Kỳ 1 - Chăm sóc sức khỏe toàn diện: Thay đổi định nghĩa về “chuẩn sống tốt”

Trong nhiều thập kỷ, sự thịnh vượng của châu Á được xây dựng trên một công thức quen thuộc. Đó là con người làm việc nhiều hơn, nhanh hơn và lâu hơn. Chẳng hạn như văn hóa làm việc “996” tại Trung Quốc, từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần, từng được xem là biểu tượng cho tham vọng tăng trưởng của khu vực. Làm việc tới đêm muộn đồng nghĩa với kỷ luật, cam kết và cơ hội thăng tiến.

Thế nhưng, cùng với tốc độ tăng trưởng ấy là một tầng lớp lao động đô thị ngày càng kiệt sức. Từ Thượng Hải, Singapore đến Bangkok hay thậm chí tại TP.HCM, căn hộ tại các siêu đô thị dần thu hẹp thành những “hộp ngủ”, nơi con người chỉ trở về khi năng lượng gần như cạn kiệt sau một ngày dài làm việc, đến mức tỷ lệ kiệt sức tại công sở ở châu Á hiện thuộc nhóm cao nhất thế giới, theo khảo sát của South China Morning Post năm 2024.

Vấn đề không chỉ là lối sống. Khi thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài và áp lực đô thị trở thành trạng thái thường trực, sức khỏe bắt đầu tác động trực tiếp tới năng suất lao động, chất lượng sống và khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn. Mô hình tăng trưởng từng giúp châu Á bứt tốc giờ đây cũng bắt đầu chạm tới giới hạn sinh học của chính lực lượng lao động đã tạo ra nó.

Ảnh: shutterstock.com.

Áp lực đô thị tạo ra nhu cầu sống khỏe trường thọ 

Ngay chính lúc này, châu Á đang bước vào một cuộc khủng hoảng nhân khẩu học kép. Theo Liên Hiệp Quốc, đến năm 2050, cứ 6 người trên thế giới sẽ có 1 người trên 65 tuổi, so với tỷ lệ 1/11 vào năm 2019. Xu hướng này diễn ra đặc biệt nhanh chóng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi tỷ lệ dân số trên 60 tuổi dự kiến tăng từ 13,6% năm 2020 lên khoảng 25% vào năm 2050.

Đồng thời, đây cũng là khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh nhất thế giới, với tầng lớp trung lưu tiếp tục mở rộng trong môi trường sống mật độ cao, thời gian di chuyển kéo dài và chất lượng không khí suy giảm.

Khi con người phải sống lâu hơn trong những đô thị đầy áp lực và căng thẳng, sức khỏe vì thế không còn được xem là lợi ích phát sinh sau tăng trưởng, mà trở thành điều kiện để duy trì khả năng lao động, tính độc lập tài chính và chất lượng sống trong nhiều thập kỷ tiếp theo. Điều này đã làm dịch chuyển cách định nghĩa về “sống tốt”.

Theo khảo sát Quality of Life Report 2024 của HSBC với trên 11.000 nhà đầu tư có tài sản tại 11 thị trường châu Á, chất lượng sống ngày càng không được đo bằng tài sản sở hữu, mà bằng 3 yếu tố: sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và khả năng duy trì trạng thái cân bằng dài hạn. Đó cũng là thời điểm tầng lớp trung lưu và thượng lưu châu Á nhận ra rằng họ không thể mua lại sức khỏe bằng thẻ tín dụng. 

Chính từ những áp lực trên, nền kinh tế chăm sóc sức khỏe toàn diện (wellness economy) bắt đầu phát triển, đạt quy mô 6.800 tỷ USD vào năm 2024 và được dự báo lên tới 10.000 tỷ USD vào cuối thập kỷ này, theo Global Wellness Institute. Nhưng điều đáng chú ý không phải là quy mô, mà là cấu trúc. Wellness economy không phải chỉ là yoga hay thực dưỡng, mà đã mở rộng sang 3 lĩnh vực lớn. Mỗi lĩnh vực phản ánh sâu sắc nhu cầu thực của những cư dân sống trong các siêu đô thị.

Chỉ riêng giai đoạn 2023-2024, chăm sóc sức khỏe tinh thần (mental wellness) tăng trên 12%. Nhu cầu này được thúc đẩy bởi sự bùng nổ các ứng dụng thiền định, trị liệu trực tuyến, chương trình quản lý căng thẳng và cả các mô hình “digital detox”, nơi người ta trả tiền để tạm thời thoát khỏi màn hình.

Trong khi đó, du lịch phục hồi (wellness tourism) tăng gần 14%. Các kỳ nghỉ không còn thiên về tiêu hao, chẳng hạn như những chuyến du lịch thể thao cường độ cao. Thay vào đó, các chuyến retreat phục hồi giấc ngủ, trị liệu âm thanh, cân bằng nội tiết và những chương trình kéo dài tuổi thọ (longevity retreat) trở thành lựa chọn chủ yếu. Ngay cả ngành spa cũng không còn dừng ở thư giãn. Các liệu pháp lạnh sâu (cold therapy), truyền vi chất, phục hồi thần kinh và chăm sóc giấc ngủ đang dần trở thành dịch vụ chủ đạo tại các khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe cao cấp (wellness resort).

Lĩnh vực phản ánh rõ nhất sự thay đổi cấu trúc vẫn là bất động sản chăm sóc sức khỏe toàn diện (wellness real estate), được định giá 463 tỷ USD năm 2024 và dự báo đạt 944 tỷ USD vào năm 2030, theo Global Wellness Institute. Như nhận định của bà Phạm Vũ Thanh Giang, đồng sáng lập Genetica: “Gene chỉ quyết định khoảng 35% kết quả sức khỏe. 65% còn lại phụ thuộc vào môi trường và lối sống”.

Bất động sản tích hợp hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện 

Định nghĩa về một “ngôi nhà” đã thay đổi kể từ đó. Bởi vì nhà là nơi con người sống 1/3 cuộc đời mỗi ngày, là nền tảng môi trường mà cơ thể và tâm trí tiếp xúc hằng ngày. Nó không phải là một lựa chọn tiêu dùng tạm thời như mua một sản phẩm bổ sung hay một liệu pháp y tế. 

Cũng vì thế, các thương hiệu wellness quốc tế, từ nhà phát triển cao cấp đến các công ty bất động sản hàng đầu, đặc biệt tập trung vào những thành phố châu Á, nơi áp lực sống tạo ra nhu cầu lớn nhất như Singapore, Bangkok, Seoul. Họ hiểu rằng những cư dân ở các siêu đô thị này sẵn sàng trả tiền để được sống trong một môi trường có khả năng phục hồi năng lượng, giấc ngủ và trạng thái tinh thần.

Cách tiếp cận này đang định hình hoàn toàn tiêu chí thiết kế không gian sống. Nếu trước đây, một căn hộ được bán bằng diện tích, vị trí hay tầm nhìn (view) thì hiện nay những gì dự án mang lại cho thân - tâm mới là yếu tố tiên quyết trong tiếp thị. Chẳng hạn như ánh sáng mô phỏng nhịp sinh học (circadian lighting), hệ thống lọc không khí tự động, vật liệu giảm tiếng ồn hay khả năng duy trì nhiệt độ lý tưởng cho giấc ngủ sâu đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của phân khúc hạng sang. Ngay cả thiết kế không gian cũng thay đổi theo hướng tác động trực tiếp đến trạng thái thần kinh và khả năng hồi phục của cơ thể.

“Với các công nghệ mới, vật liệu xây dựng mới và sự phổ biến của công nghệ nhà thông minh, người ta kỳ vọng những yếu tố chăm sóc sức khỏe sẽ ngày càng được tích hợp vào môi trường xây dựng của các dự án nhà ở, khiến nó trở nên dễ tiếp cận hơn với nhiều người”, ông David Jackson, Tổng Giám đốc Avison Young Việt Nam, cho biết.

Việt Nam đang bước vào cùng quỹ đạo đó, nhưng với tốc độ nhanh hơn nhiều thị trường trong khu vực. Đầu tiên, theo Vietnam Report, 55,8% người tiêu dùng dự định tăng chi tiêu cho sức khỏe trong năm 2026, trong khi quy mô thị trường wellness nội địa đã tăng lên khoảng 20 tỷ USD.

Kế đến là quá trình đô thị hóa tăng tốc. Tỷ lệ dân số đô thị của Việt Nam dự kiến vượt 50% trong thập kỷ tới, trong khi Hà Nội và TP.HCM ngày càng chịu áp lực từ hạ tầng quá tải, mật độ xây dựng cao và chất lượng không khí suy giảm vào nhiều thời điểm trong năm. Khi thời gian di chuyển kéo dài hơn và không gian sống thu hẹp hơn, nhu cầu về những môi trường sống có khả năng hỗ trợ phục hồi thể chất và tinh thần cũng bắt đầu tăng lên tương ứng.

Điều đó đang tạo ra một sự chuyển dịch rõ rệt trong thị trường bất động sản. Giai đoạn 2019-2024, Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng 22,6% mỗi năm trong lĩnh vực bất động sản tích hợp hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện, đặt trong tương quan với các quốc gia dẫn đầu như Anh, Hà Lan, Singapore.

Sự thay đổi này cũng đang phân hóa hành vi người mua theo thế hệ. Nhóm trung niên tìm kiếm những không gian có khả năng duy trì “tuổi khỏe mạnh”, thông qua chất lượng không khí, ánh sáng tự nhiên hay các tiện ích chăm sóc sức khỏe tích hợp. Trong khi đó, những người trẻ lại ưu tiên những môi trường sống hỗ trợ cân bằng tức thì giữa làm việc, nghỉ ngơi và phục hồi năng lượng, với mật độ mảng xanh cao và khả năng đáp ứng xu hướng làm việc linh hoạt.

Nếu trước đây một căn hộ cao cấp thường được bán bằng vị trí hay tầm nhìn thì hiện nay, tại nhiều dự án mới ở TP.HCM và Hà Nội, các yếu tố như ánh sáng sinh học, khả năng cách âm, chất lượng không khí hay thiết kế hỗ trợ giấc ngủ đang dần trở thành ngôn ngữ tiếp thị chủ đạo. Người mua nhà hiện đại không còn chỉ tìm kiếm diện tích sống, mà tìm kiếm một môi trường có khả năng duy trì sức khỏe và chất lượng sống lâu dài. Các yếu tố này không còn là “tiện ích bổ sung” trong các thông tin quảng cáo mà đang trở thành logic thiết kế cốt lõi, cách mà các dự án hiện đại được xây dựng.

“Trên thực tế, xu hướng này phản ánh nhu cầu cơ bản của con người về một môi trường sống an toàn và lành mạnh”, ông David Jackson của Avison Young Việt Nam phân tích. 

Bà Lưu Bảo Hương, Chủ tịch GG Corporation, bổ sung thêm: “Sau đại dịch, góc nhìn của mọi người về sức khỏe đã thay đổi sâu sắc, chuyển dịch mạnh mẽ sang tăng cường miễn dịch tự nhiên và chăm sóc sức khỏe toàn diện. Lối sống wellness đang là kim chỉ nam của cộng đồng để ứng phó với những biến động toàn cầu”.