Chân sóng GCC

Ban đầu, GCC (trung tâm năng lực toàn cầu - global capability center) được lập ra chủ yếu để tiết giảm chi phí và xử lý các công việc hỗ trợ nhưng với sự phát triển của công nghệ, các GGC ngày càng đảm nhiệm những chức năng có giá trị cao hơn. Khảo sát GCC 2025 của EY cho thấy bên cạnh các chức năng truyền thống như tài chính và công nghệ thông tin, 69% trung tâm được khảo sát đã có hoạt động quản trị dữ liệu và phân tích, 52% có chức năng trí tuệ nhân tạo (AI) và 41% có nghiên cứu và phát triển (R&D).

Sự dịch chuyển nhu cầu này đã khiến cuộc đua GCC mở rộng mạnh sang châu Á - Thái Bình Dương. Theo Deutsche Bank, Ấn Độ vẫn là thị trường áp đảo với hơn 1.600 GCC, nhưng ông V. Anantha Nageswaran, Cố vấn Kinh tế trưởng của Chính phủ Ấn Độ, cảnh báo lợi thế GCC của nước này có thể bị bào mòn khi chi phí tăng, nhân lực ở một số kỹ năng trở nên khan hiếm và các quốc gia khác đang bắt chước mô hình của Ấn Độ.

Theo Everest Group, thị trường GCC tại các địa điểm ngoài nước và lân cận đang tiếp tục mở rộng, với hơn 6.350 trung tâm GCC hiện diện trên toàn cầu và số trung tâm mới tăng khoảng 7% mỗi năm. Các GCC ngày càng chuyển từ mô hình tập trung vào tiết giảm chi phí sang đảm nhiệm những chức năng có giá trị cao hơn, như đổi mới, phát triển năng lực và chuyển đổi doanh nghiệp.

Ở Đông Nam Á, các thị trường không cạnh tranh bằng cùng một lợi thế. Singapore có vị thế của một trung tâm kinh doanh quốc tế và đang thu hút những chức năng đòi hỏi mức độ chuyên môn và kiểm soát cao. Malaysia và Philippines đã hình thành hệ sinh thái GCC tương đối trưởng thành, trong khi Việt Nam nổi lên như một điểm đến mới nhờ chi phí cạnh tranh và nguồn nhân lực công nghệ. 

Bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng Giám đốc JLL Việt Nam, cho biết, năng suất lao động tại TP.HCM tăng trung bình 5,6% mỗi năm trong giai đoạn 2016-2023. Chi phí nhân sự có trình độ được JLL ước tính thấp hơn tới 70% so với Singapore, trong khi giá thuê văn phòng hạng A thấp hơn khoảng 62%. Đến cuối năm 2025, TP.HCM có khoảng 485.000 m² văn phòng hạng A, trong đó 73% đã đạt chứng chỉ xanh. Các dự án như trung tâm đổi mới sáng tạo rộng khoảng 8.500 m² của NAB và trung tâm phần mềm toàn cầu khoảng 10.000 m² của Bosch là những minh chứng cụ thể cho sự hiện diện của các GCC có quy mô đáng kể tại thành phố.

Tuy nhiên, khi GCC tiến lên các chức năng như dữ liệu, AI hay R&D, lợi thế của một thành phố không thể chỉ được đo bằng mức lương và giá thuê văn phòng. Một trung tâm có thể tuyển được nhân sự ban đầu nhờ chi phí thấp nhưng để mở rộng liên tục, doanh nghiệp cần một thị trường lao động đủ sâu và một môi trường đủ hấp dẫn để giữ người.

Bà Trang cho rằng đây là điểm khác biệt quan trọng giữa GCC và một văn phòng thông thường. GCC cần tuyển dụng liên tục với quy mô lớn, đặc biệt trong mảng công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu. TP.HCM có lợi thế nhờ mật độ trường đại học và hệ sinh thái công nghệ, tạo ra nguồn nhân lực trẻ được bổ sung hằng năm.

Có thể thấy, nhu cầu của GCC bắt đầu trở thành một phần của bài toán đô thị. Một trung tâm năng lực toàn cầu không thể tách khỏi nơi nhân viên của nó sinh sống. Các chuyên gia quốc tế cần trường học, y tế, nhà ở và dịch vụ. Lao động công nghệ trong nước cần kết nối thuận tiện giữa nơi ở và nơi làm việc. Doanh nghiệp cần những tòa nhà có hạ tầng công nghệ ổn định, tiêu chuẩn xanh và khả năng mở rộng.

Một vấn đề khác được đặt ra là GCC sẽ mở rộng đi đâu khi khu vực trung tâm ngày càng đắt đỏ. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các tập đoàn thường không rời bỏ hoàn toàn những trung tâm đã hình thành. Thay vào đó, họ mở rộng sang những khu vực lân cận nhưng vẫn kết nối tốt với nguồn nhân lực và hệ sinh thái hiện hữu. Với TP.HCM, bà Trang của JLL dự báo trong 5-10 năm tới GCC vẫn ưu tiên thành phố và khu vực lân cận nhờ mật độ nhân lực công nghệ và tài chính. Quá trình mở rộng có thể diễn ra về phía Thủ Đức hoặc dọc những hành lang mới hình thành quanh mạng lưới metro, với điều kiện hạ tầng kết nối và tiện ích đô thị được đầu tư đồng bộ.

Điều này đưa TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) vào câu chuyện GCC. TOD vốn thường được nhìn từ góc độ giao thông: đưa người dân đến nơi làm việc nhanh hơn, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Nhưng nếu được quy hoạch đồng thời với văn phòng, nhà ở, dịch vụ và các cơ sở giáo dục, TOD có thể tạo ra những khu vực tập trung cả việc làm lẫn nguồn nhân lực. 

Bà Trang cho rằng TOD có tiềm năng vượt khỏi vai trò cải thiện khả năng di chuyển để trở thành nền tảng hình thành những cụm GCC mới quanh các đầu mối giao thông. Thủ Thiêm là một ví dụ, khi khu vực này được quy hoạch gắn với trung tâm tài chính quốc tế, giao thông công cộng và liên kết giữa đại học với doanh nghiệp công nghệ. Nếu cách tiếp cận này được nhân rộng tại các đầu mối metro khác, TP.HCM có thể hình thành thêm những cụm GCC vệ tinh thay vì tiếp tục tập trung hoạt động vào một khu vực trung tâm.

Đây cũng là hướng mà JLL cho rằng cần được tính đến trong quy hoạch. Theo bà Trang, điều kiện quan trọng để hiện thực hóa tiềm năng của TOD là cơ quan quy hoạch chủ động dành quỹ đất và có chính sách ưu đãi cho văn phòng hạng A đạt chuẩn quốc tế tại những khu vực TOD trọng điểm. Khi đó, TOD không còn đơn thuần là hạ tầng giao thông mà có thể trở thành một công cụ thu hút GCC thế hệ mới.

Điều cần thiết là xác định những năng lực mà TP.HCM có thể xây dựng lợi thế - từ công nghệ, dữ liệu, tài chính đến R&D - rồi tạo ra không gian đô thị đủ tốt để các trung tâm này mở rộng. Và bài toán tiếp theo không chỉ là thu hút thêm GCC mà là xây dựng những cụm kinh tế nơi doanh nghiệp, nhân tài, văn phòng, nhà ở và giao thông có thể phát triển cùng nhau. 

“Nếu được quy hoạch theo hướng đó, TOD có thể trở thành một trong những công cụ quan trọng để TP.HCM chuyển lợi thế GCC hiện nay thành năng lực cạnh tranh dài hạn”, bà Trang nói.