Trong bối cảnh các doanh nghiệp nhà nước đang trong quá trình tái cấu trúc, một công ty mua bán nợ như DATC đóng vai trò như thế nào?

Các doanh nghiệp nhà nước trong diện tái cấu trúc thường rơi vào 1 trong 2 nhóm. Một là nhóm doanh nghiệp kinh doanh tốt và có tài chính lành mạnh nhưng muốn tái cấu trúc để hoạt động hiệu quả hơn. Nhóm còn lại là những doanh nghiệp có tiềm năng kinh doanh nhưng tình trạng tài chính yếu kém, nợ nhiều và không có khả năng trả nợ. Vì thế, muốn tái cấu trúc thành công, điều đầu tiên là phải tăng cường sự lành mạnh nội tại của các doanh nghiệp này.

DATC là định chế được Thủ tướng Chính phủ thành lập với nhiệm vụ xử lý nợ tồn đọng để lành mạnh hóa tài chính doanh nghiệp nhà nước, nhất là những doanh nghiệp đang khó khăn về mặt tài chính thuộc diện chuyển đổi sở hữu.

Trong các khoản nợ của doanh nghiệp tái cấu trúc, có cả nợ phải thu lẫn nợ phải trả. DATC sẽ tập trung xử lý nhóm nợ nào?

Nợ phải trả là nghĩa vụ của doanh nghiệp phải trả cho các chủ nợ, chủ yếu là các ngân hàng. Đây là điểm rắc rối nhất cần phải xử lý khi tái cơ cấu các doanh nghiệp yếu kém tài chính. Khi đó, công ty mua bán nợ phải đàm phán với các chủ nợ, đặc biệt là các ngân hàng, để mua lại các khoản nợ của doanh nghiệp. Trên cơ sở quyền chủ nợ được kế thừa, công ty mua bán nợ sẽ đánh giá lại thể trạng doanh nghiệp để đưa ra phương án cơ cấu lại tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh. Bản thân các doanh nghiệp cũng phải chủ động đàm phán với các chủ nợ để họ nhanh chóng đồng thuận bán nợ cho công ty mua bán nợ.

Như vậy, về cơ bản, DATC tập trung vào việc xử lý nợ phải trả của doanh nghiệp trong quá trình tái cơ cấu. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp có nợ phải thu thì DATC cũng có thể mua nợ phải thu để tạo dòng tiền đi vào doanh nghiệp để họ tiếp tục hoạt động.

Khi mua các khoản nợ của doanh nghiệp, DATC đã trở thành chủ nợ. Để sinh lời từ các khoản nợ đó, chắc chắn không phải khoản nợ nào DATC cũng mua?

Về bản chất, mua nợ xấu cũng là hoạt động đầu tư nên DATC phải đánh giá và chọn lựa khoản nợ nào có thể mua, mua với giá bao nhiêu và sau khi mua thì áp dụng biện pháp xử lý nợ nào để có được giá trị gia tăng cao nhất.

Đối với những doanh nghiệp còn tiềm năng phát triển nhưng hiện gặp khó khăn tài chính, DATC sẽ đàm phán mua nợ và sau đó thực hiện tái cấu trúc tài chính cho doanh nghiệp thông qua giải pháp như xóa nợ, khoanh nợ, chuyển một phần nợ thành vốn góp cổ phần, kêu gọi nhà đầu tư chiến lược cùng góp vốn vào doanh nghiệp. Khi đó, với vai trò vừa là cổ đông (thậm chí là cổ đông chi phối) vừa là chủ nợ, DATC sẽ giúp doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh, từ đó tạo dòng tiền đi vào để có nguồn trả nợ.

DATC đã làm theo cách này đối với trên 40 doanh nghiệp. Trong đó, có nhiều doanh nghiệp đã thành công. Thậm chí, có những doanh nghiệp (sau khi tái cấu trúc) đã đạt tỉ lệ sinh lời cao, chi trả cổ tức lên tới 30-40%/năm.