Bán mình chuẩn 5 sao: Cuộc tái định vị chiến lược của nhân tài công nghệ Việt tại nước ngoài

Vượt qua những khác biệt văn hóa, áp lực cạnh tranh trong môi trường toàn những kỹ sư dày dạn kinh nghiệm và cả tốc độ thay đổi chóng mặt của trí tuệ nhân tạo (A.I), Lê Anh Duy (27 tuổi), kỹ sư cấp cao tại một tập đoàn fintech hàng đầu nước Mỹ, cho thấy trong một thị trường khốc liệt, giỏi lập trình chỉ là điều kiện cần, lan tỏa giá trị bản thân mới là thứ giúp nhân tài trụ vững.

Cuộc đua với thời gian 

Hành trình của anh không bắt đầu bằng những bước đi thong thả. Năm 16 tuổi, thay vì học cấp 3 như bạn bè đồng trang lứa, Duy một mình lên máy bay sang bang Washington (Mỹ), tận dụng chính sách đặc biệt của bang này để theo học Cao đẳng Cộng đồng Shoreline. Ngay từ đầu, anh đã chọn đi sớm để có thêm thời gian.

Thực vậy, việc xuất phát sớm đã mang lại trái ngọt đầu tiên. Duy nhận bằng Cử nhân Khoa học Máy tính tại Đại học Rutgers danh tiếng khi chỉ mới 19 tuổi rưỡi. “Ra trường trước tuổi 20 đồng nghĩa với việc khi bạn bè bắt đầu đi làm, mình đã có 2,5 năm kinh nghiệm thực chiến”, anh chiêm nghiệm lại quyết định của mình.

Nhưng con đường này không hoàn toàn bằng phẳng. Để tích luỹ kinh nghiệm thực chiến, Duy đầu quân cho startup Genius Plaza, nhưng chỉ sau một năm, công ty tuyên bố phá sản. Thay vì xem đó là thất bại, anh coi đây là một lần “thử lửa” cần thiết để trưởng thành. Từ trải nghiệm đó, anh rút ra kinh nghiệm rằng với những người trẻ chưa có nhiều trải nghiệm, việc gia nhập các tập đoàn lớn là một bước đi khôn ngoan hơn. Ở đó, mật độ nhân tài cao cùng quy trình làm việc bài bản sẽ là môi trường đào tạo tốt nhất để xây dựng một nền tảng tư duy vững chắc.

Ngày đó, trên chuyến bay đến Mỹ, hành trang mà Duy mang theo là vốn tiếng Anh tự trau dồi với ý niệm giao tiếp tốt thì mới thích nghi được. Không chỉ vậy, trong quá trình học tập, anh dành nhiều thời gian tham gia các cuộc thi lập trình (hackathon) và làm dự án cùng giáo sư để rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề dưới áp lực cao.

Năm 24 tuổi, vừa hoàn thành học vị Thạc sĩ khoa học Máy tính, Duy lựa chọn Intuit Credit Karma, một “gã khổng lồ” tài chính cá nhân với hơn 140 triệu thành viên và đội ngũ 1.700 nhân sự, trong niềm khao khát những “đấu trường” lớn. Làm việc giữa những kỹ sư lão luyện tầm vóc quốc tế, anh không tránh khỏi cảm giác ngợp. “Ban đầu mình cứ tưởng mình giỏi, nhưng vào rồi mới thấy người ta dạy mình rất nhiều”, Duy nhớ lại những ngày đầu tại trung tâm tài chính Charlotte.

Hiện tại, đảm nhiện vị trí nòng cốt tại Credit Karma, công việc của Duy không chỉ là viết code đơn thuần. Anh đang trực tiếp bảo vệ “dòng chảy tài chính” cho hàng triệu người dân Mỹ. Từ việc xây dựng những thư viện cốt lõi đến thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật làm nền tảng cho hàng trăm kỹ sư khác, Duy đóng vai trò như một “người gác cổng” cho toàn hệ thống.

Sống chung với A.I

Giữa làn sóng A.I đang thay đổi sâu sắc ngành công nghệ, thay vì lo sợ bị đào thải, Duy chọn cách biến công nghệ này thành “cánh tay nối dài”. Nếu trước đây phải cặm cụi gõ từng dòng lệnh, hiện anh chỉ cần giao việc đó cho A.I, thậm chí là chia việc cho 2-3 công cụ A.I chạy cùng lúc và chỉ đóng vai trò là người kiểm duyệt cuối cùng. Cách làm này giúp hiệu suất của anh tăng gấp 5 đến 10 lần so với trước đây. Anh cũng tiết lộ khoảng 50-60% công việc ở Intuit Credit Karma hiện đã được tự động hoá hoặc có sự can thiệp của A.I.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của mình, Duy cho rằng A.I không làm giảm giá trị con người, mà phơi bày khoảng cách năng lực. Người mới thiếu kinh nghiệm rất dễ bị “bẫy” bởi những phương án nghe có vẻ đúng do A.I đưa ra. Ngược lại, kỹ sư dày dặn biết rõ nên viết gì, không nên viết gì để tránh rủi ro hệ thống.

“A.I rất dễ học, nhưng rất khó để học đúng”, Duy nói. Với anh, nhân sự giá trị cao không phải người không thể thay thế, mà là người rất tốn kém để thay thế: biết tự học, biết dùng A.I như công cụ, và quan trọng nhất là biết nhân bản kiến thức cho cả đội ngũ. Góc nhìn này phần nào lý giải nghịch lý của kỹ sư Việt trên thị trường quốc tế. Theo Skill Value, lập trình viên Việt Nam xếp hạng 6 toàn cầu về kỹ năng lập trình, nhưng có tới 92% nhà tuyển dụng cho rằng nhân sự vẫn thiếu hụt kỹ năng mềm và tư duy quản trị rủi ro.

Duy cũng nhìn thấy điều đó từ bên trong các công ty Mỹ. “Người Việt rất giỏi và chịu khó nhưng thường bị “đứng hình” ở các vị trí quản lý cấp cao”, anh bộc bạch. Một phần nguyên nhân đến từ tư duy làm việc còn an toàn, ít chủ động thể hiện quan điểm. Tại Mỹ, sự im lặng là bất lợi. “Những ý tưởng táo bạo, thậm chí điên rồ, mới là thứ được đánh giá cao. Người thăng tiến nhanh nhất là người dám nói, dám chấp nhận rủi ro và biết lan tỏa hiệu suất cho người xung quanh”, Duy chia sẻ.

Quan điểm làm việc của anh có thể gói gọn trong cụm từ: “Hứa ít nhưng làm nhiều hơn mong đợi”. Duy thường chia nhỏ vấn đề, ghi chép mọi thứ và học cách hệ thống hóa công việc. Những tài liệu anh tự xây dựng dần trở thành công cụ chung cho cả nhóm. Tư duy làm việc của anh đã được Tập đoàn ghi nhận qua giải thưởng “Exceptional Impact Award”, một vinh dự chỉ dành cho những cá nhân tạo ra tác động lan tỏa, giúp tập thể làm việc tốt hơn, thay vì chỉ hoàn thành tốt phần việc của riêng mình.

Nhìn hành trình của cậu bé du học sớm cho đến hiện tại, có thể thấy cơ hội cho kỹ sư Việt Nam trên thị trường toàn cầu là rất rõ ràng. Nhưng cơ hội đó không dành cho tất cả. “Kỹ năng quan trọng nhất là bán mình. Như một khách hàng đánh giá một sản phẩm, mình cũng phải tiếp thị bản thân sao cho công ty đánh giá mình ở mức 5 sao và sẵn sàng chi trả mức giá cao nhất”, anh nói.