Ngân hàng - Bảo hiểm: Đối tác - Đối thủ

Tại phòng họp tầng cao của tòa tháp VPBank, những cái gật đầu từ Hội đồng Quản trị đã chính thức kích hoạt một “bom tấn” mới trên thị trường tài chính: phương án góp vốn 2.000 tỷ đồng để thành lập Công ty Cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank Life) chính thức được thông qua. Quyết định này không chỉ là một dòng thông báo trên bảng tin chứng khoán. Nó là tín hiệu cho thấy một cuộc chơi mới được định hình, nơi các ngân hàng không còn giữ vị thế “môi giới” mà muốn chia miếng bánh thị phần với các công ty bảo hiểm.

Tham vọng ra riêng

Trong gần 2 thập kỷ, thị trường bảo hiểm Việt Nam vốn là sân chơi của những tên tuổi lớn nước ngoài như Prudential, Manulife hay AIA. Các ngân hàng khi đó đóng vai trò là những người dẫn đường (bancassurance), mở cửa tập khách hàng để đổi lấy những khoản hoa hồng hấp dẫn. 

Thế nhưng, gió đã đổi chiều. Việc VPBank nối gót Techcombank (với Techcom Life ra mắt tháng 7/2025) cho thấy các ngân hàng nội đang muốn nắm luật chơi. Theo tài liệu từ Techcombank, bảo hiểm nhân thọ hiện là 1 trong 4 trụ cột thu nhập phí trọng điểm, đóng góp vào mức 22% tổng thu nhập hoạt động (TOI) của Ngân hàng, nằm trong nhóm cao nhất toàn ngành. Thay vì chia sẻ lợi nhuận với các đối tác ngoại, các ngân hàng Việt đang chọn cách phát triển sản phẩm riêng trong hệ sinh thái của mình.

“Nếu chỉ hợp tác phân phối bảo hiểm với các đối tác khác, ngân hàng sẽ luôn bị động về sản phẩm, mô hình kinh doanh và đặc biệt là việc quản lý, chăm sóc khách hàng. Do đó, chúng tôi xác định phải chủ động từ sản phẩm cho đến tập khách hàng và quy trình khai thác”, ông Bùi Hải Quân, Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị VPBank, nhận định.

Tại sao các ngân hàng tự tin có thể đối đầu với những tập đoàn bảo hiểm có hàng trăm năm kinh nghiệm? Câu trả lời nằm ở dữ liệu. Trong khi các công ty bảo hiểm truyền thống phải dựa vào đội ngũ đại lý đi từng ngõ, gõ từng nhà với chi phí vận hành đắt đỏ thì các ngân hàng như MB hay VPBank đã sở hữu sẵn “mỏ vàng” khoảng 30 triệu khách hàng mỗi bên.

Có thể thấy, bảo hiểm tại Việt Nam đang dịch chuyển thành một “dịch vụ nhúng” (embedded feature). Đối với thế hệ Gen Y và Gen Z, bảo hiểm không còn là một xấp hợp đồng dày cộm gây khó hiểu, mà là tùy chọn một chạm trên ứng dụng ngân hàng số. Nó xuất hiện đúng lúc khách hàng vay mua nhà hoặc tự động đề xuất khi dòng tiền nhàn rỗi trong tài khoản đạt mức nhất định.

Cuộc chiến “siêu hệ sinh thái”

Năm 2023 từng được coi là “năm đại hạn” của ngành bảo hiểm với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Tuy nhiên, các tài liệu báo cáo năm 2026 cho thấy sự hồi sinh mạnh mẽ của các công ty bảo hiểm có ngân hàng đứng sau. Trong đó, MB Life vươn lên Top 6 thị trường về doanh thu phí bảo hiểm với mức tăng trưởng 39% ở kênh bancassurance. Techcombank ghi nhận doanh thu bảo hiểm tăng vọt 92% trong năm 2025, đưa chỉ tiêu APE lên đứng thứ 2 toàn thị trường. Bảo hiểm Agribank (ABIC) cũng đạt doanh thu 2.791 tỷ đồng, tăng gần 15% so với cùng kỳ.

“Bảo hiểm nhân thọ chắc chắn sẽ quay trở lại và tiếp tục là trụ cột quan trọng đóng góp vào sự tăng trưởng phí của ngân hàng trong 5 năm tới”, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc, Giám đốc Khối Ngân hàng Bán lẻ Techcombank, cho biết.

Nhóm phân tích từ Công ty Chứng khoán Vietcap nhận định, dù tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm tại Việt Nam hiện vẫn ở mức thấp (1,2% cho nhân thọ và 0,8% cho phi nhân thọ), nhưng đáy đã được thiết lập vào năm 2024. Thị trường hiện tại không chỉ tăng trưởng về số lượng mà còn đang thanh lọc về chất lượng.

Với sự vươn lên của nhóm bảo hiểm - ngân hàng, cấu trúc cạnh tranh của ngành bảo hiểm Việt Nam trong thập kỷ tới sẽ không còn đơn thuần là cuộc đấu giữa các hãng bảo hiểm. Đó sẽ là cuộc chiến giữa các hệ sinh thái tài chính. Mô hình này gợi nhắc đến sự thành công của Ping An (Trung Quốc) hay Crédit Agricole (Pháp), nơi ngân hàng, bảo hiểm và quản lý tài sản hòa làm một. Tại Việt Nam, những bóng dáng ngân hàng đứng sau các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ lớn như BIC (BIDV), MIC (MB), VBI (VietinBank) hay OPES (VPBank) đang tạo nên một thế trận từ mọi phía.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là niềm tin. Việc ngân hàng vừa là chủ sở hữu, vừa là người tư vấn bảo hiểm có thể dẫn đến rủi ro “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Nếu không được kiểm soát minh bạch bằng hành lang pháp lý (như Luật Các tổ chức tín dụng 2024), lợi thế về dữ liệu có thể biến thành gánh nặng nếu khách hàng cảm thấy bị ép buộc. 

Ông Trần Nguyên Đán, Viện trưởng Học viện Bảo hiểm và Quản trị Rủi ro Tài chính, lưu ý rằng mô hình này có thể dẫn đến hiện tượng “tích tụ rủi ro” nếu ngân hàng chỉ tập trung bán bảo hiểm cho khách hàng nội bộ hoặc “ép” khách hàng mua sản phẩm của công ty sân sau. Bản thân ngân hàng vốn đã phải chịu những rủi ro rất lớn về tín dụng và thanh khoản. 

Nhìn ở mặt tích cực, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, cho rằng: “Việc nhiều ngân hàng lớn tự thành lập công ty bảo hiểm riêng sẽ làm thay đổi cục diện trên thị trường bảo hiểm khi làm gia tăng cạnh tranh, giúp phí bảo hiểm hợp lý hơn và chất lượng dịch vụ cải thiện”.

Quyết định thành lập công ty bảo hiểm của VPBank hay sự bứt tốc của Techcom Life không chỉ là chuyện tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn. Đó là một khoản đầu tư dài hơi để sở hữu trọn vẹn “vòng đời tài chính” của khách hàng. Trong cuộc đua này, ai nắm giữ được dữ liệu và sự minh bạch, người đó sẽ giành được ngôi vương. 

Có thể bạn quan tâm 

Thương hiệu Việt tìm vị thế global