Lối ra xanh cho TP.HCM

Suốt hai thập kỷ qua, Việt Nam đã khiến thế giới ấn tượng với tốc độ tăng trưởng GDP trung bình khoảng 7%, lọt vào nhóm cao nhất khu vực. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng ấy là một cái giá không nhỏ về môi trường. Số liệu thống kê chỉ ra rằng, chỉ trong vòng 10 năm, lượng phát thải tại Việt Nam đã tăng tới 140%, trong đó riêng ngành công nghiệp chiếm tới 54% tổng tiêu thụ năng lượng quốc gia.

Thực tế này đặt ra một bài toán hóc búa cho TP.HCM: Làm thế nào để duy trì vị thế dẫn đầu về kinh tế mà không rơi vào bẫy tăng trưởng dựa trên thâm dụng tài nguyên? Câu trả lời dường như đang nằm ở một mô hình quản trị mới mang tên NZIP.

Lời giải từ sự cộng hưởng

Báo cáo mới của Climateworks Centre, tổ chức trực thuộc Đại học Monash (Úc), đề xuất một lộ trình chuyển đổi táo bạo nhằm đưa TP.HCM trở thành tiên phong trong mô hình Khu công nghiệp phát thải ròng bằng không (Net Zero Industrial Precinct - NZIP).

NZIP là một cuộc cách mạng về sự liên kết. Mô hình này được hiểu là sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan trong một khu vực địa lý cụ thể. Thay vì hoạt động đơn lẻ, các doanh nghiệp, cơ quan quản lý sẽ cùng chia sẻ hạ tầng, công nghệ và nguồn vốn đầu tư chung. Sự cộng hưởng này không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí chuyển đổi sang năng lượng tái tạo mà còn tạo ra hiệu quả đột phá về điện khí hóa và hiệu suất vận hành cho toàn hệ thống.

Tại TP.HCM, lộ trình này không dàn trải mà tập trung vào những trọng điểm tiêu thụ năng lượng lớn nhất. Báo cáo đề xuất nhắm vào 5 khu công nghiệp hiện đang chiếm hơn 70% tổng mức tiêu thụ năng lượng của toàn bộ các khu công nghiệp tại thành phố, bao gồm: Khu Công nghệ cao Sài Gòn, Khu Chế xuất Tân Thuận, Khu Công nghiệp Tân Tạo, Hiệp Phước và Đông Nam. Đây được xem là những “pháo đài” mà nếu chuyển đổi xanh thành công, sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ cho toàn nền kinh tế.

Biến áp lực thành động lực

Nhiều doanh nghiệp thường e ngại chuyển đổi xanh sẽ là gánh nặng chi phí. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia, đây lại là cơ hội để nâng tầm vị thế. Ông Khuất Tuấn Anh (Ben Khuat), Giám đốc Chính sách Climateworks Centre Việt Nam, tác giả của báo cáo, nhận định rằng các khu công nghiệp NZIP mở ra cơ hội giúp ngành công nghiệp Việt Nam thích ứng và phát triển bền vững, đồng thời tạo động lực tăng trưởng cho toàn bộ nền kinh tế.

Phân tích sâu hơn về lợi ích chiến lược, ông Khuất Tuấn Anh nhấn mạnh: “Việc chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp thông qua mô hình NZIP sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới cho TP.HCM, đồng thời giúp thành phố từng bước khẳng định vai trò dẫn đầu trong khu vực”.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu đang ưu tiên chảy vào các dự án xanh và bền vững, việc sở hữu các khu công nghiệp đạt chuẩn Net Zero sẽ là “tấm nam châm” hút vốn ngoại chất lượng cao. Thông qua việc nâng cấp hạ tầng năng lượng và hiện đại hóa quy trình sản xuất, các khu công nghiệp NZIP giúp ngành sản xuất địa phương không chỉ “làm sạch” lý lịch môi trường mà còn nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là yếu tố then chốt để duy trì sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trước các hàng rào thuế quan xanh khắt khe từ các thị trường Âu - Mỹ.

Ông Khuất Tuấn Anh nhận định: “TP.HCM có thể khẳng định vị thế tiên phong trong khu vực về giảm phát thải carbon trong sản xuất, trong đó đổi mới và hợp tác đóng vai trò chủ chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững”.

Có thể bạn quan tâm:

Thời trang nhanh khó bật ở thị trường làm đẹp