FiinGroup chỉ ra điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao

Việt Nam có kế hoạch triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, đòi hỏi nguồn vốn có tính dài hạn để đảm bảo tính bền vững ở cả cấp độ dự án cũng như hệ thống tài chính và nền kinh tế nói chung.

Sau giai đoạn phục hồi, Việt Nam bước vào pha tăng trưởng mới với tham vọng GDP ≥10%, đòi hỏi quy mô và chất lượng vốn vượt trội so với trước. Để đạt mục tiêu này, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần tiệm cận ~40% GDP, đặt ra yêu cầu cao hơn về cả quy mô và chất lượng vốn trong giai đoạn 2026 - 2030. Tuy nhiên, khoảng trống vốn dài hạn cho tăng trưởng vẫn chưa có kênh thay thế rõ ràng.

Theo đánh giá của FiinGroup, mô hình tăng trưởng hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng (tỷ lệ tín dụng/GDP đã ở mức cao ~146% cuối 2025), trong khi dư địa mở rộng tín dụng bị giới hạn bởi rủi ro hệ thống và yêu cầu ổn định vĩ mô.

Đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt nhưng khó mở rộng mạnh về quy mô, còn FDI chủ yếu nâng năng lực sản xuất hơn là bổ sung thanh khoản tài chính.

Trong bối cảnh đó, việc tái định vị hệ thống huy động vốn theo hướng lấy thị trường vốn, đặc biệt các kênh phi ngân hàng như trái phiếu doanh nghiệp làm trụ cột là điều kiện then chốt để khai mở nguồn vốn dài hạn cho khu vực tư nhân. 

“Việc phát triển đồng bộ các kênh vốn sẽ là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn tới”, FiinGroup nhận định. 

Tổ chức này cũng cho rằng, động lực tăng trưởng năm 2026 vẫn phụ thuộc đáng kể vào đầu tư công và dòng vốn FDI, gắn liền với triển vọng xuất khẩu, trong bối cảnh các động lực truyền thống này tiếp tục đóng vai trò nâng đỡ và giữ nhịp tăng trưởng. 

Trong khi đó, đầu tư khu vực dân cư và tư nhân trong nước cải thiện chậm (+8,4% trong năm 2025) và chưa đủ lực đóng vai trò động lực trung tâm, trong bối cảnh dư địa mở rộng tín dụng bị giới hạn bởi rủi ro hệ thống (cấu trúc vốn của các ngân hàng chủ yếu là vốn ngắn hạn).

Kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 cho thấy sự mở rộng mạnh về quy mô, ước khoảng 8,5 triệu tỷ đồng (~315 tỷ USD), cao gấp 4 lần mức bình quân các giai đoạn trước. Nguồn vốn này chủ yếu được phân bổ cho các dự án hạ tầng giao thông liên vùng, qua đó vừa hỗ trợ tăng trưởng trung và dài hạn, vừa đóng vai trò vốn mồi, tạo nền tảng để thu hút và dẫn dắt dòng vốn tư nhân.

“Hệ thống ngân hàng hiện vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo của nền kinh tế, đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, khiến tăng trưởng kinh tế phụ thuộc lớn vào mở rộng tín dụng”, FiinGroup nhìn nhận. 

Tổ chức này cũng cho hay, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng tín dụng đang tiệm cận giới hạn an toàn. Cụ thể, nếu duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng khoảng ~16%/năm để hỗ trợ mục tiêu GDP tăng 8–10%/năm, tỷ lệ tín dụng/GDP sẽ vượt 180% vào cuối thập kỷ và tiệm cận/vượt 200% sau năm 2030.

Mức độ đòn bẩy này vượt xa ngưỡng an toàn của một nền kinh tế mới nổi, làm gia tăng rủi ro đối với ổn định tài chính và khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng.

Trong bối cảnh tỉ lệ an toàn vốn (CAR) chịu áp lực, rủi ro tài sản tích tụ và yêu cầu kiểm soát lạm phát gia tăng, việc tiếp tục dựa vào mở rộng tín dụng để đạt tăng trưởng cao không còn là lựa chọn bền vững.

“Tăng trưởng giai đoạn tới không thể tiếp tục được ‘tài trợ’ chủ yếu bằng tín dụng ngân hàng, mà cần sự dịch chuyển căn bản sang các kênh dẫn vốn khác”, FiinGroup nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm 

3 kịch bản lãi suất 2026

Nguồn FiinGroup