Công nghiệp Đức: Thời của những cuộc chia ly

Cứ đến tháng 12 hàng năm, Viện Kinh tế Đức lại công bố khảo sát từ 46 hiệp hội doanh nghiệp về triển vọng năm mới. Kết quả mới nhất cho thấy một vài ngành như hàng không vũ trụ, đóng tàu hay xây dựng vẫn giữ được vẻ lạc quan. Nhưng sau ba năm tăng trưởng giậm chân tại chỗ, sắc xám vẫn bao trùm phần lớn nền kinh tế. Ông Michael Hüther, người đứng đầu viện, nhận định: “Bất kỳ ai kỳ vọng cuộc khủng hoảng kinh tế sẽ kết thúc nhanh chóng và triệt để trong năm 2026 sẽ phải thất vọng”.

Hệ quả tất yếu của tâm lý bi quan này là làn sóng bán tháo và tách rời các mảng kinh doanh tại các tập đoàn đa ngành Đức, nối dài một xu hướng đang tăng tốc mạnh mẽ. Đối mặt với sự trỗi dậy của các đối thủ Trung Quốc, thuế quan của Mỹ, gánh nặng pháp lý cùng chi phí nhân công và năng lượng đắt đỏ, các đại gia công nghiệp buộc phải cắt bỏ những mảng không cốt lõi với hy vọng gia tăng sức cạnh tranh. Ông Tim Johannsen-Roth từ hãng luật Linklaters dự báo: “Năm nay, các nhóm công nghiệp Đức chủ yếu sẽ tập trung vào việc bán hoặc tách các đơn vị kinh doanh”.

Làn sóng bán tháo và tách rời các mảng kinh doanh tại các tập đoàn đa ngành Đức, nối dài một xu hướng đang tăng tốc mạnh mẽ.

Tại Mỹ, mô hình tập đoàn đa ngành đã lỗi thời từ nhiều thập kỷ trước. Nhưng tại Đức, cấu trúc này vẫn trụ vững lâu hơn nhiều. Những “gã khổng lồ” như Siemens, Thyssenkrupp, Bayer và BASF từng bước thu hẹp phạm vi hoạt động. Bayer, hiện tập trung vào khoa học đời sống, đã tách mảng hóa chất công nghiệp từ tận năm 2004. Dù vậy, cấu trúc doanh nghiệp Đức nhìn chung vẫn còn khá dàn trải.

Những người ủng hộ mô hình đa ngành cho rằng việc đa dạng hóa giúp giảm thiểu rủi ro và tiếp cận vốn dễ dàng hơn, khi các mảng kinh doanh mạnh có thể gồng gánh cho mảng yếu. Ngược lại, giới chỉ trích cho rằng trong một khối thống nhất, những bộ phận khỏe mạnh nhất thường bị kéo lùi. Việc chia tách sẽ giải phóng vốn để tái đầu tư vào các hoạt động cốt lõi. Giới đầu tư cũng ưa chuộng sự minh bạch của các doanh nghiệp độc lập, nếu muốn đa dạng hóa, họ có thể tự chọn danh mục cổ phiếu cho mình. Thị trường thường áp mức giá “chiết khấu tập đoàn” cho những thực thể cồng kềnh. Ông Stefan Risse từ công ty đầu tư Acatis nhận định sự bùng nổ của các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) chuyên biệt theo ngành cũng đang đẩy nhanh quá trình tan rã này.

Siemens bắt đầu tháo dỡ cấu trúc đa ngành dưới thời thời ông Joe Kaeser, CEO giai đoạn 2013-2021. Năm 2017, ông tách mảng thiết bị y tế Healthineers thành một công ty niêm yết độc lập. Ông cũng làm điều tương tự với mảng năng lượng vào năm 2020 và bán đi nhiều mảng kinh doanh nhỏ khác. Chiến lược này cho kết quả khá hiệu quả, khi giá cổ phiếu Siemens đã gần gấp đôi trong ba năm qua, riêng 12 tháng gần nhất tăng 25%. Năm nay, người kế nhiệm Roland Busch dự kiến giảm tỉ lệ sở hữu còn lại tại Healthineers xuống còn 30% (tỉ lệ tại Siemens Energy hiện chỉ còn 10%). Ông muốn Siemens trở thành một tập đoàn công nghệ công nghiệp tinh gọn.

Những cái tên khác cũng đang đi theo con đường tương tự. Năm 2020, Thyssenkrupp đã bán mảng thang máy siêu lợi nhuận cho một liên danh quỹ đầu tư tư nhân để trả khoản nợ khổng lồ. Tháng 5 năm ngoái, CEO Miguel Lopez đã khởi xướng kế hoạch tái cấu trúc toàn tập đoàn. Ông bắt đầu vào tháng 10 bằng việc tách Thyssenkrupp Marine Systems, đơn vị đóng tàu ngầm. Kế hoạch tiếp theo là biến các mảng còn lại thành những doanh nghiệp độc lập dưới một cấu trúc holding tinh gọn, quản lý các công ty con thông qua hội đồng giám sát. Mảng thép có khả năng cũng sẽ “ra đi”, bởi Thyssenkrupp đã đàm phán bán mảng này cho tỉ phú Ấn Độ Naveen Jindal trong nhiều tháng. Ông Boris Bourdet từ Kepler Cheuvreux dự báo hãng có thể sẽ bán phần lớn cổ phần trước, tương tự cách làm với mảng thang máy.

Trong ngành ô tô, sức ép từ cạnh tranh Trung Quốc và các rào cản thương mại càng rõ nét. Continental, một trong những tên tuổi lớn, sắp tách ContiTech, mảng sản xuất băng tải và ống dẫn công nghiệp. Đây là bước cuối cùng trong kế hoạch dồn toàn lực vào mảng lốp xe. Tháng 8 vừa qua, hãng đã bán mảng giải pháp thiết bị gốc. Một tháng sau, họ đưa Aumovio, đơn vị linh kiện ô tô, lên sàn chứng khoán Frankfurt. Continental “phiên bản mới” cũng cũng vừa có sếp mới: ông Christian Kötz, người vừa kế nhiệm Nikolai Setzer vào tháng trước.

Ở những nơi khác, “gã khổng lồ” hóa chất BASF, đơn vị vừa bán mảng sơn phủ cho quỹ Carlyle với giá 7,7 tỉ euro (9 tỉ USD) năm ngoái, có thể sẽ chia tay mảng nông nghiệp. Còn Bayer, sau hơn 20 năm, có thể sẽ tiếp tục thu hẹp bằng cách tách biệt mảng thuốc kê đơn khỏi thuốc không kê đơn hoặc thoái vốn khỏi mảng khoa học cây trồng. Thời thế khó khăn đang buộc các tập đoàn Đức phải nhìn lại và lựa chọn.

Có thể bạn quan tâm:

Hàng không toàn cầu bay cao trong gió ngược

Nguồn The Economist