Sàn chứng khoán đua token hóa

Đầu năm 2026, Sàn Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE), thuộc Intercontinental Exchange (ICE), công bố lộ trình vận hành nền tảng chứng khoán token hóa dựa trên nền tảng blockchain. Hồ sơ đang chờ Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) phê duyệt. Với sự thay đổi này, tốc độ giao dịch của NYSE sẽ chuyển từ chu kỳ T+1 sang tức thì, giúp giải phóng nhiều tỉ USD vốn ký quỹ hiện bị kẹt trong quá trình chờ xử lý. Việc token hóa cũng sẽ “xé nhỏ” các cổ phiếu, giúp nhà đầu tư cá nhân có thể tiếp cận các mã đắt đỏ như Berkshire Hathaway hay các quỹ ETF cao cấp. Các ngân hàng như BNY và Citi cho biết đã bắt đầu thử nghiệm “tiền gửi token hóa” để hỗ trợ thanh khoản ngoài giờ hành chính.

Sự dịch chuyển của NYSE đang buộc các sàn giao dịch khu vực phải thay đổi theo để thích nghi. Singapore Exchange (SGX), chẳng hạn, đã chuẩn bị cho kịch bản ứng phó bằng Project Guardian. Thay vì chạy đua 24/7 với chứng khoán phổ thông như NYSE, SGX tập trung vào tài sản thực (RWA) như  tín chỉ carbon, nợ tư nhân và trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư… Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan (SET) còn nhanh chân hơn khi đã công bố kế hoạch chiến lược 3 năm (2026-2028) tập trung vào token hóa RWA, công nhận digital asset là lớp tài sản đầu tư chính thức. Song song đó là phát triển khung quy định cho crypto ETF (quỹ hoán đổi danh mục crypto), token hóa các sản phẩm đầu tư, mở rộng sử dụng digital token cho đầu tư... Mục tiêu của quốc gia này là tăng tính cạnh tranh cho thị trường vốn địa phương, thu hút nhà đầu tư tổ chức và tạo lợi thế ngách trong khu vực Đông Nam Á bằng cách kết hợp công nghệ blockchain với tài chính bền vững ESG.

Tại Việt Nam, cuối tháng 1/2026, Bộ Tài chính đã chính thức tiếp nhận hồ sơ cấp, điều chỉnh và thu hồi giấy phép sàn giao dịch tài sản mã hóa và có 7 doanh nghiệp nộp hồ sơ. Trả lời NCĐT, ông Trần Xuân Tiến, Tổng Thư ký Chi hội Blockchain (HBA), cho biết đây là bước đi đúng hướng, góp phần minh bạch hóa thị trường, thu hút dòng vốn chất lượng và chấm dứt tình trạng “vùng pháp lý xám” kéo dài nhiều năm.
 
Khung pháp lý rõ ràng giúp tạo dựng lòng tin cho nhà đầu tư trong nước và quốc tế, đồng thời thu hút tổ chức tài chính lớn tham gia thị trường. Điều này phù hợp với chiến lược quản lý có kiểm soát, thí điểm có giám sát, bởi những hệ lụy gây ra cho nền kinh tế, an ninh tiền tệ sẽ rất lớn, nếu hình thức đầu tư này không được kiểm soát. 
Thực tế, ngay cả việc công bố chiến lược token hóa của NYSE dù được đánh giá đột phá nhưng cũng đi kèm với những lo ngại. Tính minh bạch của blockchain đòi hỏi phải cân bằng giữa giám sát quy định và bảo vệ thông tin giao dịch nhạy cảm của các quỹ lớn. Ngoài ra, giao dịch 24/7 có thể làm tăng biến động giá trong giờ thanh khoản thấp dù nền tảng vẫn chịu sự giám sát chặt chẽ từ SEC. Tuy vậy, cần xác định rõ điểm cân bằng giữa kiểm soát và linh hoạt bởi thị trường có thể bị chậm nhịp so với xu hướng quốc tế. 

Tại một hội thảo khoa học gần đây, bà Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh, Giám đốc Thị trường Việt Nam, Công ty Công nghệ Tài chính Republic (Mỹ), cho rằng tài sản số, đặc biệt là thông qua việc mã hóa các tài sản tài chính, mang lại lợi ích to lớn cho thị trường tài chính Việt Nam bằng cách thu hút nguồn vốn ngoại với tiềm năng mang về hàng trăm triệu USD thông qua các dự án như mã hóa quỹ ETF. Việc này không chỉ giúp đưa các sản phẩm tài chính nội địa tiếp cận với quy mô toàn cầu mà còn thúc đẩy sự chuyển dịch từ một thị trường đầu cơ nhỏ lẻ sang một hạ tầng tài chính số bền vững và chuyên nghiệp. Đây là cơ hội để Việt Nam bắt nhịp với xu hướng vận chuyển của nền kinh tế toàn cầu và tận dụng vị thế của các trung tâm tài chính quốc tế như tại TP.HCM.

Tuy nhiên, lĩnh vực này đang gặp một số trở ngại. Đầu tiên là rào cản pháp lý. Hiện vẫn chưa có cơ chế cấp phép chính thức cho việc dùng mã thông báo (token) để phản ánh quyền lợi kinh tế của chứng khoán, dù mã hóa tài sản thực đã bắt đầu được đề cập. Thứ đến là thiếu hệ sinh thái đồng bộ. Một dự án tài sản số không thể đứng độc lập mà cần cả một chuỗi giá trị bao gồm phát hành, lưu ký, thanh toán và quyết toán. Nếu thiếu cơ chế cho dịch vụ lưu ký tài sản số tại Việt Nam, các dự án mã hóa sẽ không thể triển khai trên thực tế.

Theo bà Quỳnh, các nhà đầu tư kỳ vọng rằng sandbox sẽ liệt kê rõ các “gạch đầu dòng” về những gì được phép và không được phép làm để có cơ sở đầu tư thay vì tư duy “thử - sai” của các startup. Nhà đầu tư cũng cần biết rõ số phận của dự án sau khi giai đoạn thử nghiệm kết thúc để đảm bảo nguồn lực (thời gian, nhân sự, tài chính) không bị lãng phí. Thay vì cấp phép rời rạc, họ kỳ vọng sandbox cho phép nguyên một hệ sinh thái cùng tham gia thử nghiệm để đảm bảo tính vận hành thông suốt của dự án. “Khác với tâm lý e ngại bị quản lý, các tập đoàn lớn coi giám sát là sự bảo vệ, giúp họ yên tâm rằng luôn có các thể chế luật pháp đứng sau hỗ trợ và xử lý khi có sự cố xảy ra”, bà nói.

 Đồng quan điểm, đại diện HBA cho rằng có cơ chế cấp phép chính thức do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tiếp nhận và quản lý thì nhà đầu tư được bảo vệ tốt hơn, còn doanh nghiệp có cơ sở pháp lý để đầu tư dài hạn thay vì hoạt động trong trạng thái “được chấp nhận ngầm”. Về dài hạn, đây là nền móng cho một thị trường tài sản số minh bạch, có trách nhiệm và có khả năng hội nhập quốc tế. HBA đề xuất cơ quan ban ngành tăng cường đối thoại chính sách, nơi Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức các phiên tham vấn công khai với các tổ chức tài chính, sàn giao dịch, luật sư, công nghệ để linh hoạt cập nhật trong thời gian thí điểm. 

“Nếu được triển khai linh hoạt và có lộ trình nâng cấp sau giai đoạn thí điểm, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành các sàn giao dịch tài sản số “made in Vietnam”, vừa tuân thủ pháp luật, vừa đủ sức cạnh tranh trong khu vực”, ông Tiến nói.