Cổ cồn trắng thời AI

Không lâu trước đó mạng xã hội Việt Nam sôi động bởi một giám đốc điều hành ở Việt Nam tuyên bố dùng trí tuệ nhân tạo (AI) của Anthropic Claude với giá 500.00 đồng/tháng là đã có thể thay công việc của lập trình viên web với mức lương 30 triệu đồng/tháng.

Từ người tìm việc... 
Vấn đề này gặp nhiều ý kiến trái chiều, một bên không công nhận, một bên cho rằng có khả năng vì tốc độ phát triển AI chưa dừng lại. Đặt vấn đề này cho ông Nguyễn Mạnh Tấn, Giám đốc Tiếp thị Haravan: “Vì sao doanh nghiệp phải sử dụng dịch vụ của Haravan khi AI có thể làm được?”, ông cho biết: “Đúng là AI có thể thiết kế web rất nhanh về mặt giao diện, nhưng để nó vận hành an toàn và đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp là hệ thống phía sau, điều mà AI chưa thể hiện được vai trò chủ đạo”.

“Thứ đến, các doanh nghiệp như Haravan có lợi thế về hệ sinh thái hợp tác với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ quảng cáo toàn cầu, giao nhận, tài chính. Vì thế, khi hợp tác với Haravan, cái lợi của các doanh nghiệp bên cạnh việc cung cấp hệ thống còn là khả năng tiếp cận những dịch vụ khác, với chi phí cạnh tranh hơn so với hoạt động riêng lẻ”, ông Tấn nói thêm.

Để làm được việc này, nhân sự công ty phải hiểu được đặc tính các ngành nghề khác nhau, không gian các bên có thể hợp tác về mặt hệ thống, công nghệ và đôi khi là cả về pháp lý. “Tôi nghĩ đây là điều mà AI chưa và có thể mất rất nhiều thời gian để làm được. Việc tạo ra một sản phẩm chỉ là một phần trong quá trình đưa nó vào vận hành thực tế”, ông Tấn nói.

Điều đại diện Haravan đang nhắc đến là “domain expert” (có chuyên môn sâu trong lĩnh vực nào đó) và “domain network” (có mạng lưới quan hệ đủ sâu trong lĩnh vực chuyên ngành nào đó). Đây cũng là 2 từ khóa mà các quản lý cấp cao nhắc đến khi thảo luận về việc thích nghi với thời đại AI.

Ông Trung Vũ, sáng lập kiêm Giám đốc Điều hành của Revve AI, đơn vị cung cấp giải pháp cho các tổ chức tài chính, cho biết trong quá trình làm việc với các tập đoàn lớn, đặc biệt là các giám đốc công nghệ, chính họ cũng đang chịu áp lực phải theo kịp AI. Công nghệ phát triển quá nhanh khiến họ liên tục phải cập nhật và đánh giá những thay đổi mới. Điều này cũng mở ra cơ hội cho các startup. Các tập đoàn sẽ cởi mở hơn nếu startup có chuyên môn sâu về lĩnh vực, hiểu được vấn đề của doanh nghiệp và có khả năng tư vấn cách giải quyết. Vì vậy, khi cung cấp giải pháp cho các tập đoàn lớn, startup không nên chỉ đơn thuần giới thiệu sản phẩm. Cách tiếp cận phù hợp hơn là tư vấn dựa trên vấn đề của khách hàng, tập trung sâu vào một nhóm khách hàng và một nhu cầu cụ thể thay vì bán hàng đại trà. Để làm được điều đó, startup cần có mạng lưới quan hệ đủ sâu trong lĩnh vực mình lựa chọn. 

Đồng quan điểm, ông Vũ Hải Anh, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Vận hành của SotaTek, đơn vị tư vấn giải pháp chuyển đổi số và tích hợp các sản phẩm liên quan đến blockchain và AI, cho biết, trước thời đại AI, kỹ sư thường tập trung vào việc xây dựng một chức năng cụ thể và bảo đảm chức năng đó hoạt động đúng. Nhưng trong thời đại AI, những công việc mang tính thực thi như vậy ngày càng có thể được AI hỗ trợ hoặc thực hiện, đòi hỏi kỹ sư phải hiểu sâu về lĩnh vực mình đang làm. Họ cần hiểu chức năng mình xây dựng đóng góp gì cho doanh nghiệp, nằm ở đâu trong quy trình vận hành của doanh nghiệp hoặc khách hàng. 

... đến người tạo ra công việc
Sự thay đổi không đến từ những người tìm việc, mà ngay cả những người tạo ra việc làm cũng chịu tác động bởi năng lực của AI. Có thể thấy, nhiều startup tập trung chứng minh năng lực công nghệ, cố gắng xây dựng bản thử nghiệm bằng các mô hình mới nhất, sử dụng công nghệ tiên tiến và đầu tư nhiều nguồn lực để đạt độ chính xác hay hiệu suất cao. Tuy nhiên, đó không phải là điều khách hàng quan tâm đầu tiên.

“Trong kinh doanh có một nguyên tắc quan trọng là lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí. Vì vậy, sản phẩm AI muốn được khách hàng sử dụng và trả tiền phải hướng đến ít nhất 1 trong 2 mục tiêu là giúp doanh nghiệp tăng doanh thu hoặc giảm chi phí”, ông Hải Anh của SotaTek nói.

Ông Trung Vũ của Revve AI thì cho rằng các nhà sáng lập doanh nghiệp AI hiện nay không nên làm lại những thứ đã tồn tại. Chẳng hạn, startup không nhất thiết phải tự xây dựng mô hình AI nền tảng để cạnh tranh trực tiếp với những công ty lớn. Thay vào đó, có thể tận dụng những nền tảng sẵn có và tập trung xây dựng giải pháp cho một vấn đề cụ thể, một nhóm khách hàng cụ thể và một lĩnh vực cụ thể. Như vậy, khả năng tạo ra sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế sẽ cao hơn. 

Hơn nữa, nếu muốn mở rộng ra thị trường quốc tế, startup phải hiểu rõ đặc thù của từng thị trường. Không nên mang một sản phẩm đã thành công ở Việt Nam sang thị trường khác mà không điều chỉnh. Chẳng hạn, khi hướng đến châu Âu, doanh nghiệp phải nắm được các yêu cầu về bảo mật, bảo vệ dữ liệu cá nhân và những tiêu chuẩn mà khách hàng tại đó đặt ra. Đây là những yêu cầu cần được tính đến ngay từ khi xây dựng sản phẩm thay vì chỉ bổ sung khi bắt đầu tìm kiếm khách hàng. Trong đó, bảo mật là một vấn đề đặc biệt quan trọng. Với các tập đoàn lớn, đây thường là một trong những nội dung được đặt câu hỏi rất sâu khi họ đánh giá một giải pháp AI.

Một xu hướng khác cũng đang xuất hiện là chi phí vận hành AI ngày càng được doanh nghiệp quan tâm. Nếu trước đây các tập đoàn sẵn sàng sử dụng những mô hình AI tiên tiến nhất mà chưa quá chú ý đến chi phí thì hiện nay họ bắt đầu tìm cách đưa mô hình về hạ tầng của mình và sử dụng các mô hình có trọng số mở để giảm chi phí. “Vì vậy, startup có khả năng thực hiện trọn vẹn quy trình, từ lựa chọn mô hình, điều chỉnh mô hình đến triển khai và vận hành các mô hình mở, có thể tạo ra một lợi thế cạnh tranh đáng kể. Đây cũng là một hướng mà các nhà sáng lập startup AI Việt Nam có thể tập trung”, ông Trung Vũ nói