Hủy
Tài Chính

Cửa vẫn mở cho trái phiếu doanh nghiệp

Thuỷ Ngọc Thứ Tư | 06/07/2022 07:30

Điều chỉnh tại thị trường trái phiếu sẽ giảm về lượng nhưng tăng về chất. Ảnh: TL.

Trái phiếu doanh nghiệp vẫn được nhìn nhận là một kênh huy động hiệu quả giúp các doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn vốn vay trung và dài hạn.
 

Sau thời gian chững lại vì các đợt phát hành trái phiếu của Tân Hoàng Minh bị “tuýt còi” và doanh nghiệp chờ các hướng dẫn về chính sách mới, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã ấm hơn.

Sức hút vẫn mạnh

Theo số liệu từ FiinPro, nửa đầu tháng 6/2022 đã có 10.880 tỉ đồng trái phiếu doanh nghiệp được phát hành ở Việt Nam. Trong đó, Ngân hàng BIDV phát hành với khối lượng trái phiếu lớn nhất: 4.460 tỉ đồng. Kế tiếp là các đợt phát hành của Ngân hàng MB, VIB, OCB, Ngân hàng Đông Nam Á, VietinBank… 

Tháng trước, cũng theo FiinPro, ngân hàng dẫn đầu thị trường trái phiếu doanh nghiệp khi huy động được 14.600 tỉ đồng, chiếm gần 60% khối lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong tháng. Cũng trong tháng 5, một số công ty bất động sản đã phát hành trái phiếu trở lại, với gần 7.000 tỉ đồng. Đáng kể là đợt phát hành trái phiếu của Novaland trị giá 5.774 tỉ đồng. Ngoài ra, Công ty Đầu tư và Phát triển Du lịch Phú Quốc, Sunbay Ninh Thuận, Địa ốc Mỹ Phú, An Gia, TNG, Long Thành Riverside, Ân Phú cũng phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

 

Trước đó, sau sự kiện Ủy ban chứng khoán Nhà nước thông báo hủy bỏ 9 đợt chào bán trái phiếu của các công ty thuộc Tân Hoàng Minh với tổng trị giá 10.030 tỉ đồng, suốt tháng 4/2022, đã không có bất kỳ một doanh nghiệp bất động sản nào phát hành trái phiếu.  

Ông Nguyễn Hoàng Nam, Phó Tổng Giám đốc PwC Việt Nam, cho rằng, tuy có những trường hợp vi phạm quy định, khiến không ít nhà đầu tư lo lắng nhưng trái phiếu vẫn là kênh huy động vốn quan trọng của doanh nghiệp. 

Những năm trở lại đây, trái phiếu doanh nghiệp được nhìn nhận là một kênh huy động hiệu quả giúp các doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn vốn vay trung và dài hạn với khối lượng lớn. Dù vậy, theo Công ty Chứng khoán VNDirect, với các quy định, chính sách mới sẽ áp dụng cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp, các doanh nghiệp phát hành, tổ chức tư vấn, bảo lãnh phát hành, nhà đầu tư tổ chức (ngân hàng, công ty bảo hiểm) sẽ cần thời gian để thích ứng. Còn nhà đầu tư cá nhân cần thêm thời gian để ổn định tâm lý, suy xét và đánh giá tình hình thị trường trước khi đưa ra quyết định đầu tư. 

 

Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng, những “sự cố” xảy ra vừa qua là dịp để Việt Nam rà soát lại những vấn đề liên quan đến các thị trường này, đến cấu trúc hoạt động của hệ thống tài chính - ngân hàng và của hệ thống pháp luật liên quan.

Chờ một chính sách

Các công ty chứng khoán nhận định, sự trì hoãn, suy giảm, điều chỉnh trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp không phải vì thông tin bất lợi từ Tân Hoàng Minh, FLC… mà chủ yếu các doanh nghiệp ngóng chờ chính sách, các hướng dẫn cụ thể trước khi triển khai kế hoạch phát hành của mình.

Chẳng hạn, dự thảo Nghị định 153 sửa đổi yêu cầu “Doanh nghiệp không được phát hành trái phiếu để đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp, mua trái phiếu của doanh nghiệp khác hoặc cho doanh nghiệp khác vay vốn”. Theo một chuyên gia, đây là cách để đảm bảo vốn không chạy “lòng vòng” và doanh nghiệp không sử dụng vốn sai mục đích phát hành. Nhưng tranh cãi đã nổ ra khi có ý kiến cho rằng, Nghị định 153 sẽ cản trở việc dùng vốn huy động từ trái phiếu tài trợ cho các công ty con, công ty thành viên của tập đoàn.  

Hay nội dung khác của Nghị định 153 cũng nêu điều kiện để doanh nghiệp phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ cho nhà đầu tư chuyên nghiệp là phải là công ty đại chúng và phải có tài sản đảm bảo hoặc bảo lãnh thanh toán. Nếu áp dụng điểm d Điều 8, dự thảo Nghị định 153 sửa đổi thì chưa tới 0,5% doanh nghiệp ở Việt Nam đáp ứng điều kiện để phát hành trái phiếu cho nhà đầu tư chuyên nghiệp.

VNDirect đánh giá, những quy định chặt chẽ hơn sẽ có tác động ngắn hạn. Tuy nhiên, theo công ty chứng khoán này, “giảm về lượng nhưng sẽ tăng về chất” và dòng vốn sẽ được hướng tới những doanh nghiệp tốt có tài sản đảm bảo chất lượng, có dòng tiền ổn định, kế hoạch sử dụng vốn minh bạch và hiệu quả. Qua đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ phát triển lành mạnh hơn, bảo vệ tốt hơn cho nhà đầu tư khi vốn của họ được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. 

Sản xuất cần tiền hơn

Những năm gần đây, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam rất phát triển và nguồn tiền từ trái phiếu doanh nghiệp phần lớn chảy vào nhóm bất động sản, xây dựng, tài chính - ngân hàng. Tiến sĩ Đinh Thế Hiển nhận định, đây là những ngành có cơ hội gọi vốn từ nhiều kênh chứ không phải chỉ phụ thuộc 1-2 kênh. Chẳng hạn, các công ty bất động sản với vị thế, uy tín, mô hình, mức độ tăng trưởng, tài sản giá trị… đều có thể thế chấp tài sản vay nợ ở ngân hàng. Các công ty này còn có thể dùng vốn tự có, dòng tiền từ kinh doanh, huy động vốn từ cổ đông, từ đối tác, từ khách hàng đặt cọc, thanh toán tiền nhà/đất theo tiến độ. Tương tự, các ngân hàng thường có sức mạnh tài chính nhờ nguồn tiền huy động trong dân và đều có thể thuận lợi chào bán cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi cho đối tác, khách hàng, nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam lẫn quốc tế. 

Đây cũng là những ngành dịch vụ, thường lấy chất xám, công nghệ làm lời nên nếu đầu tư thì dễ thu hồi và có thể tận dụng các nguồn lực chia sẻ. Đặc điểm này khác với các ngành sản xuất rất cần vốn cho đầu tư nhà xưởng, dây chuyền, mua sắm máy móc, dụng cụ, nguyên vật liệu…

 Doanh nghiệp sản xuất thường gặp trở ngại trong tiếp cận vốn. Với vốn tín dụng, theo báo cáo PCI 2021, 81% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết không thể vay vốn nếu không có tài sản thế chấp. Các trở ngại khác là doanh nghiệp gặp thủ tục phiền hà, bị áp đặt các điều kiện tín dụng bất lợi…

Ảnh: TL.
Dự án của Novaland. Ảnh: TL.

 “Lâu nay, việc cung ứng vốn của chúng ta gặp nhiều rủi ro, trong đó, có rủi ro do sai lệch kỳ hạn trong hoạt động tín dụng khi dùng vốn vay ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn”, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Đình Thiên nhận định. Đó là chưa nói đến những bắt tay không lành mạnh giữa công ty bất động sản với ngân hàng để đảo nợ, chuyển nợ thông qua phát hành trái phiếu doanh nghiệp, làm méo mó thị trường trái phiếu.

Trong khi đó, doanh nghiệp sản xuất rất cần vốn cho đầu tư sản xuất kinh doanh nhưng lại chiếm tỉ lệ khá thấp trong tổng khối lượng phát hành. Vì thế, khi vốn từ kênh trái phiếu bớt chạy qua bất động sản, ngân hàng thì sẽ đổ vào sản xuất. VNDirect cho rằng, các doanh nghiệp nếu được tiếp sức về vốn sẽ dễ mở rộng sản xuất kinh doanh và sẽ góp phần giúp Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng GDP 6,5-7%/năm trong giai đoạn 2022-2025. 

Tuy nhiên, để có thể phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp một cách bền vững, ngoài những giải pháp hiện nay từ Chính phủ, theo bà Thái Thị Việt Trinh, chuyên gia phân tích của SSI Research, “các thành viên trung gian chuyên nghiệp như các quỹ đầu tư trái phiếu cũng cần tích cực tham gia thị trường, để tỉ lệ huy động vốn thông qua kênh trái phiếu doanh nghiệp của Việt Nam có thể đạt được 25% như Thái Lan hoặc trên 50% như Malaysia”. 

Ảnh: Quý Hòa.
Sau điều chỉnh, thị trường trái phiếu được kỳ vọng sẽ bền vững hơn. Ảnh: Quý Hòa.

Trước mắt, việc nhanh chóng ban hành Nghị định 153 sửa đổi là yếu tố cần thiết giúp doanh nghiệp có đủ cơ sở pháp lý để chuẩn bị cho việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Các yếu tố khác là rút ngắn thời gian cấp phép phát hành ra công chúng, để doanh nghiệp không còn phải quá phụ thuộc vào phát hành riêng lẻ. 

Ngoài ra, chuyên trang thông tin về trái phiếu doanh nghiệp tại Sở Giao dịch Chứng khoán cần được cung cấp thêm những thông tin như mục đích phát hành, lãi suất phát hành, các đơn vị trung gian tham gia vào hoạt động phát hành thay vì chỉ có thông tin cơ bản như khối lượng và kỳ hạn như hiện tại. Kế hoạch triển khai sàn giao dịch trái phiếu doanh nghiệp cũng cần được nhanh chóng tiến hành nhằm yêu cầu các doanh nghiệp có thể cung cấp thông tin một cách chuẩn hóa và dễ dàng tiếp cận đến nhà đầu tư.


Cập nhật tin Đầu Tư, Bất Động Sản, tin nhanh kinh tế chứng khoán, kiến thức Doanh Nghiệp tại Fanpage.

Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật trong ngày

Tin mới

Người Tiên Phong