Dòng chảy nhân tài “xanh - số”: Lời giải từ hợp tác Việt Nam - Phần Lan

Trong dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu, khoảng trống kỹ năng đang là điểm nghẽn lớn nhất khi các quốc gia bước vào kỷ nguyên chuyển đổi kép: xanh và số. Khảo sát của ManpowerGroup chỉ một nghịch lý: Nhu cầu tuyển dụng vị trí xanh hiện tăng nhanh gấp đôi khả năng cung ứng toàn cầu, trong khi Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) dự báo thế giới sẽ cần thêm 24 triệu việc làm xanh vào năm 2030. Giữa cơn khát nhân lực ấy, cái bắt tay chiến lược giữa Việt Nam và Phần Lan nổi lên như một điểm sáng dịch chuyển lao động đầy chủ động.

Phần Lan không phác hoạ bức tranh phát triển bền vững trên lý thuyết. Quốc gia Bắc Âu đang ráo riết hiện thực hóa mục tiêu trung hòa carbon năm 2035 bằng những bảo chứng công nghệ: 95% sản lượng điện đến từ nguồn trung hòa carbon, công nghệ Fortum thu hồi đến 80% vật liệu pin lithium-ion, và những siêu trung tâm dữ liệu làm mát bằng nước biển. Thế nhưng, để vận hành guồng quay khổng lồ, Phần Lan cần những nhân sự có kỹ năng tay nghề chất lượng cao.

Đó cũng là lý do nhân tài Việt, với thế mạnh về tư duy toán học, công nghệ và tinh thần khởi nghiệp, lọt vào tầm ngắm của các nhà tuyển dụng Bắc Âu. Dẫu vậy, khoảng cách địa lý và những quy chuẩn khắt khe như GDPR hay khung đánh giá ESG vẫn la một rào cản vô hình.

Để giải quyết điểm nghẽn này, chương trình Discover Finland ra đời như một chiếc la bàn định hướng. Bà Sezin Ata Diler, Chuyên gia Dự án của Discover Finland, Work in Finland, Business Finland, chia sẻ: “Khóa học được thiết kế nhằm giúp người lao động hình dung bức tranh toàn diện về văn hoá làm việc tại Phần Lan, từ việc nhận diện kỹ năng được săn đón cho đến các quy tắc ứng xử công sở”.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) từng dấy lên làn sóng lo ngại về việc thu hẹp cửa ngõ việc làm. Thế nhưng tại Phần Lan, AI không triệt tiêu lao động mà đang kích cầu mạnh mẽ nhóm nhân sự chuyên môn sâu ở các ngành công nghệ cao, năng lượng tái tạo hay công nghệ thiết bị y tế. Quốc gia này chọn cách biến công nghệ thành bệ đỡ bình đẳng. “Công nghệ và AI không chỉ được xem là công cụ, mà còn là nền tảng phát triển năng lực và thúc đẩy tiếp cận tri thức một cách bình đẳng”, bà Sezin nói.

Đặc biệt, giữa thời đại thông tin quá tải, Phần Lan lại chọn một lối đi ngược số đông: Sáng tạo đỉnh cao phải bắt nguồn từ sự nghỉ ngơi hợp lý. Đúc kết về triết lý của quốc gia hạnh phúc nhất thế giới, bà Lê Vân Anh, Quản lý khu vực của Work in Finland - đơn vị thuộc Business Finland, cho rằng ranh giới giữa công việc và đời sống phải được phân định rạch ròi. Việc chủ động nghỉ ngơi không phải là lười biếng, mà là quá trình tái tạo sức lao động để nuôi dưỡng những hạt mầm sáng tạo.

Dưới góc nhìn vĩ mô, mối chuyển dịch nhân tài Việt Nam - Phần Lan đang hướng tới một tương lai bền vững hơn: mô hình “tuần hoàn chất xám”. Bà Vân Anh nhìn nhận đây không còn là câu chuyện chuyển dịch lao động một chiều. Nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam sau khi cọ xát trong môi trường quốc tế, hấp thụ các tiêu chuẩn xanh và quy trình quản trị minh bạch, sẽ trở thành những “đại sứ xanh” vô giá. Họ chính là nhóm người mang những hạt giống tư duy bền vững quay về, thúc đẩy các dự án xanh được kỳ vọng bùng nổ tại quê nhà.