Dược sĩ A.I trong chuỗi nhà thuốc

Giữa tháng 3 vừa qua, khi giá xăng dầu biến động mạnh, chuỗi nhà thuốc Long Châu áp dụng chương trình bình ổn giá thuốc trên toàn hệ thống và tiếp tục duy trì chương trình miễn phí giao hàng khi đặt mua thuốc qua ứng dụng Long Châu.

A.I trước bão giá 

Tại Đại hội cổ đông vừa qua, Long Châu cho biết tiếp tục duy trì cả 2 chương trình này trong năm 2026. Trước các câu hỏi của cổ đông về áp lực chi phí, bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó Tổng Giám đốc FPT Retail, khẳng định: “Long Châu sẽ duy trì chương trình bình ổn giá thuốc nhưng vẫn đảm bảo lợi nhuận”. Theo bà Quyên, Công ty đáp ứng được đồng thời cả 2 nhờ vào việc ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu suất. Cụ thể, các quyết định quản trị trong giai đoạn biến động đều dựa trên dữ liệu lớn (big data), giúp chuỗi này duy trì nguồn cung ổn định trong 4-6 tháng ngay cả khi chuỗi cung ứng thế giới có nguy cơ đứt gãy.

Khi nguồn cung ổn định, giá bán sẽ ổn định, bà Quyên giải thích. Ngoài ra, Công ty cũng ứng dụng A.I để tăng 20% năng suất lao động cho đội ngũ văn phòng, dù quy mô cửa hàng thuốc và tiêm chủng sẽ được gia tăng thêm 450 điểm trong năm nay. Trước đó, chuỗi này cũng đã thông báo về việc ứng dụng A.I và phân tích dữ liệu lớn để dự báo nhu cầu theo khu vực và nhóm sản phẩm. Những công nghệ này giúp tối ưu hóa mức tồn kho tại mỗi nhà thuốc, đảm bảo thời gian giao hàng cho khách hàng, đồng thời cá nhân hóa chiến lược tiếp thị cho các đối tác. 

Không riêng gì tại Việt Nam, ứng dụng A.I, tự động hóa hoạt động bán lẻ nhà thuốc là một trong các xu hướng nổi bật ở châu Á - Thái Bình Dương trong 5 năm tới. Báo cáo của Grand View Research chỉ ra rằng quy mô thị trường tự động hóa nhà thuốc ở khu vực này được dự báo tăng từ 1,2 tỷ USD năm 2024 lên 3,2 tỷ USD vào năm 2033, với CAGR 11,65%. Đáng chú ý, phân khúc nhà thuốc bán lẻ chiếm thị phần đáng kể (51,40% vào năm 2024) với tốc độ CAGR nhanh nhất trong giai đoạn dự báo. 

Động lực ứng dụng A.I, công nghệ tự động hóa của các chuỗi bán lẻ nhà thuốc đến từ đặc thù ngành là đa dạng sản phẩm (1.000-2.000 SKU với cửa hàng độc lập, 4.000-7.0000/cửa hàng với các chuỗi lớn, theo báo cáo năm 2024 của Công ty Chứng khoán Rồng Việt), khó bảo quản và có thời hạn. Những công cụ này giúp đơn giản hóa quy trình làm việc và cho phép dược sĩ dành nhiều thời gian hơn cho việc tư vấn và chăm sóc bệnh nhân, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ tổng thể. Hơn nữa, tự động hóa hỗ trợ quản lý hàng tồn kho bằng cách đảm bảo mức tồn kho tối ưu và giảm thiểu rủi ro thiếu hoặc tồn kho quá mức.

Bước đầu của cuộc đua

Cho đến nay, chưa có một báo cáo cụ thể về ứng dụng A.I trong bán lẻ nhà thuốc Việt Nam vì mới ở giai đoạn sơ khai. Ngoài các thông tin tự công bố từ Long Châu cho thấy chuỗi này đang ứng dụng A.I để tăng năng suất, các chuỗi còn lại đều khá im ắng và tập trung cho việc mở rộng mạng lưới nhiều hơn.

Lấy ví dụ về chuỗi nhà thuốc An Khang của Công ty Cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (MWG). Trong năm 2026 MWG chỉ chia sẻ kế hoạch mở thêm 100 nhà thuốc An Khang hướng đến mục tiêu đóng góp lợi nhuận cho Tập đoàn vào cuối năm nay. Tương tự, Trung Sơn Pharma vẫn đang hướng đến việc mở rộng độ phủ thông qua việc hợp tác với GS25 hình thành mô hình nhà thuốc - cửa hàng tiện lợi. 

Có nhiều lý do giải thích cho sự chậm trễ như chi phí ứng dụng A.I khá đắt đỏ khi công nghệ thay đổi liên tục, quy định của các cơ quan chủ quản và quan trọng là nhu cầu thị trường. Cũng cần nói thêm, dù ứng dụng di động thâm nhập các ngành như du lịch, thương mại điện tử, gọi xe… ở Việt Nam rất nhanh nhưng ứng dụng mua thuốc chỉ phổ biến từ năm 2018 khi các chuỗi cạnh tranh thị phần với nhau.

Vậy khi nào A.I mới bước vào cuộc đua tiếp theo? Để trả lời câu hỏi này, có thể nhìn vào thị trường Trung Quốc. Ngành bán lẻ dược phẩm ở nước này sau thời kỳ tăng trưởng nóng đã bước vào giai đoạn hạ nhiệt từ năm 2024. Theo Lanjinger, các doanh nghiệp trong ngành từ bán lẻ đến sản xuất như Sinopharm Accord, Dashenlin, Laobaixing, Yixintang, Jianzhijia và Shuyu Pingmin đều ghi nhận sự sụt giảm lợi nhuận ròng hơn một nửa. Nhưng bắt đầu từ năm 2025, hiệu quả hoạt động của các chuỗi nhà thuốc bắt đầu có sự khác biệt. Theo các báo cáo quý III đã được công bố trước đó, Dashenlin, Yifeng Pharmacy Chain, Shuyu Pingmin và Huaren Health đều tăng trưởng kép về doanh thu và lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông. 

Ngược lại, Sinopharm Accord, Laobaixing, Yixintang và Jianzhijia đều sụt giảm cả doanh thu và lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông. Sự khác biệt này đến từ khả năng đầu tư A.I của các chuỗi nhà thuốc. Các doanh nghiệp trong ngành này cho rằng giá trị cốt lõi của nhà thuốc chưa bao giờ chỉ là bán thuốc, mà là cung cấp các giải pháp chăm sóc sức khỏe chuyên nghiệp. Do đó, những ứng dụng A.I chuyên biệt theo từng lĩnh vực, cụ thể là trong bán lẻ dược phẩm, có thể là giải pháp tốt hơn cho các nhà thuốc. 

Cuộc đua này càng rõ ràng hơn trong thời gian gần đây khi có thêm nhiều doanh nghiệp mới tham gia. Theo Bamboo Works, năm 2025 JD Health đã đưa hệ thống AI Jingyi dành cho người tiêu dùng sức khỏe với hơn 10 loại trợ lý ảo bao gồm bác sĩ A.I, dược sĩ A.I và chuyên gia dinh dưỡng A.I, tích hợp dữ liệu lâm sàng từ các chuyên gia tại hơn 1.000 bệnh viện. Hay Ant Group đã tận dụng hệ sinh thái thanh toán được sử dụng rộng rãi của mình để ra mắt ứng dụng chăm sóc sức khỏe Ant Afu, với chatbot A.I trả lời những câu hỏi về sức khỏe và kết nối người dùng với các nhà cung cấp dịch vụ y tế...

Lý giải về việc này, ông Ge Jin, Phó Chủ tịch Tập đoàn Zhongkang, chia sẻ tại Hội nghị chiến lược ngành dược phẩm và y tế Trung Quốc năm  2026 rằng, các yếu tố như kiểm soát chi phí bảo hiểm y tế, sự ra mắt của những hệ thống so sánh giá thuốc và sự mở rộng quy mô của các nhà thuốc trực tuyến đã làm giảm thị phần của các nhà thuốc truyền thống. Các chuỗi nhà thuốc nói chung đã trải qua giai đoạn suy giảm hiệu quả hoạt động trong 2 năm qua. Hiện nay, A.I đang trở thành lĩnh vực cạnh tranh quan trọng đối với hầu hết các chuỗi nhà thuốc tại nước này.

Từ góc nhìn Trung Quốc, khi các chuỗi đạt giới hạn về phát triển cửa hàng vật lý, độ phủ trên thương mại điện tử thì A.I sẽ là cuộc đua không thể tránh khỏi. Các chuỗi nhà thuốc ở Việt Nam vẫn đang tập trung mở rộng độ phủ cửa hàng vật lý, nên mức độ đầu tư A.I không đồng đều, dẫn đến vai trò của nó trong hoạt động kinh doanh chưa rõ rệt. Tuy nhiên, hãng nào sớm đặt một chân vào A.I sẽ có lợi thế, vì theo ông Ge Jin, nếu không đầu tư sớm trong giai đoạn này, chi phí bắt kịp trong tương lai sẽ cao hơn đáng kể.