Nhà nước dẫn dắt, tư nhân bứt tốc

Trong lịch sử kinh tế Đông Á, con số 10% luôn mang một ma lực đặc biệt. Đó là tốc độ đã biến Hàn Quốc và Trung Quốc từ những nền kinh tế nông nghiệp thành những gã khổng lồ công nghiệp chỉ trong một thế hệ. Giờ đây, Việt Nam, vừa khép lại năm 2025 với mức tăng trưởng ấn tượng 8,02%, đang chuẩn bị cho một cuộc bứt tốc tương tự: đưa GDP đạt mức 2 con số trong giai đoạn 2026-2030.

Sự trỗi dậy của song trụ 

Tham vọng lớn luôn đi kèm với những khoản đầu tư khổng lồ. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nền kinh tế cần khoảng 280 tỉ USD vốn đầu tư mỗi năm. Với dòng vốn FDI chỉ đóng góp khiêm tốn khoảng 24-30 tỉ USD, Việt Nam đang đối mặt với một “khoảng trống” tài chính lên tới hơn 250 tỉ USD mỗi năm từ nguồn lực nội địa.

Kiến trúc kinh tế mới của Việt Nam đang được định hình bởi thế “song trụ”. Nghị quyết số 79 ban hành ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước, kết hợp với các mục tiêu nâng tầm kinh tế tư nhân, đã tạo nên một tinh thần mà ông Quản Trọng Thành, Giám đốc Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán Maybank, gọi là “công tư kiến quốc”. Trong mối quan hệ này, Chính phủ và khu vực tư nhân cùng chung tay xây dựng đất nước. Theo đó, khu vực công sở hữu nguồn lực dồi dào đóng vai trò dẫn dắt, trong khi khu vực tư nhân đóng vai trò là nhân tố vận hành nhanh nhất và hiệu quả nhất, có khả năng hoàn thành các dự án lớn chỉ trong vài năm. Sự cộng hưởng này được kỳ vọng sẽ tạo ra xung lực mới cho nền kinh tế.

Kinh nghiệm từ các quốc gia Đông Á cho thấy, không một nền kinh tế nào có thể cất cánh bền vững nếu thiếu đi những tập đoàn nội địa đủ mạnh để làm chủ chuỗi giá trị. Việt Nam hiện có hơn 940.000 doanh nghiệp tư nhân, đóng góp xấp xỉ 50% GDP và tạo việc làm cho 80% lực lượng lao động. Tuy nhiên, sức mạnh này vẫn đang bị phân tán trong các hộ kinh doanh nhỏ lẻ hoặc “ngủ đông” dưới dạng tài sản phi tài chính.

Bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ PVI (PVI AM), nhận định thẳng thắn: “Hơn 250 tỉ USD còn lại rõ ràng phải dựa vào nội lực, mà trọng tâm là kinh tế tư nhân”. Theo nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), 70% nhu cầu vốn hạ tầng của khu vực sẽ phải đến từ tư nhân. Theo bà Giao, quy mô tài sản trong khu vực tư nhân còn rất lớn nhưng chưa được huy động hiệu quả. Người dân và doanh nghiệp đang nắm giữ lượng tài sản tài chính và phi tài chính khổng lồ dưới dạng vàng, bất động sản và tiền gửi.

Để chuyển hóa nguồn lực này thành vốn đầu tư dài hạn, khối tư nhân có khả năng thích ứng nhanh, chấp nhận rủi ro cao và linh hoạt trong tổ chức sản xuất - kinh doanh, phù hợp để dẫn dắt các lĩnh vực cần vốn lớn như hạ tầng, logistics, khu công nghiệp, đô thị, tiêu dùng, công nghệ và năng lượng tái tạo. 

Mô hình dựa trên đầu tư

Để đạt mức tăng trưởng 2 con số, Việt Nam đang chọn mô hình dựa trên đầu tư với 2 mũi nhọn, mà theo bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu Dragon Capital Việt Nam, là lựa chọn thực tế nhất.

Thứ nhất là đầu tư công vào hạ tầng chiến lược. Theo đó, Chính phủ đang đổ dồn nguồn lực vào đường sắt tốc độ cao, metro nội đô và hạ tầng số. Mỗi đồng vốn đầu tư công được giải ngân có thể kích thích thêm 3-4 đồng vốn từ khu vực tư nhân.

Thứ 2 là đầu tư sản xuất của khu vực tư nhân. Sau giai đoạn tăng trưởng âm hoặc trì trệ năm 2023-2024, dư nợ dài hạn của ngành sản xuất đã tăng trưởng trở lại ở mức 12% vào cuối năm 2025. Điều này cho thấy các doanh nghiệp nội địa bắt đầu tự tin mở rộng quy mô để chuẩn bị cho chu kỳ mới. 

Dù viễn cảnh rất lạc quan với dự báo GDP năm 2026 có thể đạt 9-10%, những thách thức vẫn còn hiện hữu. Sự thành công của mô hình “song trụ” phụ thuộc hoàn toàn vào hiệu quả thực thi.

Đầu tiên là rào cản thể chế. Việc rút ngắn thủ tục pháp lý, đẩy nhanh tiến độ triển khai và tối ưu hóa chi phí vốn là những nút thắt được các nhà đầu tư mong đợi sẽ sớm được tháo gỡ.

Thứ 2 là niềm tin. Để tư nhân dám bỏ ra hàng tỉ USD vào các dự án hạ tầng, họ cần một khung chính sách dài hạn và ổn định, thay vì những thay đổi mang tính thời điểm.

Cuối cùng, việc hình thành ít nhất 20 tập đoàn lớn tầm cỡ toàn cầu vào năm 2030 yêu cầu Việt Nam phải có sự giám sát chặt chẽ của thị trường. “Nếu thị trường vốn minh bạch hơn, chi phí vốn hợp lý hơn, cơ chế pháp lý thông suốt hơn thì sức bật của khu vực tư nhân sẽ rất lớn”, bà Giao cho biết.

Năm 2026 được kỳ vọng là “năm thực thi” khi những chuẩn bị về chính sách bắt đầu chuyển hóa thành tăng trưởng GDP thực tế ở mức 9-10%. Để đạt được tham vọng của thập kỷ tới, Việt Nam phải dựa vào chính sức mạnh nội tại của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân. Đây sẽ là lực lượng chủ lực giúp bù đắp khoảng trống vốn và tạo nên động lực phát triển bền vững, tự chủ cho nền kinh tế. 

Có thể bạn quan tâm 

Quản lý tài sản: Cờ đã đến tay