Hủy
Thương trường

Doanh nghiệp bắt đầu tự vệ

Thứ Hai | 20/07/2009 10:48

Nếu ngành kính xây dựng kiện bán phá giá thành công, rất có thể nhiều ngành khác cũng sẽ theo chân.

Kinh tế khó khăn đã khiến nhiều quốc gia quay lại với chủ nghĩa bảo hộ. Chỉ riêng trong nhóm G20 (nhóm các nền kinh tế lớn), đã có tới 48 biện pháp bảo hộ được đặt ra, đặc biệt là biện pháp kiện bán phá giá. Gần đây, hàng hóa Việt Nam ở nhiều quốc gia đã liên tục bị kiện bán phá giá. Trong khi đó ngay tại Việt Nam, mặc dù gặp nhiều khó khăn do hàng nhập khẩu, nhưng lại chưa có một ngành, doanh nghiệp nào đứng ra kiện các doanh nghiệp nước ngoài. Vì thế, câu chuyện 2 doanh nghiệp ngành sản xuất kính nổi của Việt Nam nộp đơn lên Bộ Công Thương yêu cầu điều tra bán phá giá hồi đầu tháng 7 rất được dư luận quan tâm. Liệu ngành kính có mở ra một tiền lệ tốt cho các doanh nghiệp Việt Nam?

Ngành kính mở màn


Ngày 1.7.2009, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ký Quyết định số 3329/QĐ-BCT, cho phép tiến hành điều tra áp dụng biện pháp tự vệ đối với sản phẩm kính nổi nhập khẩu từ các nước/vùng lãnh thổ bên ngoài Việt Nam. Theo đó, hàng hóa thuộc đối tượng điều tra là sản phẩm kính nổi có mã số hàng hóa theo biểu thuế nhập khẩu của Việt Nam là 7005.29.90.00 và 7005.21.90.00.


Quyết định này được đưa ra khi Công ty Kính nổi Viglacera và Công ty Kính nổi Việt Nam nộp đơn yêu cầu điều tra và được áp dụng biện pháp tự vệ. Theo ông Lê Minh Tuấn, Tổng Thư ký Hiệp hội Kính và Thủy tinh Việt Nam (Vieglass), đây là 2 doanh nghiệp sản xuất kính lớn nhất Việt Nam, công nghệ của họ không hề thua kém các nhà sản xuất trên thế giới. Dù đã liên tục giảm giá tối đa, nhưng 2 công ty vẫn không cạnh tranh nổi với hàng ngoại nên phải kiện để tự vệ.


Theo kiến nghị của 2 doanh nghiệp ở phía nguyên đơn, Bộ Công Thương nên áp dụng mức thuế tuyệt đối 0,6 USD/m2 đối với kính nhập khẩu (không phân biệt xuất xứ) trong thời gian 4 năm ở mức “áp dụng biện pháp tự vệ toàn cầu”. Phía nguyên đơn cũng đề nghị áp dụng ngay biện pháp tạm thời: Đưa ra mức thuế nhập khẩu chung đối với kính nổi là 40% (không phân biệt nước xuất khẩu) trong thời gian 200 ngày. Điều này có nghĩa, ngoài mức thuế suất thông thường đang áp dụng trong khu vực Đông Nam Á là 5%, ngoài khu vực là 40%, kính nổi nhập khẩu phải cộng thêm 40% thuế suất cho mỗi lô hàng khai báo nhập vào Việt Nam.


Đã đủ cơ sở để kiện?


Theo quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đơn yêu cầu điều tra được xem là đủ tư cách đại diện cho ngành sản xuất một nước nếu được sự ủng hộ của các nhà sản xuất chiếm tối thiểu 50% tổng sản lượng của sản phẩm tương tự được làm ra. Bán phá giá được xác định dựa vào 2 yếu tố cơ bản: Biên độ phá giá từ 2% trở lên và số lượng, trị giá hàng hóa bán phá giá từ một nước vượt quá 3% tổng lượng hàng nhập khẩu. Ngoài ra, phải chứng minh được ngành sản xuất trong nước bị tổn hại chứ không riêng doanh nghiệp nào.


Về vấn đề này, ông Tuấn, Vieglass, cho biết, căn cứ vào những điều kiện trên thì 2 doanh nghiệp kính Việt Nam đã có đủ cơ sở để khởi kiện. Để kiến nghị điều tra bán phá giá, các doanh nghiệp đứng đơn đã phải mất gần 2 tháng mới tập hợp xong số liệu và nộp hồ sơ cho Cục Quản lý Cạnh tranh.

Thống kê mới đây của Vieglass cho thấy, năm 2008, Việt Nam nhập hơn 12 triệu m2 kính nhưng chỉ trong 3 tháng đầu năm nay đã có 7 triệu m2 được nhập về, trị giá hơn 9 triệu USD. Thị phần kính nổi nhập khẩu từ năm 2008 đến đầu năm 2009 tăng vọt từ 2,55% lên 19,26%. Không chỉ nhập ồ ạt, theo Vieglass, các nhà nhập khẩu còn gian lận thương mại như khai giá trị tính thuế thấp hơn giá trị thực tế dẫn đến giá bán rẻ hơn giá bán của hàng sản xuất trong nước từ 12-34%.

Tình trạng này khiến nhiều doanh nghiệp ngành kính trong nước thiệt hại nặng, có doanh nghiệp phải đóng cửa. “Công ty Công nghiệp Kính Việt Nam thuộc Tập đoàn Nippon Sheet Glass (Nhật Bản) ở Bà Rịa - Vũng Tàu đã dừng sản xuất hoàn toàn. Riêng nhà máy kính Đáp Cầu (Bắc Ninh), nhà máy kính Kiến An (Hải Phòng), mỗi nơi đang tạm dừng một dây chuyền sản xuất. Nhiều nhà máy khác thì rơi vào tình trạng hàng đầy kho, thậm chí có nhà máy phải đập kính đi để nấu lại”, ông Tuấn, Vieglass, cho hay.


Tạo tiền lệ tốt

Tại hội thảo “Quy trình chống bán phá giá, giải quyết tranh chấp trong WTO và tác động đối với doanh nghiệp Việt Nam”, diễn ra tại TP.HCM hồi tháng 11.2007, ông Martin Goyette, chuyên gia luật thuộc Ban Thư ký WTO, thắc mắc, tại sao chỉ có doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam bị kiện. Họ cũng có thể kiện các nhà xuất khẩu nước ngoài. WTO là sân chơi tương đối bình đẳng cho doanh nghiệp các nước.


Thực tế, Việt Nam đã ban hành pháp lệnh về cạnh tranh, tự vệ, chống bán phá giá từ năm 2002. Tuy nhiên, ngoài 2 doanh nghiệp trên, chưa có doanh nghiệp nào khác đứng ra khởi kiện, dù đã chịu nhiều thiệt hại từ hàng nhập khẩu. Trường hợp của ngành thép là một ví dụ.


Năm 2008, thép nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam quá nhiều, giá lại thấp khiến các doanh nghiệp sản xuất thép trong nước lao đao. Nhưng thay vì kiện bán phá giá, Hiệp hội Thép Việt Nam lại kêu gọi Chính phủ sử dụng biện pháp tự vệ là tăng thuế nhập khẩu. Và đến nay, dù đã tăng thuế lên mức 20%, các doanh nghiệp ngành thép vẫn còn rất “lép vế” trước thép nhập khẩu.


Một ví dụ khác: Tình trạng gà nhập khẩu tăng đang làm người nuôi gà trong nước gặp khó khăn. Nhiều doanh nghiệp, hộ chăn nuôi phải “sống dở, chết dở” vì không bán được gà, nhưng cũng không có một phản ứng nào.


Theo ông Goyette, Ban Thư ký WTO, nếu biết có bán phá giá mà không làm gì thì chính doanh nghiệp sẽ thua thiệt. Khi có nghi ngờ nào đó về việc bán phá giá, doanh nghiệp nên chủ động khởi kiện. Như vậy, trong trường hợp trên, những doanh nghiệp chăn nuôi gà Việt Nam có thể khởi kiện các nhà nhập khẩu, các nhà chăn nuôi gà nước khác đang bán phá giá tại Việt Nam.

Nhưng vì sao những ngành hàng này lại không kiện? Trong một lần trả lời NCĐT, ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam, cho rằng để chứng minh bán phá giá phải cần có rất nhiều yếu tố. Các thủ tục để khởi kiện rất phức tạp và thời gian điều tra vụ kiện cũng không hề nhanh. Một điều quan trọng nữa là chi phí điều tra rất lớn. Có lẽ đó chính là nguyên nhân lớn nhất. Nhưng cũng phải thừa nhận rằng, các doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề ở Việt Nam chưa quan tâm nhiều đến vấn đề này.


Kiện bán phá giá là vấn đề mới và doanh nghiệp Việt đang không biết bắt đầu từ đâu. Họ cần một người khởi đầu. Và với động thái này của ngành kính, một tiền lệ mới có thể sẽ được hình thành.

Doanh nghiệp Việt Nam cũng có thể kiện các nhà xuất khẩu nước ngoài bán phá giá vì WTO là sân chơi tương đối bình đẳng cho doanh nghiệp các nước.

ĐIỀU KIỆN ĐỀ NGHỊ ĐIỀU TRA BÁN PHÁ GIÁ

Đơn yêu cầu điều tra sẽ được xem là đủ tư cách đại diện cho ngành sản xuất cả nước nếu được sự ủng hộ của các nhà sản xuất chiếm tối thiểu 50% tổng sản lượng của sản phẩm tương tự được làm ra. Bán phá giá được xác định dựa vào 2 yếu tố cơ bản: Biên độ phá giá từ 2% trở lên và số lượng, trị giá hàng hóa bán phá giá từ một nước vượt quá 3% tổng lượng hàng nhập khẩu. Ngoài ra, phải chứng minh được ngành sản xuất trong nước bị tổn hại chứ không riêng một doanh nghiệp nào.

Nguồn: Theo quy định của WTO

Cập nhật tin Đầu Tư, Bất Động Sản, tin nhanh kinh tế chứng khoán, kiến thức Doanh Nghiệp tại Fanpage.

Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật trong ngày

Tin mới