Lợi nhuận của thấu cảm

Trong nhiều thập kỷ, thế giới kinh doanh vận hành theo học thuyết của Milton Friedman: “Trách nhiệm xã hội duy nhất của doanh nghiệp là tăng lợi nhuận”. Nhưng tại những thị trường đang chuyển mình mạnh mẽ như Việt Nam, triết lý ấy đang nhường chỗ cho một tư duy mới: CSR không còn là một con số đẹp cho các báo cáo thường niên, mà là chiến lược bứt phá trong quản trị. Câu chuyện về chương trình Xây Tết 2026 của Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons không chỉ là một chiến dịch thiện nguyện, đó là một minh chứng cho thấy cách một doanh nghiệp đầu ngành định nghĩa lại “lợi nhuận” thông qua sự thấu cảm.

Những cuộc đời được “nhìn thấy”  

Giữa nhịp sống hối hả của TP.HCM, có những con người âm thầm làm việc trong lòng đất hoặc dưới cái nắng gắt để giữ cho thành phố vận hành. Đối với họ, khái niệm về một kỳ nghỉ Tết thường rất xa xỉ. Như anh Lê Bá Kỉnh, 47 tuổi, công nhân tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Một thành viên Môi trường Đô thị TP.HCM (Citenco), đã quen với nhịp sống của một “người gác đêm” cho vẻ mỹ quan thành phố. Thay vì sum họp gia đình, kế hoạch Tết của anh là những ca trực kéo dài, xuyên suốt không nghỉ. Hay chị Huỳnh Thị Bích Dung, một người mẹ đơn thân 50 tuổi, đã dành 13 năm chăm sóc những mảng xanh cho thành phố. Chị chấp nhận gửi con cho hàng xóm, làm việc bất kể nắng mưa hay lễ Tết, vì với chị: “Bỏ là con mình khổ”. 

Đối với những người lao động này, một buổi chiều tại ngày hội Xây Tết, nơi họ được cắt tóc, chụp ảnh lưu niệm, khám sức khỏe..., là cảm giác được xã hội “nhìn thấy” và trân trọng công việc nặng nhọc họ đang làm. Như bà Nguyễn Trình Thùy Trang, Phó Tổng Giám đốc Coteccons, đã quan sát: “Các cô chú công nhân tranh thủ đánh phấn, kẻ son, đeo vòng như dự một ngày hội… Vượt trên niềm vui nhất thời, đó là hạnh phúc khi giá trị cá nhân được trân trọng và tôn vinh”.

Những người công nhân nói rằng họ thực sự vui và cảm động khi có túi quà Tết, dù nhỏ nhưng là niềm tự hào để mang về thắp hương bàn thờ gia tiên, để khoe với xóm giềng như sự tưởng thưởng cho một năm lao động vất vả nhưng xứng đáng.

“Được khám sức khỏe và biết mình khỏe mạnh là niềm vui lớn nhất trước khi bước vào ca trực xuyên Tết”, chị Nguyễn Thị Thủy, 45 tuổi, công nhân tại Đội vệ sinh Bình Tân, nói. Khác với các chương trình từ thiện thông thường, Xây Tết tập trung vào những nhu cầu thực tế nhất của người lao động. Hoạt động khám và tư vấn sức khỏe tại chỗ đặc biệt quý giá với những người làm việc trong môi trường độc hại như công nhân thoát nước hay vệ sinh môi trường. 

Từ “lòng trắc ẩn” đến “động cơ tăng trưởng”

Thay vì là một hành động ban tặng, Xây Tết là một cuộc đối thoại bằng sự tử tế, nơi doanh nghiệp và người lao động nhìn thấy giá trị của nhau. Đối với họ, đó không chỉ là một túi quà, mà là sự tự hào để trở về nhà với tư thế của một “người bảo vệ hạnh phúc” thực thụ. 

Năm nay, Xây Tết tri ân hơn 33.000 công nhân. Không chỉ dừng lại ở những phần quà, hoạt động thăm khám sức khỏe, chụp hình lưu niệm, cắt tóc miễn phí, Xây Tết 2026 còn lan tỏa ý thức an toàn lao động thông qua các buổi tập huấn về an toàn nói chung. Bởi vì, với người công nhân, không gì ý nghĩa hơn cam kết “mỗi ngày đi làm đều được trở về nhà an toàn”. Đây là giá trị nhân văn cao nhất, bảo vệ hạnh phúc cốt lõi của mỗi gia đình.

“Hạnh phúc của người công nhân là nền móng cho sự thành công của Coteccons. Xây Tết 2026 trở lại với thông điệp “Cảm ơn người bảo vệ hạnh phúc” vì chúng tôi hiểu rằng, phía sau hàng ngàn công nhân là hậu phương đang chờ họ trở về. Coteccons mong muốn những người lao động đi làm an toàn, về nhà vui vẻ, để sau 365 ngày làm việc, ai cũng được về nhà đón Tết bình an”, bà Thùy Trang cho biết.

Việc tri ân những “người gác đêm” của thành phố như anh Lê Bá Kỉnh hay chị Nguyễn Thị Thủy là cách doanh nghiệp củng cố nền tảng xã hội nơi họ đang kinh doanh. Đây là mô hình “Stakeholder Capitalism” mà Klaus Schwab, người sáng lập Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), theo đuổi. Thay vì chỉ phục vụ cổ đông, doanh nghiệp phải phục vụ tất cả các bên liên quan để đảm bảo sự phát triển dài hạn và bền vững.

“Đây là mô hình chăm lo Tết rất thiết thực cho người lao động, không chỉ dừng lại ở hỗ trợ vật chất mà còn chú trọng đến giá trị tinh thần, sự tôn vinh và tri ân những người lao động thầm lặng đang ngày đêm đóng góp cho sự phát triển của đất nước”, ông Phan Văn Anh, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, nhấn mạnh.

Đây cũng là ví dụ về “tác động tập thể” khi các vấn đề xã hội phức tạp chỉ có thể được giải quyết khi có sự phối hợp giữa 3 chân kiềng: Nhà nước - Doanh nghiệp - Tổ chức xã hội. Chương trình Xây Tết của Coteccons qua đó chuyển tải bài học thực tiễn về cách chuyển hóa CSR (trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp) từ một “chi phí ngoài lề” thành một “tài sản chiến lược”. 

Trên thế giới, các doanh nghiệp hàng đầu như Apple, Unilever, Walmart, Amazon cũng đã chuyển dịch từ CSR sang CSV (tạo lập giá trị chung). Nghĩa là khi xã hội khỏe mạnh và thịnh vượng hơn, thị trường của doanh nghiệp cũng mở rộng hơn. Coteccons đang đi theo lộ trình này và biến văn hóa tử tế thành bản sắc thương hiệu để phát triển, thu hút nhân tài và hợp tác quốc tế...

Ông Bolat Duisenov, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Coteccons, cho biết: “Với tầm nhìn industry leader (thủ lĩnh ngành), Coteccons nhận ra rằng, sự phát triển bền vững của doanh nghiệp không thể tách rời khỏi sự thịnh vượng của cộng đồng”. Thay vì coi CSR là chi phí vận hành, Coteccons đang xem đây là một khoản đầu tư dài hạn vào thương hiệu và con người. Khi doanh nghiệp biết hòa chung nhịp đập với sự thịnh vượng của xã hội, họ không chỉ đang giúp người lao động có một cái Tết ấm áp, mà còn đang tự xây dựng cho mình một hệ sinh thái bền bỉ của một nền kinh tế hướng đến sự thịnh vượng chung.

“Chúng tôi có nhiều công trình xây dựng đầy tự hào trải dài khắp Việt Nam nhưng cá nhân tôi cảm thấy tự hào nhất là chương trình Xây Tết. Bởi vì, nó lan tỏa được sức mạnh, sự gắn kết trong đội ngũ. Chúng tôi không chỉ xây những tòa nhà bằng bê tông cốt thép, chúng tôi xây dựng tương lai bằng sự tử tế thực chất”, ông Bolat Duisenov nhấn mạnh.