Vé mời tiệc vốn FTSE Russell

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa đạt được cột mốc lịch sử khi nhà cung cấp chỉ số toàn cầu FTSE Russell chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Động thái này, với hiệu lực dự kiến từ tháng 9/2026, đã mở ra cánh cửa kết nối với dòng vốn đầu tư quốc tế khổng lồ. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng tấm vé thông hành này đi kèm với một yêu cầu cấp thiết: Việt Nam phải nâng cao chất lượng quản trị công ty và tiếp tục cải cách để đáp ứng khẩu vị khắt khe của các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.

Trong chuỗi Talkshow do SSI sản xuất, ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường nước ngoài, Công ty Chứng khoán SSI, nhấn mạnh đây là một bước ngoặt quan trọng và mang tính thế hệ. “Thông điệp duy nhất của tôi gửi đến các nhà đầu tư đang lắng nghe điều này là một cơn sóng thần đang đến”, ông nói.

Tấm vé nâng hạng

Việt Nam đã vượt qua 9 tiêu chí cần thiết cho trạng thái thị trường mới nổi thứ cấp. Việc chuyển từ nhóm cận biên lên thị trường mới nổi mang ý nghĩa to lớn về quy mô vốn. Dự kiến dòng vốn đầu tư ròng có thể tăng thêm từ 6-10 tỉ USD vào thị trường vốn Việt Nam. Theo World Bank, con số này thậm chí có thể lên tới 25 tỉ USD vốn đầu tư quốc tế mới đến năm 2030, nếu các cải cách tiếp tục được thực thi hiệu quả. 

Không chỉ là dòng tiền vào, việc nâng hạng còn tạo dư địa lớn cho việc định giá lại tài sản (re-rating). Trong các báo cáo chiến lược, VinaCapital từng nhận định, định giá của chỉ số VN-Index có thể tăng thêm từ 15-20% sau khi quá trình nâng hạng hoàn tất. Doanh nghiệp có thể huy động vốn rẻ hơn, dễ dàng hơn để phục vụ cho các hoạt động mở rộng sản xuất kinh doanh, R&D và M&A.

Bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách Chỉ số của FTSE, xác nhận sau khi đạt được trạng thái kỹ thuật, thị trường bước vào giai đoạn triển khai kéo dài một năm sau thông báo. Bà giải thích rằng đây là khoảng thời gian cần thiết để các nhà đầu tư thị trường cận biên giải quyết vị thế và nhà đầu tư làm quen với Việt Nam như một thị trường hoàn toàn mới. Một yêu cầu then chốt từ FTSE Russell là áp dụng mô hình nhà môi giới toàn cầu (global broker model). Thay vì phải đăng ký tại địa phương và trải qua nhiều thủ tục giấy tờ phức tạp, mô hình này cho phép các công cụ theo dõi chỉ số (index tracker) sử dụng mô hình hiện có, giao dịch qua nhà môi giới toàn cầu rồi đến nhà môi giới địa phương.

Khẩu vị mới

Việc nâng hạng được dự báo sẽ thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn, mang lại nguồn lực tài chính, chuyên môn kỹ thuật và áp dụng các thông lệ toàn cầu về quản trị. Tuy nhiên, dòng vốn tổ chức từ thị trường mới nổi không phải là dòng tiền dễ dãi. Bà Nguyễn Hoài Thu, CFA, Phó Tổng Giám đốc VinaCapital, lưu ý: “Nhà đầu tư tổ chức đòi hỏi thị trường phải có chiều sâu và sự phát triển bền vững”. Họ ưu tiên sự an toàn và tăng trưởng dài hạn, tìm kiếm các doanh nghiệp cam kết thực thi chuẩn mực quản trị công ty theo thông lệ quốc tế (như OECD).

Dữ liệu Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS) năm 2024 cho thấy điểm số quản trị công ty của Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với các quốc gia láng giềng như Thái Lan và Malaysia. Nhiều doanh nghiệp vẫn loay hoay ở mức độ tuân thủ quy định tối thiểu, thiếu cấu trúc quản trị minh bạch, thiếu thành viên hội đồng quản trị độc lập và hệ thống quản trị rủi ro đồng bộ.

Theo bà Trần Anh Đào, Phó Tổng Giám đốc Phụ trách Ban Điều hành Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), Việt Nam hiện đang trên lộ trình cải thiện chất lượng quản trị công ty với mong muốn trở thành một trong 5 quốc gia có hệ thống quản trị doanh nghiệp tốt nhất khu vực ASEAN. Điều này không chỉ là một mục tiêu, chiến lược quan trọng mà còn là nền tảng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút vốn đầu tư nước ngoài… 

Trong khi đó, ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital, khẳng định xu hướng phân bổ vốn đang tập trung mạnh mẽ vào các tài sản đáp ứng tiêu chuẩn bền vững: “Bạn sẽ không thể thua khi nắm trong tay một rổ tài sản là cổ phiếu của các công ty ESG”. Những doanh nghiệp không đáp ứng được các tiêu chuẩn này sẽ phải đối mặt với rủi ro bị loại khỏi danh mục đầu tư (exclusion risk). Đặc biệt, họ cần chuyển dịch tư duy: quản trị công ty không chỉ là tuân thủ mà là động lực tạo ra giá trị. 

Ông Thomas Nguyễn của SSI nhận định thị trường đã chiết khấu tiềm năng nâng hạng trong một thời gian. Ông mô tả: “Ý kiến khiêm tốn của tôi là thị trường Việt Nam đang làm chính xác những gì nó cần phải làm. Đó là tiêu hóa tất cả tin tức tốt và chuẩn bị cho nhiều tin tức tốt hơn sẽ đến”.

Để tận dụng tối đa cơ hội, các nhà hoạch định chính sách cần những cải cách nâng cao tính minh bạch trong quản lý, thúc đẩy các tiêu chuẩn ESG, đầu tư vào hạ tầng vật chất và số, phát triển nguồn nhân lực để dịch chuyển lên các ngành giá trị cao hơn như fintech và công nghệ sinh học.

“Tôi cảm thấy mình có chiếc Ferrari này mà thế giới không thực sự biết quá nhiều về nó. Chúng ta phải làm tốt hơn nhiều trong việc tiếp thị bản thân”, ông Thomas Nguyễn ví von về việc Việt Nam phải nỗ lực hơn nữa để kể câu chuyện của mình với thế giới. 

Có thể bạn quan tâm 

Trung tâm tài chính và làn sóng đổi mới sáng tạo