VDSC: Rủi ro thương mại chưa chấm dứt, bất định có thể kéo dài trong năm 2026

Xuất khẩu tăng 5,7% so với cùng kỳ, nhập khẩu tăng 4,4% so với cùng kỳ, trong khi mức giảm mạnh theo tháng chủ yếu phản ánh gián đoạn tạm thời của sản xuất và logistics. Thâm hụt thương mại duy trì ở 1,04 tỷ USD, nhưng khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò bệ đỡ và bù đắp phần lớn mức nhập siêu của khu vực trong nước. 

Về triển vọng, việc Mỹ chuyển từ cơ chế thuế IEEPA sang Mục 122 giúp giảm áp lực thuế quan ngắn hạn và phần nào cải thiện triển vọng đơn hàng cho Việt Nam. 

Nguồn: VDSC.

“Tuy nhiên, rủi ro thương mại chưa chấm dứt khi Mỹ đồng thời tái lập nền tảng điều tra theo Mục 301, hàm ý bất định có thể kéo dài trong năm 2026. Do đó, thương mại Việt Nam vẫn có dư địa duy trì tăng trưởng, nhưng triển vọng trung hạn sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng nâng tỷ lệ nội địa hóa, minh bạch xuất xứ và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu”, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định. 

Phán quyết Tòa án Tối cao Mỹ (SCOTUS) đã bác bỏ cơ sở áp thuế quan theo IEEPA, buộc chính quyền chuyển nhanh sang Mục 122, áp thuế nhập khẩu tạm thời 10% (hiệu lực tối đa 150 ngày), nhiều khả năng sẽ tiếp tục chuyển sang mục 232 và 301.

Sau SCOTUS, thuế suất bình quân giảm từ 15,3% xuống 11,6% nếu Mục 122 giữ 10%. Việc chuyển từ IEEPA sang Section 122 tạo tác động phân bổ rõ nét, các nước trước đó chịu thuế IEEPA cao (Trung Quốc, Brazil) có xu hướng được giảm nhẹ trong giai đoạn 150 ngày. Ngược lại, các nước có mức thuế thấp hoặc đã đàm phán trước đó (Anh, EU, Nhật, Hàn) có thể đối mặt rủi ro điều chỉnh bất lợi nếu thuế suất bị nâng.

Theo VDSC, thông báo của USTR ngày 11/3/2026 cho thấy Mỹ đang tái lập đòn bẩy thuế quan qua khuôn khổ Mục 301 bền vững hơn, thay vì dựa vào các thẩm quyền khẩn cấp. Vì vậy, rủi ro chính không nằm ở một đợt áp thuế diện rộng ngay lập tức, mà ở khả năng leo thang có chọn lọc theo ngành và chuỗi cung ứng, nhắm vào các nền kinh tế bị xem là xuất khẩu tình trạng dư thừa công suất sang Mỹ. Với thị trường, trọng tâm phân tích chuyển từ việc thuế quan có quay lại hay không sang những ngành và chuỗi cung ứng nào sẽ bị tác động trước, trong đó các trung tâm sản xuất châu Á, bao gồm Việt Nam, đều nằm trong vùng rủi ro.

Tổ chức này cũng cho rằng, đối với Việt Nam, việc bị đưa vào diện điều tra Section 301 làm tăng khả năng quan hệ thương mại với Mỹ bước vào giai đoạn giám sát chặt hơn, không chỉ về thâm hụt thương mại mà còn về vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực, nhất là ở các ngành chế biến chế tạo đang hưởng lợi từ dịch chuyển đơn hàng và FDI. Đây chưa phải là biện pháp thuế áp dụng ngay, nhưng đã tạo nền tảng pháp lý để Mỹ tiến hành tham vấn, lấy ý kiến và điều trần từ tháng 3/2026 trước khi cân nhắc các biện pháp khắc phục có mục tiêu.

“Hàm ý chính là Việt Nam cần chủ động giảm rủi ro bị gắn nhãn trung chuyển công suất dư thừa bằng cách minh bạch xuất xứ, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa, đa dạng hóa thị trường đầu ra và chứng minh vai trò sản xuất thực chất. Với thị trường, rủi ro lớn nhất không phải cú sốc tức thời mà là chi phí tuân thủ thương mại tăng, có thể làm chậm dòng dịch chuyển đơn hàng và FDI vào các ngành xuất khẩu chủ lực”, VDSC nhận định. 

Có thể bạn quan tâm 

TPS: Ba kịch bản và khuyến nghị hành động đối với nhà đầu tư trong tháng 3

Nguồn Theo VDSC