Siêu đô thị chững lại vì già hóa

Tăng trưởng dân số, làn sóng di cư và cơ hội kinh tế vẫn đang tiếp tục kéo hàng triệu người đổ về các đô thị lớn. Tuy nhiên, cùng lúc đó, tình trạng già hóa dân số và quỹ đất hạn chế đang khiến tốc độ tăng trưởng tại nhiều siêu đô thị lâu đời bắt đầu chậm lại.

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý khi các thành phố hiện là nơi sinh sống của 45% trong tổng số 8,2 tỉ người trên thế giới, gấp hơn hai lần so với tỉ lệ 20% vào năm 1950. Dự báo cho thấy 2/3 mức tăng trưởng dân số thế giới từ nay đến năm 2050 sẽ tập trung tại các thành phố, với phần lớn sự gia tăng diễn ra ở các khu vực đang phát triển tại châu Á và châu Phi.

Biểu đồ dưới đây đã xếp hạng những trung tâm đô thị lớn nhất thế giới, cho thấy nơi dân cư đang tập trung đông nhất hiện nay, đồng thời gợi mở những khu vực có khả năng bùng nổ tăng trưởng trong tương lai. Dữ liệu được lấy từ báo cáo Triển vọng đô thị hóa thế giới 2025 của Liên Hợp Quốc.

Châu Á vẫn là tâm điểm của dân số đô thị toàn cầu. Thủ đô Jakarta của Indonesia đứng đầu danh sách thành phố đông dân nhất thế giới năm 2025 với gần 42 triệu người, theo sau là Dhaka (Bangladesh) và Tokyo (Nhật Bản).

Riêng Trung Quốc và Ấn Độ đã chiếm một phần đáng kể trong top 30 thành phố đông dân nhất, bao gồm Thượng Hải, Quảng Châu, New Delhi và Mumbai. Những siêu đô thị này hưởng lợi từ quy mô dân số khổng lồ trong nước, sự tập trung kinh tế và vai trò trung tâm vùng đã hình thành từ lâu.

Trong nhóm các đô thị châu Á, Việt Nam cũng ghi nhận tốc độ đô thị hóa mạnh. TP.HCM hiện đang khẳng định vị thế là một trong những trung tâm đô thị năng động và đông dân nhất thế giới. Theo các ước tính năm 2025, TP.HCM xếp thứ 20 toàn cầu về quy mô dân số với khoảng 14,05 triệu người. Thành phố đã trải qua một giai đoạn bùng nổ dân số mạnh mẽ, vào năm 2000 dân số chỉ ở mức khoảng 6 triệu người, nghĩa là trong vòng 25 năm, quy mô dân số đã tăng hơn gấp đôi với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm đạt 3,4%.

Sự tăng trưởng này phản ánh xu hướng chung tại Việt Nam, nơi quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, tiêu biểu như Cần Thơ nơi tốc độ tăng dân số đô thị được ghi nhận cao gấp bốn lần mức trung bình cả nước.

Dự báo trong tương lai, dân số TP.HCM sẽ tiếp tục tăng và đạt mức khoảng 17,2 triệu người vào năm 2050, giữ vững thứ hạng 19 trong danh sách các thành phố lớn nhất thế giới vào thời điểm đó. Với quy mô dân số và tốc độ phát triển này, TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế khu vực nhưng đồng thời cũng đối mặt với những thách thức về hạ tầng, dịch vụ cơ bản và quản lý mật độ dân cư để đảm bảo phát triển bền vững.

Dù châu Á thống trị về quy mô, tốc độ tăng trưởng nhanh nhất lại đang ngày càng dịch chuyển sang những khu vực khác. Luanda, thủ đô Angola, hiện là thành phố tăng trưởng nhanh nhất với mức tăng trung bình khoảng 11% mỗi năm kể từ năm 2000, chủ yếu nhờ tỉ lệ sinh cao và làn sóng người dân từ nông thôn đổ về thành thị. Nhiều thành phố châu Phi khác như Lagos và Kinshasa cũng đang leo hạng, phản ánh dân số trẻ và quá trình đô thị hóa tăng tốc của châu lục này.

Tuy vậy, không phải thành phố lớn nào cũng phát triển nhanh. Một số đô thị trưởng thành như Osaka hay Mexico City đang chứng kiến tốc độ tăng chậm lại, thậm chí suy giảm dân số. Nguyên nhân chính đến từ tình trạng già hóa dân số, tỉ lệ sinh thấp và nguồn cung nhà ở hạn chế. Ở các quốc gia giàu có, tăng trưởng đô thị ngày càng phụ thuộc vào năng suất kinh tế thay vì sự gia tăng dân số, cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt so với những thập niên trước.

Có thể bạn quan tâm:

Lực đẩy sức mạnh mềm

Nguồn Visualcapitalist