IPO Đông qua, Xuân về

Thị trường chứng khoán đang trong giai đoạn tăng trưởng mạnh và là một trong những thị trường có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới. Các chỉ tiêu quan trọng như chỉ số giá, vốn hóa và thanh khoản liên tiếp phá kỷ lục, thiết lập mức mới. Đây là tiền đề quan trọng để các công ty thực hiện IPO (phát hành lần đầu ra công chúng) và niêm yết sau giai đoạn chạm đáy vào năm 2023-2024.

Thực tế, mùa xuân IPO đang trở lại khi thị trường chuẩn bị đón nhận nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết, mở ra nguồn cung hàng hóa mới cho thị trường. Chẳng hạn, Gelex dự kiến IPO Công ty Cổ phần Hạ tầng Gelex (Gelex Infra) vào cuối năm nay; VPBank sẽ đưa Công ty Chứng khoán VPBankS lên sàn; Techcombank triển khai IPO Công ty Chứng khoán TCBS. Ở mảng bán lẻ, Công ty Cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (mã MWG) công bố lộ trình niêm yết Bách Hóa Xanh vào năm 2028 và 2 chuỗi Thế Giới Di Động, Điện Máy Xanh vào năm 2030.

Theo dự báo của Dragon Capital, tổng giá trị các thương vụ IPO tại Việt Nam giai đoạn 2027-2028 có thể đạt 47,5 tỉ USD, trong đó riêng ngành tiêu dùng, với sức cầu nội địa lớn và dân số tăng trưởng mạnh, có thể đóng góp khoảng 12,8 tỉ USD. 

Báo cáo mới nhất của Công ty Chứng khoán SSI cho thấy triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán được củng cố bởi một số yếu tố tích cực: kỳ vọng tăng trưởng GDP 2 con số trong 5-10 năm tới, được thúc đẩy bởi cải cách thể chế toàn diện và định hướng đẩy mạnh phát triển khu vực kinh tế tư nhân; triển vọng tăng trưởng lợi nhuận vững chắc trên 14%/năm trong giai đoạn 2025-2026; triển vọng nâng hạng thị trường giúp thu hút thêm dòng vốn quốc tế; chính sách tiền tệ hỗ trợ, duy trì môi trường lãi suất thuận lợi.

“Chúng tôi kỳ vọng thị trường Việt Nam sẽ sớm đón nhận sự quay trở lại của dòng vốn ngoại trong giai đoạn tới”, báo cáo SSI nhận định. “Chúng tôi duy trì quan điểm rằng phát triển thị trường vốn là then chốt trong giai đoạn tăng trưởng hiện tại. Đây là kênh huy động vốn quan trọng, giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và cung cấp công cụ quản trị rủi ro đa dạng hơn”, báo cáo viết. Tận dụng thời điểm thị trường chứng khoán bứt phá, VN-Index liên tiếp lập đỉnh mới và thu hút mạnh mẽ dòng tiền cao nhất trong 5 năm qua, hàng loạt công ty chứng khoán như SSI, HSC, VNDIRECT hay các công ty chứng khoán gắn với ngân hàng mẹ như TCBS, VPBankS cũng đua nhau tăng vốn điều lệ, trong khi các công ty chứng khoán mới hơn cũng chuẩn bị IPO. Việc tăng vốn và IPO giúp các công ty mở rộng dư địa cho vay ký quỹ (margin), nâng cao năng lực tự doanh, từ đó hạ lãi suất margin và cạnh tranh tốt hơn để thu hút nhà đầu tư.

Ông Lâm Văn Vân, đại diện Quỹ Đầu tư ECI Capital, nhận định, đây được coi là thời điểm vàng để doanh nghiệp IPO hoặc phát hành thêm cổ phiếu. Lợi thế lớn nhất là yếu tố định giá: trong giai đoạn thị trường sôi động, định giá P/E, P/B trung bình thường cao hơn, giúp doanh nghiệp bán cổ phần với giá tốt, huy động nhiều vốn mà không pha loãng quá mạnh tỉ lệ sở hữu. Thêm vào đó, dòng tiền dồi dào giúp việc phân phối cổ phiếu thuận lợi, đồng thời IPO thành công còn là cơ hội để cổ đông lớn thoái vốn và doanh nghiệp khẳng định hình ảnh trên sàn chứng khoán.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển Khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng kỳ vọng về sự phục hồi của thị trường bất động sản sẽ thúc đẩy nhu cầu huy động vốn qua thị trường chứng khoán. Động lực thúc đẩy các thương vụ IPO cũng đến từ nhiều chính sách mới được ban hành như Luật Chứng khoán, Luật Sử dụng tài sản công...; các luật mới được sửa đổi trong năm 2024 sẽ có hiệu lực và thực thi trong năm 2025. 

Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán Việt Nam cần huy động thêm các công ty niêm yết có quy mô lớn từ nhiều nguồn khác nhau như doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân. Qua đó, thúc đẩy nhà đầu tư nước ngoài sớm trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025. 

Nhiều chuyên gia IPO quốc tế nhận định, nếu Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi, tổng quy mô các thương vụ IPO trong vòng 3-5 năm tới có thể lên đến hàng chục tỉ USD. Đáng chú ý, mảng tiêu dùng được Dragon Capital dự báo sẽ dẫn dắt làn sóng IPO sắp tới, với quy mô khoảng 12,8 tỉ USD, trong đó nhiều thương vụ gắn liền với Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate, Highlands Coffee... Các lĩnh vực khác cũng được đặt nhiều kỳ vọng như dịch vụ tài chính (trên 5 tỉ USD), công nghệ (4,7 tỉ USD) và nhóm chuyển từ sàn UPCoM lên HOSE (khoảng 20 tỉ USD)…

Mặc dù vậy, chất lượng cũng như sự đa dạng hàng hóa trên thị trường chứng khoán vẫn là một thách thức lớn để tăng cơ hội đón dòng vốn ngoại. Theo ông Robert Medd, Giám đốc Quốc gia Quỹ Đầu tư Muddy Waters Asia, chìa khóa hút vốn nằm ở việc Việt Nam có nhiều hơn các doanh nghiệp chất lượng. Bên cạnh đó là tầm quan trọng của việc sàng lọc doanh nghiệp trên sàn chứng khoán, nhất là các doanh nghiệp không có động lực lớn để phát triển hay nâng cao hiệu quả tài sản. 

Mặt khác, triển vọng thị trường IPO tại Đông Nam Á trong nửa cuối năm 2025 được dự báo ảm đạm do lo ngại thuế quan Mỹ, thanh khoản thị trường hạn chế và cơ cấu nhà đầu tư chưa đa dạng. Hoạt động IPO của các startup kỳ lân gần như vắng bóng. Thậm chí, ngày càng nhiều doanh nghiệp từ bỏ kế hoạch IPO để tìm kiếm cơ hội mua bán - sáp nhập (M&A) xuyên biên giới. Vì vậy, dù hào hứng nhưng doanh nghiệp cũng cần thận trọng trong kế hoạch IPO. 

Có thể bạn quan tâm 

Sức hút vay nhanh, trả chậm