TP.HCM tìm lời giải bài toán thu hút nhân tài quốc tế

Ngày 30/9, Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ (VTV Nam Bộ) tổ chức Tọa đàm “TP.HCM: Bài toán thu hút nhân lực tinh hoa quốc tế cho kỷ nguyên tăng trưởng mới”.

Chương trình quy tụ sự tham gia của đại diện Lãnh đạo UBND TP.HCM, các Sở, ban, ngành, các hiệp hội, doanh nghiệp quốc tế, đơn vị nghiên cứu thị trường cùng đông đảo cộng đồng chuyên gia và các cơ quan thông tấn báo chí.

TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với việc mở rộng không gian kinh tế, tái cấu trúc các động lực tăng trưởng và từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành một siêu đô thị quốc tế xứng tầm tại Đông Nam Á. Để đạt được điều đó, nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành yếu tố mang tính quyết định đối với chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Khi các ngành công nghệ cao, kinh tế số, tài chính, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), R&D, logistics và dịch vụ giá trị gia tăng cao giữ vai trò chủ đạo, cuộc cạnh tranh giữa các đô thị không chỉ dừng lại ở việc thu hút vốn đầu tư mà chuyển sang cuộc cạnh tranh về nguồn nhân lực tinh hoa. Đi cùng dòng vốn FDI phải là đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý có khả năng vận hành, chuyển giao công nghệ và tạo ra giá trị mới.

Thu hút nhân tài không chỉ bằng việc làm

Khi TP.HCM mở rộng không gian kinh tế và hình thành các cực tăng trưởng mới, bài toán thu hút nhân lực chất lượng cao cũng thay đổi. Theo ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM, dưới định hướng của Nghị quyết 10, thành phố đang hình thành ba cực tăng trưởng gồm khu vực trung tâm, cực phía Bắc và cực phía Đông Nam, với những định hướng phát triển khác nhau.

Trong đó, cực phía Bắc, gồm TP. Thủ Đức và Bình Dương trước đây, được định hướng trở thành trung tâm công nghiệp sinh thái, thông minh và đổi mới sáng tạo, tập trung vào các lĩnh vực như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu. Theo ông Tuấn, đây cũng là nơi thành phố kỳ vọng thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và cộng đồng chuyên gia quốc tế.

“Thực tế đã chứng minh, cuộc cạnh tranh thu hút FDI hiện nay không còn là cuộc đua về lao động giá rẻ hay ưu đãi thuế, mà là cuộc đua về chất lượng thể chế, năng lực đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, hạ tầng và sức mạnh của doanh nghiệp nội địa”, ông Tuấn nói.

Ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM.

Khi việc làm và dòng vốn dịch chuyển sang các cực tăng trưởng mới, nơi ở của lực lượng chuyên gia cũng đứng trước yêu cầu thay đổi. Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc - Trưởng bộ phận Tiếp thị dự án nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng giá nhà tại khu vực lõi trung tâm tăng cao khiến bài toán đầu tư và cho thuê tại khu vực này ngày càng được cân nhắc kỹ hơn. Trong khi đó, sự phát triển của hệ thống giao thông có thể rút ngắn thời gian di chuyển từ các đô thị vệ tinh vào trung tâm, qua đó làm thay đổi lựa chọn của cả nhà đầu tư lẫn khách thuê.

Đáng chú ý, nhóm khách thuê là chuyên gia không chỉ tìm kiếm một nơi ở. Theo ông Kiệt, “Đối với khách thuê là tầng lớp chuyên gia, họ sẽ nhằm đến lựa chọn hệ sinh thái toàn diện bao gồm nhà ở và các dịch vụ đi kèm, nhất là chất lượng quản lý”.

Góc nhìn này cũng được ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, nhấn mạnh ở cấp độ quy hoạch. Theo ông, mô hình đô thị tích hợp “all-in-one” là hướng TP.HCM đang xây dựng, trong đó chất lượng sống của nhân tài cần được nhìn rộng hơn nhu cầu của riêng người lao động.

Một chuyên gia quốc tế đến TP.HCM có thể đi cùng con cái, thậm chí cha mẹ lớn tuổi. Vì vậy, giáo dục, y tế, dịch vụ và khả năng thích ứng với già hóa dân số cũng trở thành một phần của bài toán thu hút nhân lực. “TP.HCM cân nhắc đến mọi khía cạnh phục vụ nhân tài, một ví dụ nhỏ như chúng tôi hiểu rằng một chuyên gia đến TP.HCM sống và làm việc không chỉ có con cái mà có thể còn có bố mẹ, người lớn tuổi”, ông An nói.

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM.

Từ phía doanh nghiệp, ông Võ Nguyên Hưng, Giám đốc Nhân sự quốc gia Công ty TNHH Ipsos Việt Nam, cho rằng doanh nghiệp có thể hỗ trợ chuyên gia về công việc, thu nhập, phúc lợi, thuê nhà hay trường học cho con, nhưng nhiều yếu tố quyết định việc họ ở lại lâu dài lại nằm ngoài khả năng của doanh nghiệp.

“Chuyên gia nước ngoài đến TP.HCM còn quan tâm đến ‘ngôi nhà thứ hai’, để khi họ xa quê hương đến đây vẫn cảm thấy như tôi đang làm việc ở nhà thì những yếu tố về giáo dục cho con cái, giải trí, kết nối hạ tầng quốc tế với các nước khác là những yếu tố giữ chân họ ở lại lâu dài”, ông Hưng chia sẻ.

Giữ chân nhân tài cần một hệ sinh thái

Nếu chất lượng sống là một điều kiện để giữ chân nhân lực, thì khả năng thu hút nhân tài ngay từ đầu cũng đòi hỏi một cách tiếp cận rộng hơn. Bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc Vận hành Công ty Manpower Việt Nam, cho rằng phạm vi cạnh tranh nhân lực của TP.HCM không còn giới hạn trong nước.

“Chúng ta không chỉ cạnh tranh nhân lực với Hà Nội, Đà Nẵng nữa mà đã là cuộc cạnh tranh toàn cầu”, bà Thủy nói.

Theo bà, TP.HCM vừa có cơ hội thu hút nhân tài quốc tế, vừa có thể trở thành nơi cung ứng nhân lực cho thị trường toàn cầu. Từ kinh nghiệm tuyển dụng, bà cho biết chất lượng nhân lực Việt Nam đang cho thấy những cơ hội mới, trong đó có khả năng đảm nhận các vị trí quản lý cấp cao tại doanh nghiệp quốc tế.

Ở cấp độ thành phố, bà Thủy đề xuất tư duy “Talent City Branding”, tương tự cách doanh nghiệp xây dựng thương hiệu tuyển dụng. Với những lĩnh vực đang thiếu nhân lực như AI, bán dẫn và tự động hóa, thành phố có thể tăng cường thu hút chuyên gia quốc tế, đồng thời triển khai các chương trình khuyến khích trí thức Việt kiều trở về.

Để những điều kiện đó trở thành lựa chọn thực tế, hạ tầng kết nối giữa nơi ở, nơi làm việc và các dịch vụ đô thị cũng đóng vai trò quan trọng. Với ông Angus Liew, Chủ tịch Gamuda Land Việt Nam, hạ tầng giao thông là một mắt xích quan trọng để hệ sinh thái này vận hành. Từ kinh nghiệm của Gamuda tại Kuala Lumpur, ông cho rằng metro có thể giúp kết nối nơi ở với nơi làm việc và mở rộng không gian lựa chọn của chuyên gia.

“TP.HCM có kế hoạch đầu tư metro rất tham vọng là 255 km đến năm 2030, nhưng tôi cho rằng mục tiêu này hoàn toàn khả thi, nếu Thành phố có các cơ chế khuyến cho phép nhà đầu tư tư nhân tham gia và duy trì ổn định các chính sách này”, ông Liew nói.

Ông Angus Liew, Chủ tịch Gamuda Land Việt Nam.

Theo ông, Gamuda từng tham gia đầu tư hệ thống metro tại Kuala Lumpur và hoàn thành hai tuyến với tổng chiều dài 100 km trong sáu năm. Từ kinh nghiệm này, ông cho rằng mô hình hợp tác giữa chính quyền và khu vực tư nhân có thể mở thêm nguồn lực cho phát triển hạ tầng tại TP.HCM.

Tuy nhiên, hạ tầng giao thông chỉ là một phần của bài toán. Ông Liew cũng lưu ý đến vấn đề ngập lụt đô thị trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cho rằng đây là một yếu tố TP.HCM cần tính đến khi xây dựng môi trường sống dài hạn cho cộng đồng cư dân và chuyên gia quốc tế.

Ở góc độ chính sách, ông Tuấn cho biết TP.HCM đang hướng tới việc gắn thu hút đầu tư với chiến lược nhân lực, tăng phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ chuyên gia nước ngoài trong các thủ tục về làm việc, cư trú và tiếp cận dịch vụ thiết yếu.

Như vậy, cuộc cạnh tranh nhân lực đang được đặt trong một bài toán rộng hơn: không chỉ đưa người giỏi đến thành phố, mà phải tạo đủ điều kiện để họ sống, làm việc và phát triển lâu dài. Từ quy hoạch các cực tăng trưởng, nhà ở, giao thông đến giáo dục, y tế và thể chế, mỗi mắt xích đều trở thành một phần của năng lực cạnh tranh nhân tài của TP.HCM.