Tỉ giá leo đỉnh

Từ năm 2022, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã có 11 lần tăng lãi suất và lãi suất đang chạm ngưỡng cao nhất trong vòng 22 năm trở lại đây. Trong khi đó, ở Việt Nam, trong năm 2023 Ngân hàng Nhà nước đã 4 lần điều chỉnh giảm lãi suất điều hành. Chênh lệch giữa chính sách giảm lãi suất của Việt Nam và duy trì lãi suất cao của FED đã tạo ra một khoảng cách nhất định, đẩy tăng tỉ giá. Tỉ giá trung tâm giữa VND và USD được Ngân hàng Nhà nước công bố ngày 5/10 ở mức 24.074 VND/USD, đang quanh mức đỉnh cao nhất lịch sử.

Sức ép tỉ giá 

Áp lực tỉ giá tăng sẽ tác động lớn đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp xuất nhập khẩu và có nợ vay lớn bằng USD. Theo số liệu của Công ty Chứng khoán Mirae Asset tại thời điểm 31/12/2022, các doanh nghiệp ngành điện, bất động sản và tiêu dùng có nợ vay bằng USD ở mức cao và sẽ chịu tác động giảm lợi nhuận khi tỉ giá tăng. Tuy nhiên, Mirae Asset cho rằng tùy vào doanh nghiệp cụ thể nếu phát sinh doanh thu từ USD, hoặc hưởng lợi từ chênh lệch tỉ giá đồng ngoại tệ khác từ đó đối ứng nhằm cân bằng khoản lỗ chênh lệch tỉ giá.

Bên cạnh các khoản nợ vay, các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu bằng đồng USD như Đông Hải Bến Tre, Nhựa Bình Minh, Hóa dầu Petrolimex, Vinamilk... cũng gặp khó khăn khi tỉ giá tăng. Đồng thời, khi tỉ giá diễn biến không thuận lợi, giá cả của các mặt hàng nhập khẩu vào Việt Nam cũng tăng, làm giảm nhu cầu của người tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp nhập khẩu.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp có nguồn thu ngoại tệ từ hoạt động xuất khẩu sẽ hưởng lợi từ chênh lệch khi tỉ giá tăng. Các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam bao gồm hàng dệt may, thủy sản, giày dép, điện tử, nông sản, cao su và gỗ.

Với ngành công nghệ, các doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ hoạt động gia công và xuất khẩu phần mềm hay những doanh nghiệp trong ngành thủy sản, cao su và thực phẩm lại hưởng lợi khi nhóm doanh nghiệp này có phần lớn doanh thu đến từ hoạt động xuất khẩu, đồng thời nợ vay bằng USD không lớn. Theo ước tính của Mirae Asset từ dữ liệu năm 2022, lợi nhuận trước thuế của nhiều doanh nghiệp như Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công, Đầu tư và Thương mại TNG, Thủy sản Minh Phú, Thực phẩm Sao Ta... có thể tăng hơn 20%, thậm chí là 50% nhờ lãi tỉ giá khi USD tăng 3,3%.

Nhìn ở góc độ là tổ chức kinh doanh, tỉ giá có thể tác động lớn đến đà tăng/giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong khi đó, nhìn ở góc độ là nhà đầu tư cá nhân, tỉ giá thay đổi cũng gián tiếp tác động đến “túi tiền” của nhà đầu tư thông qua sự biến động về giá tài sản, dễ nhận thấy nhất là biến động của thị trường chứng khoán trong thời gian gần đây, khi VN-Index đánh mất mốc 1.200 điểm, hàng loạt cổ phiếu giảm giá trên 15%, thậm chí 20-30% chỉ trong thời gian ngắn.

Cần truyền thông rõ ràng về tỉ giá 

Tâm điểm đáng chú ý trong thời gian gần đây là việc Ngân hàng Nhà nước quay lại phát hành tín phiếu trên kênh thị trường mở, với tổng khối lượng là 70.000 tỉ đồng kỳ hạn 28 ngày trong 5 ngày làm việc liên tiếp. Động thái này đã ảnh hưởng đến tâm lý của nhà đầu tư trên thị trường và cũng đóng góp một phần vào đà lao dốc của thị trường chứng khoán thời gian gần đây.

Chia sẻ với NCĐT, ông Bùi Văn Huy, Giám đốc vùng, Công ty Chứng khoán DSC miền Nam, cho hay, sau kỳ họp tháng 9, FED tỏ ra cứng rắn hơn về lãi suất, bỏ ngỏ cho khả năng có thể còn một đợt tăng lãi suất nữa trong năm nay, cũng như duy trì chưa hạ lãi suất cho đến ít nhất giữa năm 2024. Một phần nguyên nhân là do lạm phát có dấu hiệu tăng trở lại cùng sức nóng từ thị trường hàng hóa. Ngay sau đó, thị trường dậy sóng với việc lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ các kỳ hạn leo lên mức cao nhất nhiều năm và đồng USD tăng mạnh trở lại.

Theo ông Huy, trước những diễn biến đó, tỉ giá VND/USD chịu áp lực là điều đương nhiên. Chúng ta vẫn phần nào an tâm nhờ cán cân thanh toán tính đến thời điểm hiện tại đang khá tốt, kiều hối ổn định. Điều này giúp cho việc nếu có biến động quá lớn, Ngân hàng Nhà nước có thể bán USD để can thiệp tỉ giá. Một số động thái gần đây như hút tiền qua kênh tín phiếu cũng giúp giải tỏa bớt áp lực tỉ giá.

“Tôi đồng ý với một số quan điểm cho rằng Ngân hàng Nhà nước cần truyền thông rõ ràng hơn với thị trường về các quyết định của mình, để tạo kỳ vọng hợp lý. Các quyết định hút ròng qua OMO đã gây ra những biến động vì nhà đầu tư không biết con số cuối cùng sẽ hút bao nhiêu hay sẽ tác động cụ thể đến đâu với tỉ giá. Nếu có phải bán USD can thiệp tỉ giá trong thời gian sắp tới, quyết định đó nên được truyền thông rõ ràng, cùng với vùng tỉ giá kỳ vọng, để không tạo nên những xáo trộn lớn do tâm lý với thị trường tài chính”, ông Huy chia sẻ với NCĐT.

Dự báo về tỉ giá sắp tới, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng tỉ giá có thể giảm trở lại vào cuối năm 2023. Và trong trường hợp chỉ số đồng USD tăng mạnh về mức 110, Ngân hàng Nhà nước có thể phải can thiệp thông qua bán ngoại tệ và kiềm giữ tỉ giá ở mức này cho đến cuối năm.

Có thể bạn quan tâm:

Các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường tháng 10