Lạc quan đồ gốm xuất khẩu

Vào đầu tháng 1.2010, công ty nghiên cứu thị trường phi lợi nhuận Kearny Alliance (Mỹ) đã công bố báo cáo về nguồn hàng gốm sứ của thị trường Việt Nam, nhằm cung cấp cho khách mua hàng trên toàn thế giới những nguồn cung ứng chất lượng. Báo cáo này đã thu thập dữ liệu của 35 nhà sản xuất giàu kinh nghiệm và 117 sản phẩm xuất khẩu đang bán chạy nhất, được mô tả đầy đủ, chi tiết về giá cả, bao bì, gồm các mặt hàng lọ, bình, chậu trồng cây, bình cắm hoa, đồ trang trí sân vườn, tượng nhỏ, đèn, đĩa, chén, ca, bộ bình trà, bình đựng nước, khay...

Tăng trưởng 10% trong năm 2010?

Theo báo cáo trên, mọi nguồn cung ứng được Kearny Alliance điều tra đều cho rằng, doanh số bán hàng năm 2010 sẽ tăng trưởng khoảng 10%. Là một trong những nhà cung cấp gốm sứ tham gia trả lời khảo sát, ông Lê Ngọc Hà, Giám đốc Hợp tác xã Công nghiệp gốm sứ Hợp Lực (Hà Nội), cho biết, các dấu hiệu hồi phục của nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là từ Mỹ, thị trường mà Hợp Lực nhắm tới, cho phép đơn vị này tin rằng sẽ lại sớm có được các đơn đặt hàng xuất khẩu.

Là doanh nghiệp lớn và nổi tiếng trong ngành gốm sứ Việt Nam, ông Lý Ngọc Minh, Giám đốc Công ty Gốm sứ Minh Long 1 (Bình Dương), cũng cho hay, trong năm 2010, Minh Long đề ra mục tiêu tăng trưởng thấp nhất là 10%. Tuy nhiên, ông Minh cho rằng, trường hợp của Minh Long 1 là cá biệt, không phải là tình hình chung của ngành gốm sứ. Theo ông, mục tiêu tăng trưởng của Minh Long1căn cứ vào nhu cầu của thị trường và khách hàng đối với sản phẩm Công ty. Năm 2009, xuất khẩu của Minh Long 1 vẫn ổn định và không hề giảm.

Mặc dù tin rằng thị trường sẽ tốt hơn, nhưng để đưa ra con số như Minh Long 1 thì không phải doanh nghiệp gốm nào cũng làm được. Ông Nguyễn Tấn Nghĩa, Giám đốc Công ty Cửu Long, một doanh nghiệp sản xuất gốm đỏ lớn ở Vĩnh Long, cho biết, dù chưa đặt ra được con số tăng trưởng cụ thể nhưng doanh nghiệp của ông cũng như nhiều doanh nghiệp sản xuất gốm ở Vĩnh Long vẫn lạc quan và tin tưởng ngành gốm sẽ ổn định trở lại.

Vẫn theo ông Nghĩa, quy mô làng gốm ở Vĩnh Long thời điểm này đã giảm tới 40-50% so với năm 2006. Thậm chí để tồn tại, nhiều doanh nghiệp sản xuất gốm đã chuyển qua các ngành nghề khác. Tuy nhiên, hầu hết họ đều chờ ngày quay trở lại với gốm. “Công ty Cửu Long cũng làm nhiều ngành nghề, nhưng vẫn gắn bó, đầu tư cho gốm. Tôi lạc quan vì vẫn còn khách hàng cần gốm Vĩnh Long”, ông nói.

Không chỉ gốm Vĩnh Long, một làng nghề sản xuất gốm nổi tiếng khác của Việt Nam là Bát Tràng, cũng chịu ảnh hưởng nặng của việc suy giảm kinh tế. Tiêu biểu là câu chuyện của Hợp tác xã Hợp Lực.

Năm 2008, Hợp Lực đạt giá trị xuất khẩu chưa đến 50.000 USD, chỉ bằng 1/5 so với năm 2007. Năm 2009, giá trị xuất khẩu còn ít hơn, chỉ khoảng 30.000 USD. Theo ông Hà, Giám đốc Hợp tác xã, 2008 và 2009 là 2 năm đầy khó khăn đối với các doanh nghiệp gốm sứ. Hầu hết các doanh nghiệp xuất khẩu được rất ít, thậm chí có nhiều doanh nghiệp ở Bát Tràng đã bị phá sản.

Dẫn lại câu chuyện khó khăn của ngành gốm trong 2 năm qua để thấy rằng, mức tăng trưởng doanh thu khoảng 10% như kỳ vọng của các doanh nghiệp là không hề lớn. Nói như ông Hà, Hợp Lực, sở dĩ có mức tăng dự kiến này là do điểm xuất phát thấp. Nếu đặt trong bối cảnh khó khăn của ngành gốm sứ thì đó lại là một tín hiệu lạc quan.

Do có tính chất thủ công, lại hoạt động manh mún, tiềm lực tài chính yếu nên đồ gốm hay đồ thủ công mỹ nghệ là ngành nghề bị ảnh hưởng mạnh nhất trong khủng hoảng kinh tế.

Tiêu điểm: thị trường Mỹ

Bên cạnh việc cho thấy các doanh nghiệp gốm sứ tin tưởng doanh số sẽ tăng trong năm 2010, báo cáo của Kearny Alliance cũng cho thấy, thị trường xuất khẩu mục tiêu mà các doanh nghiệp gốm sứ đang hướng đến là Mỹ.

Vẫn theo kết quả của khảo sát nói trên, 49% doanh nghiệp cho biết sẽ hướng đến thị trường Mỹ. Đây là một hướng đi mới, vì từ trước đến nay, châu Âu mà đặc biệt là Đức, là thị trường chủ lực của ngành gốm sứ Việt Nam.

Ông Hà, Hợp tác xã Hợp Lực, cho biết, từ trước đến nay, đơn vị của ông chủ yếu xuất khẩu chậu hoa sang Đài Loan. Nhưng hiện nay, sự cạnh tranh ở thị trường này rất gay gắt, nhất là về giá, nên Hợp Lực đang có kế hoạch hướng đến thị trường Mỹ. Theo ông Hà, khủng hoảng kinh tế càng khiến các doanh nghiệp Trung Quốc vốn đã bán giá thấp lại tiếp tục hạ giá thêm nên hầu hết doanh nghiệp Việt Nam không thể cạnh tranh nổi.

Dù vẫn đứng vững trong lúc nhiều doanh nghiệp trong ngành khó khăn, nhưng kế hoạch trong năm 2010 của Minh Long 1 cũng không có sự khác biệt. Ngoài thị trường châu Âu, Công ty sẽ tiếp tục phát triển thị trường Bắc Mỹ với mục tiêu chính là Mỹ. Giải thích về vấn đề này, ông Minh, đại diện Minh Long 1, nói rằng, hiện các thị trường chính của Công ty như châu Âu, Nhật vẫn ổn định nên đây chỉ là hoạt động dự kiến để đa dạng hóa thị trường. Theo ông, việc đa dạng hóa thị trường không chỉ nhằm mục đích mở rộng, phát triển thương hiệu Minh Long 1 mà còn góp phần giảm khả năng rủi ro khi phải phụ thuộc vào một thị trường nhất định.

Ngoài việc hướng về tiêu điểm là thị trường Mỹ, khảo sát cũng cho thấy xu hướng chuyển dịch về sản phẩm trong ngành gốm. Công ty Minh Long 1, vốn nổi tiếng với dòng sản phẩm gốm cao cấp thiên về mỹ nghệ, sắp tới sẽ đẩy mạnh sản xuất dòng sản phẩm tiêu dùng. Còn ông Hà, Hợp Lực, cho biết, để tiếp cận thị trường Mỹ, hợp tác xã của ông cũng sẽ cơ cấu lại sản xuất, tập trung vào những sản phẩm mang tính ứng dụng cao như ấm, chén, ly, tách thay vì chỉ sản xuất gốm mỹ nghệ như trước đây.