3 lực kéo vốn 2026

Nếu 2025 là năm của những “nền móng”, với việc nâng hạng chứng khoán, khung pháp lý tài sản số và trung tâm tài chính quốc tế thì năm 2026 chính là thời điểm để “bật công tắc” dòng tiền. 

“Tấm thẻ hội viên” emerging market 

Sau hơn 2 thập kỷ chờ đợi, thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với vị thế là một “thị trường mới nổi thứ cấp” theo tiêu chuẩn FTSE. Đây không chỉ là một dòng tiêu đề bóng bẩy trên các bản tin tài chính. Đó là một tấm thẻ hội viên cho phép các quỹ đầu tư chỉ số (ETF) khổng lồ tự động rót hàng tỉ USD vào Việt Nam. 

Tổng vốn hóa toàn thị trường (cả 3 sàn chứng khoán) đạt xấp xỉ 366 tỉ USD, tương đương 77% quy mô GDP năm 2024. Vì thế, ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc Trung tâm Phân tích SSI, ví von rằng nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng, mà là điểm khởi đầu. Thậm chí, giới đầu tư đang chờ đợi một cú hích lớn hơn là được vào danh sách theo dõi của MSCI trong năm 2026. Nếu FTSE là giải Ngoại hạng Anh thì MSCI chính là Champions League của giới tài chính. Sự xuất hiện của các định chế tài chính lớn từ Mỹ và các quỹ từng rút lui giai đoạn 2018-2019 đang tạo nên một cơn sốt “quay lại” đầy hưng phấn trên thị trường.

Ngành quỹ đầu tư, một trong những trụ cột huy động vốn cho thị trường, hiện quản lý tổng tài sản, với giá trị tương ứng khoảng 6% GDP, thấp hơn nhiều so với mức bình quân khu vực. Bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý Tài sản, Khối trong nước, Dragon Capital, cho biết: “Đây là thời điểm thuận lợi để ngành quản lý quỹ phát huy vai trò của mình. Dòng vốn dài hạn từ các quỹ sẽ giảm gánh nặng cho tín dụng ngân hàng và trở thành nguồn lực ổn định hỗ trợ phát triển. Qua đó, Việt Nam tiến gần hơn tới một hệ thống tài chính đa trụ cột, hiện đại và tiệm cận chuẩn mực khu vực”.

Tài sản số đã có “giấy khai sinh” 

Thị trường tài sản số Việt Nam rất tiềm năng do có tỉ lệ chấp nhận tài sản số cao nhất Đông Nam Á và đứng thứ 4 toàn cầu. Theo Báo cáo Crypto Adoption Index 2025 của Chainalysis, với khoảng 21% dân số đang sử dụng hoặc nắm giữ tài sản số, tổng giá trị giao dịch trong 1 năm vượt 220 tỉ USD. Năm 2026 cũng đánh dấu năm đầu tiên thị trường tài sản số Việt Nam được “bước ra ánh sáng” vận hành dưới một khung pháp lý rõ ràng. Quên đi thời kỳ “đào coin” trong bóng tối hay những dự án blockchain “lặn mất tăm”, giờ đây các loại tài sản mã hóa đã có “giấy khai sinh”.

Ông Will Ross, Giám đốc Tiếp thị và Phân phối Dragon Capital, cho rằng: “Chúng tôi xem thị trường tài sản số Việt Nam là một cơ hội lớn, nơi lợi thế dài hạn vượt trội so với rủi ro, miễn là các định chế tài chính tiếp cận một cách thận trọng, có kỷ luật và đồng hành cùng sự trưởng thành của hệ sinh thái”.

Không gian phát triển của tài sản số còn gắn với các mô hình mới như Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) đã được khởi động tại TP.HCM và Đà Nẵng. Năm 2026, tài sản số đang từng bước rời khỏi vai trò thử nghiệm để trở thành một cấu phần của hạ tầng kinh tế số, trở thành một kênh dẫn vốn minh bạch, chính thống cho nền kinh tế. 

Theo ông Nguyễn Phú Dũng, đồng sáng lập Tập đoàn PILA và thành viên Hội đồng Đầu tư Quỹ Solaris Impact thuộc Pacific Bridge Capital, tốc độ quay vòng vốn của Việt Nam chỉ bằng khoảng 1/3 so với Singapore, do phần lớn vốn bị giam trong tài sản đảm bảo, đặc biệt là bất động sản. “Tài sản số có thể góp phần tháo gỡ nút thắt này thông qua việc xây dựng niềm tin số dựa trên dữ liệu minh bạch, có thể kiểm chứng độc lập và được bảo đảm bởi công nghệ blockchain”, ông Dũng nói.

Tập “cai sữa” ngân hàng

Trong nhiều thập kỷ, doanh nghiệp Việt Nam vận hành theo công thức: cứ thiếu tiền là tìm đến ngân hàng. Nhưng đến năm 2026, thói quen này đang buộc phải thay đổi. Với tỉ lệ tín dụng trên GDP đã vượt ngưỡng 130%, Ngân hàng Nhà nước đang dần siết chặt “van” để ưu tiên chất lượng hơn số lượng. Để duy trì tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, cần tái cân bằng cấu trúc nguồn vốn, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và nâng cao vai trò của thị trường vốn, bao gồm cả cổ phiếu và trái phiếu. 

Tin vui là Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu xây dựng lộ trình bỏ hạn mức tín dụng từ năm 2026. Điều này giống như việc tháo bỏ chiếc vòng kim cô, cho phép các ngân hàng tự do cạnh tranh bằng lãi suất và dịch vụ. Tuy nhiên, cái giá phải trả là lãi suất sẽ không còn “rẻ như cho”. Với mục tiêu tăng trưởng GDP 10% giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn là cực lớn, khiến mặt bằng lãi suất khó có thể quay lại mức thấp.

Do đó, năm 2026 chính là thời điểm vàng để các doanh nghiệp tập “cai sữa” ngân hàng và làm quen với trái phiếu, cổ phiếu. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau những cú vấp ngã đang hồi sinh mạnh mẽ, với tổng lượng phát hành năm 2025 đạt 500.000 tỉ đồng, tạo đà cho một năm 2026 bùng nổ trên nền tảng minh bạch hơn. Để thu hút những định chế tài chính từ Phố Wall hay London, Việt Nam cần một tư duy mới, sẵn sàng cạnh tranh bằng các công cụ tài chính như trái phiếu xanh hay tín chỉ carbon. 

Nhưng hãy khoan mở rượu mừng để đón dòng vốn ồ ạt tới. Một thực tế phũ phàng là vẫn còn không ít doanh nghiệp Việt duy trì thói quen “2 hệ thống sổ sách” để lách thuế hoặc làm đẹp báo cáo. Trong mắt các nhà đầu tư quốc tế, đây là một hành vi “red flag” (cảnh báo đỏ). Những doanh nghiệp vẫn giữ tư duy “lợi ích ngắn hạn” sẽ sớm thấy mình bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua huy động vốn quy mô lớn