nữa. Nhưng người hỗ trợ nhiều cho công việc ban đầu của tôi là ông Trần Văn Nhung (nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)”, Khalid chia sẻ.

Qua thông tin từ những người lãnh đạo trong ngành giáo dục ở Việt Nam, Khalid quyết định chọn Hà Nội là nơi “ra quân” của Apollo. Ông nói: “Tôi muốn làm việc gì cũng phải thật minh bạch và hợp pháp. Thời điểm đó, tôi chưa thể kết luận rõ ràng về tiềm năng phát triển tại TP.HCM. Trong khi ở Hà Nội, tôi và Arabella có thể trao đổi nhiều thông tin với các lãnh đạo Bộ Giáo dục. Mặt khác, nhu cầu về giáo dục ở Hà Nội lúc đó rất lớn, nhiều dự án giáo dục của Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Á cũng được tập trung ở đây”.

Không có nhiều trung tâm ngoại ngữ vào thời điểm ấy và Apollo là trường dạy ngoại ngữ 100% vốn nước ngoài đầu tiên được cấp phép. Khalid chia sẻ: “Ngay cả chuyện được cấp phép lúc đó cũng rất khó khăn. Quá nhiều thủ tục. Quá nhiều người chỉ để quyết định một việc”.

Vì có quá ít trung tâm ngoại ngữ nên khi vừa mở cửa Apollo đã nhanh chóng thu hút được gần 100 học viên. Một tháng sau, con số này tăng gấp đôi và tiếp tục tăng trong 4 tháng kế tiếp. Nhưng chỉ sau 6 tháng, số học sinh bắt đầu giảm thê thảm. Khalid tự hỏi tại sao, trong khi nhân viên của ông cũng không thể có lời đáp. Khalid buộc phải cho nhân viên nghỉ Tết đến gần 1 tháng vì hoạt động kinh doanh không hiệu quả (“bây giờ thì chỉ nghỉ được vài ngày thôi”, Khalid cười).