Nâng hạng thị trường chứng khoán, bước chuyển từ lượng sang chất

Đây là dấu mốc lịch sử, đưa thị trường Việt Nam đứng chung nhóm phân loại thị trường với các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil. Thành quả này là kết tinh từ lộ trình cải cách bền bỉ của các cơ quan ban ngành, nhằm đáp ứng các chuẩn mực quốc tế khắt khe, khép lại hành trình hơn 7 năm nỗ lực nằm trong danh sách theo dõi kể từ tháng 9/2018.

Về quy mô dòng vốn, các định chế tài chính quốc tế dự báo Việt Nam có thể thu hút từ 6 - 8 tỷ USD, thậm chí còn cao hơn trong kịch bản lạc quan nhất. Trong đó, dòng vốn từ các quỹ chủ động được kỳ vọng sẽ chiếm ưu thế so với các quỹ thụ động. Việc nâng hạng này sẽ chính thức có hiệu lực từ thứ Hai, ngày 21/09/2026.

Dựa trên dữ liệu chốt ngày 31/12/2025, danh sách các cổ phiếu tiềm năng lọt vào rổ FTSE Global All Cap bao gồm 32 mã đầu ngành (như HPG, VCB, FPT, VNM, STB...). Danh sách chính thức cùng tỷ trọng chi tiết sẽ được FTSE Russell ấn định vào ngày 21/08/2026, sau khi sàng lọc khắt khe các tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ free-float và room ngoại còn lại. Dự kiến, Việt Nam sẽ chiếm tỷ trọng khoảng 0,35% trong chỉ số FTSE Emerging All Cap và 0,037% trong FTSE Global All Cap.
 
“Việc một thị trường chứng khoán được FTSE Russell nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thường tạo ra những tác động mang tính bước ngoặt, nhưng diễn biến thực tế không phải lúc nào cũng là một đường thẳng đi lên”, ông Trần Quốc Toàn, Giám đốc Chi nhánh 2 Hội sở, Công ty Chứng khoán Mirae Asset chia sẻ với NCĐT. 

Dựa trên lịch sử các nước như Saudi Arabia (2019), Romania (2020), diễn biến thị trường thường chia làm 3 giai đoạn chính.

Đầu tiên là giai đoạn kỳ vọng (trước khi nâng hạng chính thức). Theo ông Toàn, đây là giai đoạn thị trường thường hưng phấn nhất. Trong giai đoạn này, các quỹ chủ động và nhà đầu tư cá nhân thường mua tích lũy cổ phiếu để đón đầu dòng vốn từ các quỹ thụ động đổ vào sau đó. Hệ quả tất yếu là chỉ số chính thường ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ trong khoảng thời gian từ 6 đến 12 tháng trước ngày hiệu lực. Đồng thời thanh khoản thị trường cũng tăng cao do nhà đầu tư kỳ vọng vào những bước chuyển mình tích cực về cả chất và lượng. 

Minh chứng điển hình cho xu hướng này là trường hợp của Saudi Arabia vào năm 2019, thị trường nước này đã có nhịp tăng trưởng bứt phá kéo dài nhiều tháng nhờ sự kỳ vọng vào dòng vốn ngoại hàng tỷ USD ngay trước thời điểm chính thức được nâng hạng

Thứ hai là giai đoạn thực thi (thời điểm nâng hạng có hiệu lực). Theo ông Toàn, ở giai đoạn này, diễn biến thị trường thường trở nên phức tạp hơn và dễ xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật. Đây là thời điểm dòng vốn thụ động bắt đầu "đổ bộ" do các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Emerging bắt buộc phải mua vào cổ phiếu để khớp với tỷ trọng trong rổ chỉ số mới, tạo ra một lực cầu khổng lồ trong các phiên cơ cấu danh mục. 

Tuy nhiên, thị trường đồng thời phải đối mặt với áp lực bán mạnh từ hiện tượng hiện thực hóa lợi nhuận, khi nhiều nhà đầu tư chủ động đã mua gom ở vùng giá thấp trước đó có xu hướng chốt lời ngay khi tin vui chính thức diễn ra. 

Bên cạnh đó, sự phân hóa cổ phiếu sẽ diễn ra cực kỳ rõ nét với việc dòng tiền tập trung ưu tiên vào các mã vốn hóa lớn (Blue-chips) có thanh khoản cao và còn room ngoại, trong khi các mã cổ phiếu nhỏ có thể bị thị trường "bỏ rơi”. 

Thứ ba là giai đoạn sau nâng hạng (dài hạn). Theo ông Toàn, ở giai đoạn này thị trường chứng khoán bắt đầu chuyển mình để đi vào quỹ đạo vận hành ổn định và chuyên nghiệp hơn. Điểm nhấn quan trọng là sự cải thiện về định giá, khi hệ số P/E toàn thị trường thường được định giá lại ở mức cao hơn nhờ sự hiện diện của các tổ chức quốc tế lớn, vốn luôn đòi hỏi rất cao về tính minh bạch và năng lực quản trị. 

Đồng thời, thị trường sẽ hình thành dòng vốn bền vững, giảm thiểu sự phụ thuộc vào các dòng vốn đầu cơ ngắn hạn và thay vào đó là thu hút mạnh mẽ các quỹ đầu tư dài hạn toàn cầu. 

Minh chứng rõ nét nhất là bài học từ Romania (2020), nơi mà sau khi nâng hạng, dù trải qua một vài nhịp điều chỉnh ngắn hạn, vị thế của thị trường chứng khoán đã thay đổi hoàn toàn, giúp thu hút hàng loạt doanh nghiệp lớn niêm yết và cải thiện sâu sắc tính thanh khoản trong dài hạn.

Có thể bạn quan tâm 

Phép thử 3R