Người giữ lửa cho Disney Josh D’Amaro và canh bạc công viên

Là người đứng đầu mảng “trải nghiệm” của Disney, ông Josh D’Amaro chịu trách nhiệm điều hành những công viên giải trí vốn tự hào là nơi hạnh phúc nhất thế giới. Liệu ông có thể mang lại niềm vui tương tự cho giới đầu tư? Đầu tháng 2, hội đồng quản trị Disney thông báo ông D’Amaro sẽ là CEO tiếp theo của “gã khổng lồ” giải trí này. Ông tiếp nhận một công ty có giá cổ phiếu trồi sụt như tàu lượn siêu tốc và hiện chỉ quanh quẩn ở mức của mười năm trước.

Disney đã mất khá lâu để tìm người kế nhiệm ông Bob Iger, người đã chèo lái tập đoàn trong phần lớn hai thập kỷ qua. Nhiệm kỳ đầu của ông Iger (2005-2020) là một thành công rực rỡ khi Disney thâu tóm các thương hiệu như Star Warshay Marvel và biến chúng thành những “máy in tiền” văn hóa đại chúng. Tuy nhiên, người được ông chọn kế nhiệm là ông Bob Chapek đã thất bại, buộc ông Iger phải quay lại nắm quyền chỉ sau ba năm. Lần tái xuất này kém suôn sẻ hơn hẳn khi “đế chế trăm tuổi” phải vật lộn với những đứt gãy từ kỷ nguyên số.

Ông Josh D’Amaro tiếp nhận một công ty có giá cổ phiếu trồi sụt như tàu lượn siêu tốc và hiện chỉ quanh quẩn ở mức của mười năm trước.

Việc bổ nhiệm ông D’Amaro đã được Hollywood dự báo từ trước. Ở tuổi 54 và dành phần lớn sự nghiệp tại Disney, ông điều hành bộ phận mang lại tỉ trọng lợi nhuận lớn nhất cho tập đoàn những năm gần đây. Dẫu vậy, ngay cả khi dồn lực vào mảng công viên đang hái ra tiền, Disney không được phép lơ là mảng giải trí. Thiếu đi nội dung sáng tạo, các công viên sẽ mất đi phép màu, và cả khả năng sinh lời.

Năm 1957, Walt Disney từng vẽ một sơ đồ về mô hình kinh doanh của công ty. Tại trung tâm sơ đồ là xưởng phim, nơi xuất xưởng các tác phẩm điện ảnh. Xung quanh đó là các phương thức kiếm tiền từ thành quả sáng tạo: từ truyền hình, hàng lưu niệm cho đến âm nhạc và dưới cùng là công viên Disneyland khi đó mới sơ khai.

Giờ đây, Disneyland và năm hệ thống công viên chị em trên toàn cầu đã trở thành động cơ lợi nhuận chính. Trong năm tài chính vừa qua, mảng trải nghiệm (bao gồm du thuyền, hàng lưu niệm và công viên) chiếm 37% doanh thu và 57% lợi nhuận hoạt động. Ngay trước khi ông D’Amaro được bổ nhiệm, công ty cho biết mảng này đã đóng góp tới 72% lợi nhuận hoạt động trong ba tháng cuối năm 2025.

Vị thế áp đảo này là một sự thay đổi tương đối mới. Một thập kỷ trước, công viên chỉ đóng góp 1/3 lợi nhuận, trong khi truyền hình chiếm tỉ trọng lớn nhất. Mười năm sau, bức tranh đã đổi khác: truyền hình cáp sụp đổ, doanh thu phòng vé sụt giảm. Mảng phát trực tuyến (streaming) dù đã có lãi nhưng kém xa so với thời hoàng kim của truyền hình cáp. Thêm vào đó, Disney+ còn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ Netflix lẫn các nền tảng mạng xã hội như YouTube hay TikTok, vốn đang chiếm dụng ngày càng nhiều thời gian của người dùng.

Giữa bối cảnh đó, các công viên lại thăng hoa. Khi con người dành quá nhiều thời gian cho màn hình tại gia, họ có xu hướng tìm cách giải tỏa và chi tiêu trong thế giới thực. Disney đã tận dụng triệt để điều này. Một gia đình bốn người có thể tốn hơn 1.000 USD cho một ngày cuối tuần tại công viên ở California, chưa kể tùy chọn trả thêm để được ưu tiên xếp hàng. Để đáp ứng nhu cầu, tập đoàn đang rót 60 tỉ USD vào công viên và du thuyền cho đến năm 2033. Công viên thứ bảy cũng đang được xây dựng tại Abu Dhabi.

Ông D’Amaro, người sẽ chính thức nhận ghế CEO tháng tới, sẽ đối mặt với hai thách thức lớn. Đầu tiên là chính quyền của ông Donald Trump, vốn dường như đang khiến du khách quốc tế e ngại. Giá cổ phiếu Disney đã giảm 5% sau khi công ty thừa nhận những cơn gió ngược chưa xác định trong việc thu hút khách ngoại.

Thách thức thứ hai, mang tính dài hạn hơn, nằm ở phép màu sáng tạo, nền tảng của cả đế chế. Phim ảnh có thể không còn đóng góp trực tiếp nhiều vào lợi nhuận, nhưng chính những ý tưởng từ đó mới thu hút khách hàng đến với các trải nghiệm đắt giá của Disney. Du khách sẵn lòng chi trả bộn tiền để bước lên tàu Millennium Falcon hay khám phá Avengers Campus chỉ vì họ yêu những bộ phim đó. Thế nhưng, bộ máy sáng tạo dường như đang hụt hơi. Các ý tưởng mới trở nên khan hiếm. Danh mục năm nay của Disney chủ yếu là các bản làm lại hoặc phần tiếp theo.

Hiện tại, sự nhộn nhịp tại các công viên và du thuyền giúp giới đầu tư tạm quên đi màn trình diễn nhạt nhòa của phòng vé. Nhưng tân CEO, một người vốn ít kinh nghiệm ở mảng giải trí, sẽ cần phải thắp lại ngọn lửa sáng tạo, tâm điểm trong sơ đồ của Walt Disney năm xưa. Công viên có thể là nơi hái ra tiền, nhưng du khách sẽ chỉ chấp nhận trả 275 USD cho một thanh kiếm ánh sáng nếu họ vẫn còn yêu những thước phim trên màn ảnh.

Có thể bạn quan tâm:

Sáng tạo Trung Quốc tìm đường ra thế giới

Nguồn The Economist