An ninh tài chính số trước sức ép từ AI
Lễ khai mạc triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026
Ngày 6/11, Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 diễn ra tại TP.HCM với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam”. Sự kiện do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì về định hướng và chuyên môn, phối hợp với Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức. Các đơn vị phối hợp gồm Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.
Tại Việt Nam, khoảng 89% người trưởng thành có tài khoản thanh toán, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt mức gấp 28 lần GDP. Ở nhiều ngân hàng lớn, hơn 95% giao dịch được thực hiện trên môi trường số. Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng trong chấm điểm tín dụng, định danh điện tử, phát hiện gian lận và phòng, chống rửa tiền.
Tuy nhiên, quá trình số hóa cũng kéo theo những rủi ro an ninh mới. Tội phạm công nghệ cao có thể lợi dụng AI để tạo hình ảnh, giọng nói giả mạo bằng Deepfake, tìm kiếm lỗ hổng hệ thống hoặc xây dựng các kịch bản lừa đảo nhằm thao túng tâm lý người dùng. Theo báo cáo của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Công ty An ninh mạng Viettel, năm 2025, Việt Nam ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng; 52,3% cơ quan, doanh nghiệp chịu tổn hại và khoảng 41% số cuộc tấn công nhắm vào lĩnh vực tài chính, ngân hàng.
TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cho rằng thách thức an ninh tài chính không chỉ đến từ tội phạm công nghệ cao mà còn nằm ở năng lực quản trị dữ liệu và nguy cơ từ công nghệ mới. Dữ liệu thiếu kiểm soát có thể dẫn đến lộ lọt thông tin nội bộ, dữ liệu nhạy cảm của khách hàng. Trong khi đó, máy tính lượng tử có khả năng đe dọa các chuẩn mã hóa truyền thống đang bảo vệ giao dịch thanh toán, chữ ký số và dữ liệu ngân hàng.
Theo ông, nếu năm 2019, giới khoa học ước tính cần khoảng 20 triệu qubit để phá khóa RSA-2048 thì đến năm 2025, con số này đã giảm xuống dưới 1 triệu qubit. Các nhóm chuyên gia an ninh mạng thuộc G7 và Liên minh châu Âu đặt mục tiêu chuyển các hệ thống tài chính trọng yếu sang mật mã kháng lượng tử trong giai đoạn 2030-2032. Vì vậy, ngành ngân hàng cần sớm chuẩn bị lộ trình nâng cấp sang mật mã hậu lượng tử (PQC).
![]() |
Ở góc độ quản lý, ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhìn nhận niềm tin số không chỉ là điều kiện để người dân sử dụng dịch vụ ngân hàng trực tuyến, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của toàn hệ thống. Niềm tin này phải được bảo đảm bằng năng lực bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi khách hàng.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, toàn ngành ngân hàng thực hiện hơn 21 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, với tổng giá trị trên 260 triệu tỷ đồng. Song song với mở rộng hạ tầng thanh toán, ngành cũng tăng cường định danh, xác thực khách hàng thông qua kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đến tháng 10/2026, các tổ chức tín dụng đã đối chiếu, xác minh hơn 178 triệu hồ sơ khách hàng.
Một công cụ đáng chú ý trong phòng ngừa gian lận là Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Tính đến tháng 10/2026, hệ thống đã phát cảnh báo tới 5,8 triệu lượt khách hàng. Trong đó, 1,9 triệu lượt khách hàng quyết định tạm dừng hoặc hủy giao dịch có dấu hiệu lừa đảo sau khi nhận cảnh báo, giúp bảo vệ tổng giá trị giao dịch gần 7.200 tỷ đồng.
Tuy nhiên, cảnh báo và xác thực chỉ là một phần trong yêu cầu bảo vệ hệ thống tài chính số. TS. Đào Minh Tú đề xuất ngành ngân hàng cần chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng khung quản trị AI và chuyển sang xử lý dữ liệu theo thời gian thực để sớm nhận diện giao dịch bất thường. Những giao dịch có giá trị lớn hoặc nhạy cảm cần có sự phê duyệt của con người, đồng thời hệ thống phải có cơ chế tạm dừng khẩn cấp khi phát hiện rủi ro.
Ông cũng nhấn mạnh việc bảo vệ dữ liệu ngân hàng, thông tin cá nhân, dữ liệu sinh trắc học và từng bước tự chủ công nghệ lõi. Bên cạnh đầu tư hạ tầng, ngành cần phát triển nhân lực bảo mật và nâng cao kỹ năng số cho người dân. Trong môi trường giao dịch ngày càng số hóa, người dùng cũng là một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng ngừa rủi ro.
Bài toán an ninh tài chính vì thế không chỉ nằm ở việc ngăn chặn từng vụ lừa đảo hay bảo vệ từng giao dịch riêng lẻ, mà đòi hỏi năng lực phòng vệ đồng bộ từ công nghệ, dữ liệu đến con người. Đây cũng là điều kiện để tốc độ phát triển của dịch vụ số đi cùng với khả năng bảo đảm an toàn.
Cập nhật tin Đầu Tư, Bất Động Sản, tin nhanh kinh tế chứng khoán, kiến thức Doanh Nghiệp tại Fanpage.
Theo dõi Nhịp Cầu Đầu Tư
Tin cùng chuyên mục
-
Cẩm Tú
-
Công Sang
-
Trực Thanh
-
Trần Thanh
Tin nổi bật trong ngày
Tin mới
-
Hà Cúc
-
Dung Phạm
-
Cẩm Tú

English






