Game đổi luật chơi

Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ đầu tháng 7 năm nay, quy định xử phạt vi phạm hành chính trực tiếp với người chơi trò chơi điện tử có hành vi mua bán vật phẩm ảo, đơn vị ảo hoặc điểm thưởng trong trò chơi điện tử với mức phạt lên đến 3 triệu đồng.

Quy định này được cho là sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các dòng game như MMORPG (nhập vai trực tuyến) ở Việt Nam, vốn đang chiếm hơn 50% tổng doanh thu của các nhà phát hành game, kể cả công ty game hàng đầu thị trường nội địa là VNGGames (trực thuộc Tập đoàn VNG).

Siết mua bán vật phẩm

Đây là hành động không mới khi các cường quốc về game MMORPG như Hàn Quốc và Trung Quốc đã ban hành các quy định tương tự từ nhiều năm trước. Các quy định này thực ra mang ý nghĩa bảo vệ người chơi và nhà phát hành dòng game này nhiều hơn là kìm hãm nó.

Có thể thấy nguồn thu của các nhà phát hành game MMORPG chủ yếu đến từ việc người chơi nạp tiền để mua vật phẩm, trang phục, tăng sức mạnh nhân vật hoặc tham gia các hệ thống giao dịch trong game. Cùng với sự phát triển của MMORPG, một thị trường giao dịch bên ngoài hệ sinh thái nhà phát hành cũng hình thành, được gọi là RMT (real money trading), tức người chơi dùng tiền thật để mua bán tiền game, vật phẩm hoặc tài khoản với nhau thông qua các website, hội nhóm hoặc chợ đen bên ngoài game. 

Từ nhu cầu này các hoạt động “cày thuê”, “farm vàng”, săn vật phẩm hiếm hay sử dụng bot tự động xuất hiện để tạo nguồn cung cho thị trường RMT. Nhưng điều này lại gây thiệt hại cho các nhà phát hành và người chơi thì bị hack tài khoản hoặc giao dịch lừa đảo, theo một báo cáo của NetEase (Trung Quốc).

Vì vậy, từ năm 2009, Chính phủ Trung Quốc đã ban hành quy định cấm dùng tiền ảo để đổi lấy hàng hóa và dịch vụ thực tế để dẹp các giao dịch RMT. Hành động này giúp bảo vệ nhà phát hành, người chơi, đồng thời hạn chế giới trẻ không lãng phí thời gian vào việc thu thập tiền ảo và thúc đẩy một “văn hóa trò chơi lành mạnh” như Hàn Quốc định nghĩa.

Năm 2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc ước tính có đến hơn 60% vật phẩm ảo được trao đổi trực tuyến tại quốc gia này được thu thập thông qua các chương trình tự động, dẫn đến quyết định cấm giao dịch lẫn việc thu hoạch vật phẩm để hạn chế tình trạng “cày vàng”, một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng phạm tội ở lứa tuổi thiếu niên.

Con đường tăng trưởng

Việc hạn chế RMT không có nghĩa là các dòng game MMORPG vẫn ung dung kiếm tiền trong giai đoạn tới vì hành vi người chơi đã thay đổi. Nếu như năm 2013-2022 là thời kỳ hoàng kim của MMORPG khi người chơi chấp nhận pay-to-win (chi trả để chiến thắng) thì giờ đây xu hướng này giảm dần do sự xuất hiện của nhiều thể loại game trực tuyến khác.

Các doanh nghiệp game lớn của Trung Quốc và Hàn Quốc đã sớm nhận ra xu hướng này và thay đổi. NetEase, chẳng hạn, đã đạt kết quả khả quan khi theo báo cáo tài chính chưa kiểm toán năm 2025, tổng doanh thu thuần tăng nhẹ, đạt 16,1 tỷ USD và lợi nhuận ròng đạt 4,8 tỷ USD. Kết quả này là nhờ đa dạng trong phân phối game, mảng đóng góp lợi nhuận chính, MMORPG bắn súng, kinh dị, phổ thông. Hơn nữa, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) sâu vào quá trình phát triển game cũng giúp nâng cao hiệu suất.

NCSoft (Hàn Quốc) thì gian truân hơn. Tháng 11/2025, tựa game MMORPG Aion 2 ra mắt và bị người chơi chỉ trích nặng nề do quá lạm dụng cơ chế pay-to-win dẫn đến cổ phiếu giảm 15% chỉ trong một ngày. Để đạt mục tiêu doanh thu 3,4 tỷ USD vào năm 2030, Công ty cam kết giảm bớt các yếu tố nạp tiền gay gắt để ưu tiên hàng đầu cho việc giành lại lòng tin của người chơi. Công ty hiện tái cơ cấu để giảm phụ thuộc vào các trò chơi MMORPG truyền thống nhằm đa dạng hóa danh mục sản phẩm, gồm việc mở rộng sang mảng game di động phổ thông qua các thương vụ mua lại như JustPlay của Đức.

VNG - đối tác lớn của 2 hãng này ở thị trường Việt Nam - cũng có những tính toán cho riêng mình. Hiện mảng game vẫn đang là nguồn thu chính của VNG. Công ty đang tìm kiếm động lực tăng trưởng bền vững mới sau MMORPG khá giống với cách của NetEase: đa dạng mảng game, mở rộng thị trường và sử dụng AI để tối ưu hiệu suất làm việc.

Với việc mở rộng thị trường, những năm gần đây VNG thường xuyên nhắc đến mục tiêu trở thành công ty game khu vực, với doanh thu đến từ thị trường phát hành ngoài Việt Nam sẽ chiếm ít nhất 50% tổng doanh thu của VNGGames. 

Mục tiêu thứ 2 là chuẩn bị các dòng game thay thế khi MMORPG thoái trào. VNGGames hiện phân phối nhiều dòng game như bắn súng, mô phỏng xã hội Play Together (được phát triển bởi Haegin, studio game Hàn Quốc mà VNG đầu tư vào năm 2022), eSports (đối tác Riot Games) và UGC (đối tác Roblox). UGC được đánh giá là đang bước vào giai đoạn tăng trưởng. Động lực chính đến từ sự phổ biến của các nền tảng như Roblox, Fortnite Creative và sự dịch chuyển của Gen Z - Alpha sang các trải nghiệm chơi game mang tính cá nhân hóa, tương tác cao. 

Cuối cùng là AI. Kết quả lợi nhuận quý I/2026 cho thấy việc ứng dụng AI trong VNG đã phần nào phát huy tác dụng. Như nhận định của ông Kelly Wong, Tổng Giám đốc VNG, có thể thấy rõ các mảng kinh doanh của Công ty không còn tăng trưởng riêng biệt. “Kết hợp điều này với kỷ luật vận hành, Công ty có thể tái đầu tư mạnh hơn cho những hạng mục có tiềm năng tăng trưởng cao, đặc biệt trong những lĩnh vực mà dữ liệu, người dùng, AI và hạ tầng có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng”, ông Kelly Wong nói.

Nhìn chung, trong quý I VNG chỉ đạt 2/3 mục tiêu đề ra nhưng sự chuẩn bị từ nhiều năm trước cho thấy Tập đoàn vẫn đang đi đúng định hướng phát triển của các công ty toàn cầu. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất trong nền tảng tăng trưởng mới của VNG vẫn là đa dạng thị trường. Nếu tỷ lệ này không cải thiện rõ ràng hơn, việc thuyết phục nhà đầu tư sẽ là thử thách tiếp theo của VNG trên thị trường vốn. Bởi lẽ, nhà đầu tư thường không trả tiền cho quá khứ. Họ chỉ trả tiền cho câu chuyện tăng trưởng tiếp theo.