Dấu - của K+

Việc K+ (liên doanh giữa VTV và Canal+) rút lui không phải là một sự cố bất ngờ, mà là kết quả của một quá trình thua lỗ kéo dài, với khoản lỗ lũy kế tính đến tháng 6/2025 đã chạm ngưỡng 5.500 tỉ đồng. Từng là “vua” của các giải đấu thể thao độc quyền, K+ đã không thể chống lại sức ép từ các nền tảng xuyên biên giới và sự thay đổi thói quen của người dùng. 

Không riêng gì K+, nền tảng ClipTV của MobiFone cũng đã thông báo ngừng cung cấp dịch vụ từ ngày 1/1/2026, cho thấy sự thanh lọc gắt gao của thị trường đối với những mô hình không còn phù hợp.

Dù có các cuộc sụp đổ lớn, bức tranh tổng thể vẫn cho thấy những mảng màu đối lập. Trong năm 2025, theo Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử, ngành truyền hình trả tiền đạt 22,5 triệu thuê bao với doanh thu khoảng 10.300 tỉ đồng, trong khi truyền hình truyền thống (vệ tinh, cáp) bão hòa, dịch vụ OTT (truyền hình qua internet) lại bùng nổ. 

Việt Nam sở hữu hạ tầng internet băng thông rộng phát triển nhanh, tạo điều kiện lý tưởng cho các dịch vụ OTT như VieON, Galaxy Play, FPT Play hay Netflix len lỏi vào từng hộ gia đình. Nghị định 71/2022 đã tạo ra một sân chơi bình đẳng hơn khi buộc các doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ xuyên biên giới phải tuân thủ quy định biên tập và thuế tương đương doanh nghiệp nội địa.

Tuy nhiên, nạn vi phạm bản quyền và website lậu đang âm thầm bào mòn lợi nhuận của các đơn vị làm nội dung chân chính. Nếu không thể tối ưu hóa doanh thu, các doanh nghiệp sẽ rơi vào vòng xoáy thua lỗ như bài học từ K+.

Ông Sean Godfrey, Trưởng Phòng Pháp lý và Thực thi khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Giải bóng đá Ngoại hạng Anh (Premier League), nhận định Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng truy cập vào trang vi phạm bản quyền cao nhất khu vực.

Ông Hoàng Đình Chung, Giám đốc Trung tâm Bản quyền số, Hội Truyền thông số Việt Nam, cho biết ở Việt Nam, hệ thống pháp luật hiện tại cũng đã tương đối đầy đủ. Dù vậy, ở góc độ thực thi, các vấn đề tuân thủ bản quyền chưa thực sự hiệu quả. Giải pháp lâu dài là nâng cao năng lực của cơ quan quản lý, nhận thức cộng đồng, hiểu biết công nghệ và luật pháp quốc tế. Cần sự đồng bộ giữa chủ sở hữu nội dung, nền tảng số và cơ quan quản lý nhà nước.

Mặt khác, theo báo cáo nhu cầu giải trí số năm 2024-2025 do VietNamNet công bố, người Việt dành trung bình khoảng 120 phút mỗi ngày để xem phim dài trên các nền tảng OTT, vượt xa thời gian dành cho video ngắn và mạng xã hội. Đến năm 2026, doanh thu OTT tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (bao gồm Việt Nam) dự kiến đạt 54 tỉ USD, với xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ xem quảng cáo (AVOD) sang trả phí thuê bao (SVOD). Các nghiên cứu thị trường cho thấy, quy mô thị trường OTT tại Việt Nam đã đạt khoảng 1 tỉ USD, tiếp tục mở rộng nhờ nhu cầu tiêu thụ nội dung số ngày càng cao và mức độ phổ cập internet, thiết bị thông minh.

Đi cùng với cơ hội là sức ép từ các nền tảng toàn cầu như Netflix, Disney+ hay Apple TV+ với nguồn lực tài chính vô hạn và kho nội dung khổng lồ liên tục tạo áp lực cạnh tranh cho các nền tảng nội địa. Đáng chú ý, xu hướng bành trướng của các nền tảng phát trực tuyến Trung Quốc như iQIYI và WeTV tại Đông Nam Á không chỉ thay đổi thói quen giải trí của người dân trong khu vực, mà còn tạo ra một hệ sinh thái kinh tế mới xoay quanh nội dung số.

Vì vậy, theo dữ liệu của Sensor Tower, tại Việt Nam, 2020-2023 là thời kỳ bùng nổ khi doanh thu người dùng trả cho ứng dụng OTT tăng trưởng 2-3 con số nhờ nhu cầu giải trí sau dịch COVID-19. Nhưng sang năm 2024-2025, đà tăng này chậm lại, thậm chí nhiều nền tảng có dấu hiệu sụt giảm. 

Sự sụp đổ của K+ do đó mang tính cảnh báo cho toàn ngành truyền hình trả tiền. Nội dung, dù đắt giá đến đâu, cũng không đủ để cứu một mô hình kinh doanh nếu thiếu đổi mới. Xu hướng này thúc đẩy các nền tảng như Galaxy Play, VieON hay FPT Play đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ để người dùng có thể xem trên điện thoại, máy tính và Smart TV. Thị trường chứng kiến cuộc dịch chuyển từ việc bắt người xem trả một khoản phí lớn kèm thiết bị lắp đặt sang những gói phí nhỏ hơn, linh hoạt hơn, cho phép xem theo yêu cầu thay vì phải chờ đúng khung giờ phát sóng; các gói cơ bản hoặc gói cao cấp có quyền truy cập những nội dung độc quyền, nội dung chất lượng cao (4K/8K) hoặc xem trước các tập phim mới nhất… 

Để cạnh tranh với những nền tảng OTT xuyên biên giới như Netflix hay Disney+, các kênh trong nước đang xoay trục chiến lược nội dung đầu tư vào thế mạnh là các chương trình thực tế và phim truyện thuần Việt để tạo sự khác biệt mà các nền tảng quốc tế không thể thay thế. Bên cạnh đó là xu hướng hợp tác phát sóng xuyên biên giới trên cả nền tảng nội và ngoại để mở rộng tập khán giả… 

Sau bài học từ K+, chiến lược kinh doanh bản quyền thể thao sẽ chuyển từ “độc quyền cao cấp” sang mô hình đại chúng hơn, phù hợp với kỷ nguyên số để kéo người xem từ các trang lậu về chính thống. Đặt mục tiêu có 8 triệu thuê bao, FPT Telecom đã sở hữu quyền phát sóng giải bóng đá ngoại hạng Anh (EPL) trên nền tảng FPT Play từ đầu năm 2026. Ông Hoàng Việt Anh, Chủ tịch FPT Telecom, cho rằng, chính sách giá và chất lượng dịch vụ sẽ đóng vai trò là công cụ ưu tiên nhằm giảm động cơ xem lậu, trước khi các biện pháp rào cản về kỹ thuật và pháp lý được phát huy hiệu quả. 

Có thể thấy, thị trường truyền hình Việt Nam đang bước vào giai đoạn thử lửa. Những đơn vị chậm chân trong việc chuyển đổi số hoặc quá phụ thuộc vào mô hình truyền thống sẽ bị đào thải. Tương lai thuộc về những ai biết tận dụng công nghệ để mang lại giá trị nội dung độc bản và trải nghiệm cá nhân hóa tối ưu cho người xem.