AI trong xưởng vẽ

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra một bức tranh chỉ trong vài giây, điều bị tác động không chỉ là tốc độ sản xuất nội dung, mà là cách người làm sáng tạo (creator) tồn tại trên mạng xã hội. Với các comic page vốn phát triển nhờ cá tính riêng, góc nhìn đời sống và cảm xúc rất người, AI đang tạo ra sự thay đổi rõ rệt. Chỉ bằng vài dòng mô tả, công nghệ hiện nay có thể tạo hình ảnh, viết hội thoại, dựng storyboard hay mô phỏng nhiều phong cách minh họa khác nhau trong thời gian ngắn. Điều từng đòi hỏi kỹ năng vẽ và nhiều giờ lao động giờ đây chỉ cần vài lần gõ phím và một cú nhấp chuột.

Trong báo cáo Creators’ Toolkit của Adobe năm 2025, 76% nhà sáng tạo cho biết AI tạo sinh (GenAI) đang tác động tích cực đến nền kinh tế sáng tạo, giúp họ tiếp cận khán giả mới, mở rộng hoạt động kinh doanh và tăng khả năng thể hiện ý tưởng sáng tạo. Trong khi đó, theo HubSpot 2025, hơn 60% marketer toàn cầu đã sử dụng AI trong ít nhất một phần của quy trình sản xuất nội dung, cho thấy AI đang dần trở thành công cụ phổ biến trong ngành sáng tạo và truyền thông số. Điều đó khiến lợi thế cạnh tranh của creator thay đổi. Nếu trước đây comic page được chú ý nhờ nét vẽ hay khả năng bắt trend nhanh thì hiện nay, thứ khó thay thế hơn lại nằm ở góc nhìn cá nhân và khả năng tạo kết nối với cộng đồng.

Họa sĩ Huỳnh Thái Ngọc, sáng lập Thỏ Bảy Màu, cho biết AI hiện được team sử dụng để hỗ trợ nhiều khâu trong quá trình sản xuất nhằm tối ưu thời gian và nguồn lực. Tuy nhiên, theo anh, giá trị cốt lõi của comic page không nằm hoàn toàn ở hình ảnh. “Công cụ AI có thể tái tạo một bức ảnh đẹp trong vài giây, nhưng không thể mô phỏng được góc nhìn trào phúng, cá tính và cảm xúc mà Thỏ Bảy Màu đã gắn kết với khán giả suốt nhiều năm”, anh chia sẻ.

Khi AI khiến việc tạo hình ảnh trở nên dễ dàng, nhiều creator cũng bắt đầu chuyển trọng tâm từ vẽ đẹp sang storytelling và xây dựng thế giới nhân vật. Thay vì chỉ là những mẩu truyện ngắn đăng trên mạng xã hội, nhiều comic page đang phát triển theo hướng IP (intellectual property), nơi nhân vật có thể mở rộng thành sách, hoạt hình hay các dự án thương mại dài hạn.

Tuy nhiên, AI không chỉ thay đổi cách sản xuất nội dung, mà còn tác động trực tiếp đến tư duy sáng tạo của người trẻ và creator hiện nay. Theo Thạc sĩ Lương Vân Lam, giảng viên ngành truyền thông chuyên nghiệp tại Đại học RMIT Việt Nam, AI giúp người làm nội dung rút ngắn thời gian tìm ý tưởng và mở rộng khả năng sáng tạo. Nhưng việc quá phụ thuộc vào AI cũng khiến nhiều nội dung dần trở nên giống nhau. 
“Khi nhà sáng tạo nội dung chạy theo dùng AI để tạo ý tưởng hoặc hoàn thiện nội dung quá nhanh, khả năng tư duy phản biện và dấu ấn cá nhân có thể bị suy giảm, nội dung họ tạo ra có thể giống nhau. Điều này dẫn đến nguy cơ sáng tạo theo công thức thay vì phá vỡ lối mòn”, bà Lam nói.

Đây cũng là nghịch lý lớn nhất mà AI đang tạo ra trên mạng xã hội: nội dung được sản xuất nhiều hơn nhưng lại dễ bị đồng dạng hơn. Chỉ trong thời gian ngắn, internet xuất hiện hàng loạt comic, ảnh chế hay video được tạo bằng AI với tốc độ gần như tức thời. Phần lớn những nội dung này thường có vòng đời ngắn, dễ viral nhưng cũng nhanh chóng bị thay thế. Trong khi đó, các comic page tồn tại lâu năm lại thường giữ chân khán giả bằng cảm giác đồng điệu, những câu chuyện rất đời thường, kiểu hài hước mang màu sắc bản địa hay cách nhân vật phản ứng giống cảm xúc thật của người xem.

Anh Nguyễn Đoàn Văn Thành, chủ trang Chấm Comics, cho rằng AI hiện vừa là công cụ hỗ trợ, vừa là áp lực khiến creator phải giữ chặt bản sắc riêng của mình hơn trước. “Nếu chỉ vì chạy đua với AI mà đánh mất bản sắc vốn có thì cũng có thể đánh mất luôn tập khán giả riêng đã xây dựng trước khi AI bùng nổ cũng như hiện tại và trong tương lai”, anh nói.

Điều đó cho thấy cuộc cạnh tranh giữa creator và AI có thể không nằm ở tốc độ sản xuất, mà ở khả năng giữ lại cảm xúc thật với cộng đồng. “Trong các cộng đồng sáng tạo như comic page, nội dung có thể lan truyền nhanh và ảnh hưởng đến nhận thức xã hội. Người tạo nội dung ở đây cần giữ vai trò kiểm soát ranh giới giữa hài hước và xúc phạm, giữa châm biếm và định kiến, giữa sáng tạo và sao chép. Đây là những năng lực gắn với trải nghiệm sống, nhạy cảm văn hóa và trách nhiệm xã hội mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn”, bà Lam nói. 

Khi AI có thể hỗ trợ gần như mọi công đoạn sản xuất, vai trò của creator cũng thay đổi. “Người làm nội dung không chỉ là người sản xuất, mà còn là người định hướng sáng tạo, biên tập, phản biện và kiểm soát ý nghĩa hay cách mà cộng đồng sẽ diễn giải sản phẩm của họ”, bà Lam nói thêm.

Không chỉ tác động đến creator, AI cũng bắt đầu tác động đến cách các thương hiệu nhìn nhận giá trị của nội dung sáng tạo. Khi khả năng sản xuất trở nên nhanh và rẻ hơn, nhiều nhãn hàng không còn chỉ tìm kiếm những bài đăng quảng bá đơn thuần, mà quan tâm nhiều hơn đến sức ảnh hưởng thật và cộng đồng mà creator xây dựng được.

Theo họa sĩ Huỳnh Thái Ngọc, các thương hiệu ngày càng chú trọng đến tính độc quyền và giá trị tài sản nội dung dài hạn thay vì chỉ nhìn vào lượt tương tác tức thời. “Họ không chỉ muốn book bài quảng cáo đơn thuần nữa, mà hướng tới việc hợp tác sâu như ký kết cấp phép tài sản kỹ thuật số độc quyền. Họ mượn sức ảnh hưởng và uy tín thật của một IP lớn để tạo niềm tin cho người tiêu dùng, điều mà content AI đại trà không làm được”, anh nói.

Có thể trong vài năm tới, AI sẽ tiếp tục thay đổi gần như toàn bộ quy trình sản xuất nội dung. Nhưng với các creator, thứ quyết định khán giả ở lại có lẽ vẫn không phải là công nghệ, mà là khả năng kể một câu chuyện đủ thật để tạo ra kết nối cảm xúc, giúp nội dung và hình ảnh mang dấu vết của con người thay vì chỉ là sản phẩm được tạo ra bởi thuật toán.