Hủy
Sống

Zone 9 - tổ hợp nghệ thuật đương đại và sự bắt nhịp của một thế hệ

Thứ Tư | 04/12/2013 14:55

Khi các họa sĩ muốn vẽ vào những năm 1980 ở Việt Nam, họ phải nộp một phác thảo cho chính quyền. Nếu được phê duyệt, họ có ba tuýp màu: hai màu đỏ, một màu xanh.

Vào quãng thờigian Nguyễn Quí Đức trở về Hà Nội vào năm 1989 sau hơn một thập kỷ ở Mỹ, những chuyệnkể trên dường như đã kết thúc. Chính phủ Việt Nam gần đây đã đưa ra chính sách "Đổimới" và nền kinh tế vốn do nhà nước kiểm soát chặt chẽ đã từ từ được nới lỏng.

"Có một sự cởi mở. Ông Đức nói. "Nhà văn đã có thể viết về chiếntranh và vài hoàn cảnh của xã hội. Người ta cũng nói về những mối liên kết giữacác nghệ sĩ".

Barbetta - cư dân đầu tiên của Zone9
Barbetta - cư dân đầu tiên của Zone9

Tuy nhiên, bất chấp những thay đổi lớn trong xã hội, nền nghệ thuật vẫn còn non trẻ và chưa được phát triển. Ngay cả với sự ra đời của Internet vào đầu năm 2000 đã giúp VN tiếp cận với các xu hướng toàn cầu, nhưng Việt Nam vẫn thiếu sự tự đổi mới về văn hóa.

Cho đến năm nay,khi một số nghệ sĩ và các doanh nhân sáng tạo, mà đi tiên phong là Đức và nhà thiếtkế nội thất Trần Vũ Hải, đã biến một nhà máy sản xuất dược phẩm từ thời Liên Xôtại Hà Nội thành một khu liên hợp nghệ thuật.

Giống tổ hợp nghệ thuật 798 Districtcủa Bắc Kinh, Zone9 cung cấp một không gian để trưng bày loại hình nghệ thuậtthử nghiệm, các quán cà phê và quán bar. Đó cũng là tín hiệu đầu tiên mà ViệtNam đang chuyển dần từ chủ nghĩa tiêu dùng thuần túy đặc trưng của giai đoạn Đổimới hướng tới nhận thức mang hơi hướng văn hóa hậu vật chất mang tính toàn cầu.

Thị trưởng Berlin đã dự ngày "Berlin sống giữa lòng HN" diễn ra tại Zone9
Thị trưởng Berlin đã dự ngày "Berlin sống giữa lòng HN" diễn ra tại Zone9

"Có rất nhiều người đang tìm kiếm một nơi như thế này", ông Trần Vũ Hải nói. Ông Hải là chủ sở hữu Bar Betta Republic, một trong những cơ sở đầu tiên mở ra tại Zone9 cùng với không gian sáng tạo Tadioto của ông Đức.

"Trước khi có Zone 9, tất cả các không gian nghệ thuật khác nhau được dựng lên đều tản mát khắp HN. Còn hiện tại, Zone9 đã trở thành một trung tâm nghệ thuật - và như một sản phẩm mang giá trị gia tăng, nó cũng đã trở thành một trung tâm giải trí ".

Hải đã tìm kiếm "một công xưởng lớn" trong nhiều năm trước khi anh có cơ duyên đến với khu vực này. Vào thời điểm đó, Zone9 chỉ để làm kho hàng. Nhưng khi các chủ sở hữu chuyển đi, ông Hải, ông Đức và một số doanh nhân khác đã nhận thấy đây là cơ hội của họ.

Nhà văn Nguyễn Quý Đức và không gian Tadioito
Nhà văn Nguyễn Quý Đức và không gian Tadioito (ảnh Kenh14.vn)

Sau khi Hải mở Bar ​​Betta và Đức đưa Tadioto vào các tòa nhà hoang, họ cũng gợi ý cho bạn bè cùng làm vậy. Khi nghệ sĩ người Anh Dorian Gibb tìm kiếm một studio ("Ông không thể tìm thấy bất cứ nơi nào để thuê mà ông có thể ném vào đó một mớ hỗn độn," đối tác của Gibb, Claire Driscoll, nhớ lại), Đức liền gợi ý Zone9.

Trong vòng một vài tháng, họ đã biến một khu nhà máy hoang phế thành một thứ nghệ thuật bản địa mà trang Hanoi Grapevine gọi là "một trong những điểm hot nhất của Hà Nội".

Tadioto
Tadioto

Driscoll và Gibb liền vào cuộc để biến tầng trên cùng của một tòa nhà trong khu thành Workroom Four - một không gian sáng tạo, studio, tổ chức triển lãm và hội thảo. Nhà sàn Collective, một không gian nghệ thuật thử nghiệm từng phải đóng cửa năm 2008 sau khi tổ chức một màn nghệ thuật sắp đặt khỏa thân, cũng đã mở cửa trở lại trong Zone 9.

"Trong côngxưởng này, chúng tôi có thể làm mọi thứ từ đầu", ông Nguyễn Quốc Thành, nhiếp ảnh gia trường phái conceptual là ngườiđiều hành Nhà Sàn, cho biết.

Họa sĩ Nguyễn Xuân Đàm mở gallery của riêngmình, Kenke Art Space, cũng với lý do tương tự. "Khi tôi đến đây bốn tháng trước đó là tất cả một mớ hỗn độn, rất bẩn thỉu. Chuột thì hàng đàn, "Đàm nói. "Nhưng có một cái gì đó rất mới và thú vị về nó. Tôi nghĩ rằng nó thực sự là một nơi thú vị để các nghệ sĩ có thể đến với nhau”.

Nhà Sàn Collective
Nhà Sàn Collective

Cũng như ở cácthành phố từ Berlin đến Bắc Kinh, các khu công nghiệp với giá thuê rẻ tiền banđầu thường thu hút các nghệ sĩ cũng nhưhấp dẫn các doanh nhân.

Phạm Đức Thắng, chủ quán Hiker hiện ở Zone9, đã mởHiker ngay sau khi thấy ảnh Zone9 trên Facebook."Nó rấtkhác lạ ở Hà Nội", Thắng nói. "Nhiều nghệ sĩ đã đến đây. Tôi nghĩ nó sẽlà nơi rất tuyệt."

Trong chuyến viếng thăm đầu tiên của tôi trong tháng Sáu, phần lớn Zone9 vẫn còn bỏ hoang. Một chiếc xe vào rửa đã chiếm không gian bằng cả một studio. Sáu tháng sau, dịch vụ rửa xe vẫn còn, nhưng nó đã bị bao vây bởi cơ man các cửa hàng, quán cà phê, các lớp học và Studio ảnh cưới. Thậm chí ở giữa 2 tòa nhà còn xuất hiện một hiệu bánh tổ ong nướng đầu tiên của HN.

Một buổi biểu diễn rock tại Hiker
Một buổi biểu diễn rock tại Hiker

"Khi tôi lần đầu tiên đặt chân vào Bar Betta, tôi biết rằng tôi muốn có một cửa hàng trong Zone 9," ông chủ quán Wunder Waffel Dương Anh Minh nhớ lại. "Ở đây hiện hữu một ý nghĩa tự do. Nó rất sáng tạo. Nó là của hiếm ở Việt Nam."

Chính "của hiếm” độc đáo đó là nguyên nhân khiến cả dân bản địa và người nước ngoài xích lại gần nhau, điều không một không gian nào khác ở HN làm được.

"Người phương Tây đến đây cũng như người dân địa phương. Không có biên giới. Những người đến Zone là 50 % Tây và 50 % ta. Đó không xảy ra bất cứ nơi nào khác", Hải nói.

Những nghệ sĩ tự do xuất hiện ngày càng nhiều trong các buổi biểu diễn tại Zone 9
Những nghệ sĩ tự do xuất hiện ngày càng nhiều trong các buổi biểu diễn tại Zone 9

Trong vòng chưa đến hai tháng, tin tức về Zone9 đã vượt xa ngoài cộng đồng những người làm nghệ thuật . Page Zone 9 của trang Facebook hiện có 22.626 người thích; để so sánh, page của Bảo tàng LS Quốc gia Việt Nam được chưa đầy 2.000 likes.

Hải đưa ra ước tính hơn 1.000 du khách đến với Zone9 trong một ngày trong tuần và con số đó tăng gấp đôi vào ngày thứ Bảy hoặc Chủ nhật.

Trong tháng Mười, VietnamNews, tờ báo tiếng Anh chính thức của Việt Nam, đã gọi Zone9 là "trung tâm nghệ thuật mới của HN"- một chỉ dấu tối cao về sự chấp nhận chính thức.

Một chiếc xe cứu thương cũ đã biến thành quầy bar
Một chiếc xe cứu thương cũ đã biến thành quầy bar

"Nó phát triển rất nhanh," Driscoll nói, giọng như có chút choáng váng. "Chúng tôi còn mới nghĩ về những gì chúng tôi sẽ làm với không gian đó. Chúng tôi không nghĩ rằng nó sẽ phát triển quá nhanh vậy".

Câu chuyện về sự phát triển nhanh chóng của Zone 9 song hành cùng việc phát triển của VN. Chính sách Đổi mới nới lỏng các hạn chế với giới nghệ sĩ và doanh nhân đã đưa Việt Nam từ một trong những nước nghèo nhất thế giới, với thu nhập bình quân đầu người dưới 100 USD, tới nhóm quốc gia thu nhập trung bình trong vòng chưa đầy ba thập kỷ.

Theo World Bank, "câu chuyện thành công" của VN là tỷ lệ đói nghèo đã giảm từ gần 60 phần trăm trong năm 1993 xuống chỉ còn một phần năm trong năm 2010.

Những quầy bar như thế này cũng là một đặc trưng của Zone9
Những quầy bar như thế này cũng là một đặc trưng của Zone9

Tầng lớp trung lưu ở VN đang mở rộng nhanh chóng - bảy triệu hộ gia đình vào năm 2010 – là nhóm người tiêu dùng dựa vào cảm hứng. Họ thường mua đồ để thể hiện vị thế xã hội, chứ không phải là nhu cầu vật chất.

Tầng lớp trung lưu thu nhập tăng từ 560$ năm 1988 lên khoảng 3.354$ vào năm 2012, và nhiều người Việt Nam chớp lấy cơ hội để biểu lộ sức mạnh chi tiêu mới của họ với hàng hiệu.

Theo một báo cáo năm 2012 bởi công ty kiểm toán KPMG, người tiêu dùng trung lưu trẻ của Việt Nam đặc biệt quan tâm "chất lượng sản phẩm, xu hướng thời thượng và trải nghiệm mua sắm" và "chỉ gắn bó với các thương hiệu đáng tin cậy và được công nhận rộng rãi."

Nhưng Zone9 lại mâu thuẫn với xu hướng đó. Các cửa hàng nhỏ ở đó không bán hàng thiết kế, các gallery thì trưng tác phẩm thử nghiệm, chứ không phải loại tranh phong cảnh truyền thống.

Những shop thử nghiệm về sản phẩm
Những shop thử nghiệm về sản phẩm

Zone 9 được coi là "cool" bởi vì nó là một lối thoát khỏi văn hóa tiêu dùng thực dụng vốn phổ biến trong phần còn lại của xã hội Việt Nam. "Các cô gái ăn mặc đi xem chiếu bóng cứ như họ đang đi đến một CLB," Minh nói với tôi. "Ở đây, bạn không cần phải nhìn lạ mắt”.

Driscoll cũng đưa ra các quan sát tương tự: "Đó là nơi đầu tiên ở Hà Nội không theo định hướng thương hiệu. Đó là một khái niệm mới: người ta mua và tiếp nhận một lối sống".

Thành công Zone9 xác nhận rằng Việt Nam đã đến ngưỡng của giai đoạn phát triển tiếp theo. Sau khi giai đoạn hậu chiến thiếu thốn, mọi người đều muốn chi tiền; hiện tại, người Việt Nam "nhận ra rằng mọi thứ không nhất thiết sang trọng, xa xỉ mới là nghiêm túc", Tracey Lister, người sáng lập ra KOTO và Hanoi Cooking Centre cho biết.

..
Thanh niên Hà nội đến các bar như một cách thể hiện sự thay đổi

Khi được hỏi là HàNội đã thay đổi thế nào từ khi cô chuyển đến đây vào năm 2000, Lister ngay lậptức nghĩ ngay tới Zone9: "Nó sẽ không thể hiện thực hóa được một vài nămtrước đây." Vậy tại sao nó lại xảy ra bây giờ?

Có hai yếu tốchính. Thế hệ đầu tiên học ở nước ngoài ồ ạt đang quay trở lại để bắt đầudoanh nghiệp của riêng của họ, từ start-up công nghệ cho đến quán cà phê, đikèm với họ là xu hướng quốc tế.

Nhiều người trong số các nghệ sĩ và chủ sở hữuđịa điểm tại Zone 9 đã có nhiều năm ở nước ngoài. Ông Thanh của Nhà Sàn Collectivesống ở Ba Lan, nơi ông không lạ gì với mô hình chuyển đổi từ công xưởng sang tổhợp VH và vui chơi giải trí; ông Minh lớn lên ở Berlin và sau khi trở về Hà Nội,ông đã rất nhớ "phong cách công nghiệp underground" của chính Berlin.

Một số khu vực đã thành nhà ở kiêm văn phòng của những nghệ sĩ trẻ
Một số khu vực đã thành nhà ở kiêm văn phòng của những nghệ sĩ trẻ

Sự nổi tiếng của Zone9 cũng chỉ ra một sự thay đổi mang tính thế hệ. Tuổi trung bình của người Việt là 25 và 56 phần trăm dân số dưới 30 tuổi.

Trong khi các bậc cha mẹ và ông bà của họ lớn lên trong chiến tranh và các điều kiện khắc nghiệt thời hậu chiến, các thanh niên thế hệ mới có sự đầy đủ về vật chất và họ sẵn sàng cho sự đổi mới.

"Dân sốchúng tôi rất trẻ, vì thế chúng tôi rất hứng thú với những điều mới mẻ,"Minh nói. "Tất cả mọi thứ phát triển rất nhanh. Năm 2006 bạn thậm chíkhông thể đi bar đêm tại Hà Nội. Bây giờ thì có Zone 9".

Zone9 còn lưu lạu những giá trị nằm giữa 2 thế hệ
Zone 9 còn lưu lại những giá trị nằm giữa 2 thế hệ

Mặt tiền của Bar Betta Republic cho thấy phần nào của sự thay đổi thế hệ này. Hải thiết kế nhữngbức tranh tường kiểu hoài cổ rất phù hợp về mặt lịch sử cho các cấu trúc từ thờiLiên Xô cũ của nhà máy Dược phẩm; nhưng chúng cũng chỉ ra sự khác biệt giữa thếhệ thanh niên hiện nay với cha mẹ hoặc ông bà của họ.

Những quán cafe nhỏ mang phong cách terrace
Những quán cafe nhỏ mang phong cách terrace

"Rất nhiều người trẻ vẫn còn sống với cha mẹ của họ, nhưng điều này đang thay đổi," Minh nói. "Các thế hệ tiếp theo đang phát triển và thể hiện một tư duy độc lập."

Nhiều nghệ sĩ nói "đây là một nơi thú vị để mọi người đến với nhau"
Nhiều nghệ sĩ nói "đây là một nơi thú vị để mọi người đến với nhau"

Chính phủ trưng ra các tòa nhà mới, đường giao thông và các khu công nghiệp như bằng chứng về hiện đại hóa, nhưng để phát triển thành công cũng đòi hỏi sự phát triển của cả ngành công nghiệp văn hóa.

Các nước châu Á khác, như Trung Quốc và Hàn Quốc, đã làm điều này trong nhiều năm. Việt Nam cuối cùng cũng đã bắt đầu.

Vào tháng Chín, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tuyên bố rộng rãi rằng chính phủ sẽ hết lòng "giúp các nhà văn và các nghệ sĩ khai thác sáng tạo."

Một sự kiện nghệ thuật diễn ra ở Zone9
Một sự kiện nghệ thuật diễn ra ở Zone 9

Zone 9 là bằng chứng thuyết phục đầu tiên để Việt Nam đến với bước phát triển tiếp theo.

Zone 9 thành công bởivì nó phát lộ các nhu cầu của chính các nghệ sĩ. Như Driscoll đã nói: "mộtcái gì tương tự sẽ không thành công nếu bạn cố để thiết kế ra nó."

Theo thông tin từ báo chí, ngày hôm qua 3.12, UBND TP Hà Nội đã có công văn yêu cầu Công ty bất động sản quản lý khu vực Zone 9 chấm dứt các hoạt động kinh doanh, sửa chữa tại đây; quản lý và sử dụng nhà đất theo đúng quy định của pháp luật.

Nhưng Zone 9 có thể tồn tại được bao lâu là điều không rõ.
Một công ty bất động sản đã giành được quyền khai thác khu vực này và dự định sẽ thay thế nó bằng một tổ hợp căn hộ cao cấp vào năm 2016.

Khi tổ hợp 798 Art District suýt ​​bị phá hủy ở Bắc Kinh, áplực từ truyền thông quốc tế và sự kiện Thế vận hội 2008 đang dần tới đã thuyếtphục chính phủ Trung Quốc rằng, nếu hỗ trợ các hoạt động nghệ thuật sáng tạo, vềlâu dài Trung Quốc sẽ được đền đáp xứng đáng.

Liệu Việt Nam có sẵnsàng để đi đến một kết luận như vậy?

()/ Dân Việt

Cập nhật tin Đầu Tư, Bất Động Sản, tin nhanh kinh tế chứng khoán, kiến thức Doanh Nghiệp tại Fanpage.

Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật trong ngày

Tin mới

Sách hay

Biz Tech

Nhân vật