Song tấu IFC - RWA

Trong nhiều thập kỷ, các nhà đầu tư toàn cầu đã nhìn vào Việt Nam như một “con hổ mới” của Đông Nam Á về sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, một làn sóng mới đang âm thầm định hình lại vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính thế giới: sự kết hợp giữa tham vọng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) và sự bùng nổ của mã hóa tài sản thực (real world asset - RWA). 

Tại Diễn đàn VCG Forum 2025 với chủ đề “Khai phá tiềm năng tài sản số”, các chuyên gia hàng đầu nhận định rằng đây chính là “đôi bạn cùng tiến”, chìa khóa để Việt Nam không chỉ thu hút dòng vốn ngoại mà còn nhảy vọt về năng lực cạnh tranh tài chính.

Cuộc đua lên on-chain

Trong bối cảnh đó Việt Nam lại có một lợi thế đáng kể là xuất phát đúng vào thời điểm một xu thế mới hình thành: xu thế on-chain (dịch chuyển các hoạt động web2/web3 lên nền tảng công nghệ blockchain). Chính vì vậy, mô hình IFC của Việt Nam không thể tách rời hệ sinh thái tài sản số. Điều này cũng được thể hiện qua sự ưu ái khi thị trường chứng khoán chỉ có 2 sàn lớn ở TP.HCM và Hà Nội, còn tài sản số dự kiến sẽ có 5 sàn để giao dịch. 

Ông Nguyễn Trung Trang, Giám đốc Sản phẩm SSI Digital, cho biết ngành nghề được hưởng lợi nhiều nhất từ xu hướng này sẽ là bất động sản, tài sản số và các doanh nghiệp có khả năng tạo ra giá trị thực. Trước đây, doanh nghiệp muốn IPO rất khó khăn, điều kiện khắt khe, nhưng hiện nay, nếu làm tốt, có dòng tiền, có người dùng, doanh nghiệp hoàn toàn có thể phát hành token, coi như một dạng IPO sớm.

Cũng cần nói thêm, có một sự nhầm lẫn về thị trường tài sản số hiện nay là có vẻ như mọi người kỳ vọng vào khả năng đầu tư kiếm lời nhanh chóng. Theo ông Trang, điều này là một trong các rủi ro lớn nhất. “Tokenize RWA chính là loại tài sản tốt nhất, nhưng chỉ các doanh nghiệp có lãi thật, hoạt động thật mới có thể tận dụng được lợi thế của nó”, ông nói.

Ông Nguyễn Thế Vinh, đồng sáng lập Ninety Eight, cho biết khi nhắc đến RWA, mọi người hay nghĩ ngay đến việc token hóa những tài sản hữu hình lên không gian blockchain. Tuy nhiên, tại Việt Nam cũng như trên thế giới, có một loại tài sản có giá trị vốn hóa và giá trị thực cực kỳ lớn nhưng chưa được chú trọng khai thác, đó là tài sản về sáng chế và sở hữu trí tuệ.

Hiện tại, các luật lệ về sáng chế hay sở hữu trí tuệ khiến quy trình đăng ký giải pháp công nghệ mới mất rất nhiều thời gian, thường từ 3-5 năm, dù là ở Việt Nam hay trên thế giới. 

Ngay cả khi đã có bằng sáng chế, việc mua bán, giao dịch, khai thác hay cho thuê cũng đòi hỏi thủ tục vô cùng phức tạp, tốn kém thời gian. Bên cạnh đó, công nghệ blockchain còn hỗ trợ những thị trường ngách khác, ví dụ như quản lý cộng đồng người hâm mộ cho những người nổi tiếng hoặc có sức ảnh hưởng. Đây cũng là một ngách rất tiềm năng mà thị trường chưa có bất kỳ công cụ hay công nghệ nào để quản trị hiệu quả lượng người hâm mộ này.

“Việc đưa được những tài sản vô hình này lên không gian blockchain sẽ giúp quá trình đăng ký, cũng như giao dịch mua bán trở nên nhanh gọn và tiện lợi hơn rất nhiều. Khi đó, khối lượng giao dịch và giá trị khai thác được từ doanh thu sẽ vô cùng lớn”, ông Vinh nói.

Phòng thí nghiệm tương lai 

Từ góc nhìn của G-Group, vừa là đơn vị trực tiếp làm, vừa là nhà đầu tư rót vốn vào các doanh nghiệp, ông Hà Trung Kiên, Phó Chủ tịch Tập đoàn, cho biết khi đánh giá bất kỳ mô hình kinh doanh hay thị trường nào, luôn có 3 yếu tố cơ bản: tiềm năng thị trường, chất lượng đội ngũ và sự hiện diện của các trường hợp thành công.

Với tài sản số, có thể thấy Việt Nam đang nằm trong nhóm 5 quốc gia có khối lượng giao dịch lớn nhất thế giới. Đây là một thị trường đầy tiềm năng nhưng Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn Nhà nước xây dựng khung pháp lý.

Vì thế, câu hỏi quan trọng là “Liệu hành lang pháp lý sắp ban hành có tạo điều kiện cho thị trường phát triển hay không?”, “Mức độ minh bạch có đủ rõ ràng?”, “Các nhà đầu tư chuyên nghiệp có sẵn sàng tham gia hay không?”. “Đây là những điểm mà các quỹ lớn và nhà đầu tư nước ngoài luôn xem xét trước khi quyết định vào thị trường”, ông Kiên nói.

Theo đại diện của SSI Digital, huy động vốn quốc tế là yếu tố mang tính quyết định đối với khả năng thành công của sandbox. Khi áp dụng tài sản số vào một dự án hay một doanh nghiệp, dòng chảy tài chính trở nên trơn tru hơn, không bị giới hạn bởi biên giới. Đây là lợi thế lớn trong quá trình gọi vốn hoặc làm việc với nhà đầu tư nước ngoài.

Nhưng song song với cơ hội là 2 thách thức lớn đối với các doanh nghiệp và dự án Việt Nam khi gọi vốn nước ngoài trong lĩnh vực tài sản số. Đó là chi phí gọi vốn cao hơn so với kênh truyền thống. Hơn nữa, các nhà đầu tư quốc tế vẫn tỏ ra dè dặt với dự án do người Việt xây dựng. “Trong bối cảnh đó, sandbox vẫn là cơ hội lớn nếu doanh nghiệp Việt chứng minh được năng lực thật sự và xây dựng được tập người dùng đủ mạnh”, ông Trang nói.

Gần đây TP.HCM cũng đã khởi động những chương trình liên quan như đề án số 3 tổ chức một hội thảo nhằm xây dựng các đề án kinh tế phục vụ cho trung tâm tài chính gồm cơ chế sandbox; thanh toán bằng nhiều loại ngoại tệ; cho phép sử dụng một số đơn vị tài sản mã hóa (active mã hóa) vào thanh toán. Đây là bước mở quan trọng để tích hợp các sản phẩm tài chính số hóa vào hoạt động thực tế.