Chiến lược nội địa vươn tầm quốc tế

Trong khi các tập đoàn đa quốc gia thường nỗ lực áp đặt những mô hình “chuẩn hóa toàn cầu”, một thế hệ doanh nhân mới tại Việt Nam đang chứng minh điều ngược lại: chìa khóa để thống lĩnh thị trường và thu hút vốn ngoại nằm ở khả năng thấu hiểu từng ngóc ngách đời sống bản địa.

3 điểm chạm của “siêu hệ sinh thái” A.I. Hành trình của MoMo bắt đầu từ năm 2007, thời điểm tỉ lệ người dân Việt Nam có tài khoản ngân hàng chỉ khoảng 5%. Ban đầu, ứng dụng chỉ tập trung vào các tính năng cơ bản như nạp tiền điện thoại, thanh toán điện nước. Tuy nhiên, nếu chỉ làm thanh toán đơn thuần, khách hàng chỉ sử dụng dịch vụ một lần mỗi tháng, khiến doanh nghiệp khó tồn tại lâu dài.

Bước ngoặt quan trọng đến vào năm 2014 khi MoMo quyết định chuyển đổi từ một công cụ thanh toán thành một hệ sinh thái. Ông Nguyễn Bá Diệp, đồng sáng lập Tập đoàn Công nghệ tài chính MoMo, giải thích rằng người tiêu dùng Việt Nam và châu Á nói chung có xu hướng thích “one-stop shopping”, một điểm đến cho mọi nhu cầu. Để đáp ứng điều này, MoMo chọn cách không làm một mình mà bắt tay với các đối tác khác. Đến nay, hệ sinh thái này đã phục vụ hơn 30 triệu khách hàng, hợp tác với 50.000 doanh nghiệp và hơn 500.000 tiểu thương, tạo nên một chu trình khép kín từ thanh toán đến dịch vụ tài chính. Theo ông Diệp, nỗi sợ lớn nhất của nhà đầu tư không phải là mất tiền, mà là lo ngại doanh nghiệp sụp đổ khi quy mô phình to quá nhanh nhưng không quản lý được. Tại Founder Codex 2026, ông Diệp đã chỉ ra 3 yếu tố then chốt để thu hút vốn bền vững.

Đầu tiên là tư duy của người sáng lập. Nhà đầu tư rất sợ những nhà sáng lập có tư duy cố định, bảo thủ. Thay vào đó, họ tìm kiếm những đội ngũ thực sự hiểu thị trường, đối thủ và khách hàng. Thứ 2 là khả năng mở rộng. Mô hình kinh doanh phải đảm bảo khi đạt quy mô hàng triệu khách hàng vẫn vận hành ổn định và giữ vững chất lượng. Thứ 3 là sự chuẩn chỉnh ngay từ đầu. Theo ông Diệp, dù công ty còn nhỏ, việc xây dựng hệ thống quản trị, tài chính và tuân thủ pháp luật minh bạch là yếu tố giúp nhà đầu tư dễ dàng ra quyết định.

Thế mạnh của MoMo trước các tập đoàn đa quốc gia chính là khả năng bản địa hóa. Trong khi các ông lớn phải “chuẩn hóa” toàn cầu, MoMo chọn đi sâu vào từng ngóc ngách đời sống người Việt với triết lý “Think big but do small” (suy nghĩ lớn nhưng hoàn thiện tỉ mỉ từ những chuyện nhỏ nhất). 

Tái định nghĩa “Made in Vietnam”. Với ông Phạm Chí Nhu, đồng sáng lập kiêm CEO Coolmate, khởi nghiệp là một hành trình thử và sai liên tục. Một trong những điểm khác biệt của Coolmate là lựa chọn nội địa hóa cao với 100% sản phẩm sản xuất tại Việt Nam và khoảng 80% nguyên phụ liệu cũng từ nguồn cung trong nước. Quyết định này xuất phát từ niềm cảm hứng đối với ngành may mặc Việt Nam và niềm tin rằng chúng ta sản xuất rất tốt nhưng đang thiếu đội ngũ xây dựng thương hiệu riêng.

Lựa chọn này đã mang lại lợi thế lớn, đặc biệt trong giai đoạn COVID-19. Khi các chuỗi cung ứng quốc tế đứt gãy, Coolmate vẫn duy trì hoạt động nhờ sản xuất tại chỗ. Ông Nhu nhấn mạnh: “Làm sản phẩm, mình càng ở gần chỗ cung ứng thì càng có khả năng quản trị tốt hơn”. Việc nhân viên có thể làm việc trực tiếp tại nhà máy hằng ngày giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh hơn với thị trường. Bên cạnh đó, người tiêu dùng trong nước cũng dành thiện cảm nhất định cho những thương hiệu gắn liền với câu chuyện sản xuất tại Việt Nam.

Về câu chuyện gọi vốn, ông Nhu cho rằng đây là một công việc thường xuyên của nhà sáng lập, giống như việc quản trị doanh nghiệp hằng ngày. Ông khẳng định: “Gọi vốn không bao giờ dễ dàng và nhận được tiền đầu tư không phải là mục tiêu cuối cùng, mà là sự khởi đầu cho một chặng đường mới”. Hiện Coolmate đã thu hút được nhiều nhà đầu tư chiến lược như Vertex Growth Fund, Cool Japan Fund hay YoungOne.  

Chọn công nghệ làm cốt lõi. Theo ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn, sáng lập kiêm CEO Dat Bike, bài toán căn bản nhất để người dùng chuyển từ xe xăng qua xe điện là làm sao để chiếc xe có hiệu năng tương đương nhưng giá thành phải hợp lý. Hiệu năng ở đây bao gồm các yếu tố như quãng đường đi được, thời gian sạc và tốc độ tối đa.

Cách làm của Dat Bike là không mua linh kiện về lắp ráp, mà chọn cách tối ưu hóa chuỗi cung ứng và tự nghiên cứu công nghệ mới. Đây cũng là con đường mà Tesla và BYD đã chứng minh hiệu quả nhờ việc kiểm soát chuỗi cung ứng ngắn hơn so với xe xăng. Dat Bike áp dụng mô hình tích hợp theo chiều dọc từ R&D, sản xuất đến phân phối trực tiếp, chăm sóc khách hàng. Ông Sơn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chạy “vòng lặp” từ phản hồi của người dùng đến cải tiến sản phẩm với tốc độ nhanh nhất có thể.

Để đạt được điều này, hơn 90% nhà cung cấp của Dat Bike nằm tại Việt Nam, thậm chí tập trung quanh khu vực TP.HCM. Công ty cũng đặt đội ngũ kinh doanh, R&D và nhà máy tại cùng một địa điểm để rút ngắn khoảng cách phối hợp. Đội ngũ R&D của Dat Bike hiện có chưa đến 20 kỹ sư nhưng đảm nhiệm từ phần mềm, điện tử đến cơ khí cho tất cả các dòng xe.

Về quản trị, ông Sơn tin vào công thức: Thành công = Khả năng + Sự ưu tiên. Ông thừa nhận thách thức lớn nhất khi mở rộng quy mô là giữ được sự đồng nhất trong đội ngũ. Để giải quyết việc này, Dat Bike đang tận dụng trí tuệ nhân tạo (A.I) để tăng khả năng của từng cá nhân mà không cần tăng quá nhiều nhân sự, giúp Công ty giữ được bộ máy tinh gọn nhưng hiệu quả cao. 

Có thể bạn quan tâm 

Thế lực mới trên bầu trời