QR xuyên biên giới

Tại các quầy hàng tại chợ Bến Thành (TP.HCM) hay những tiệm cà phê chật như nêm du khách ở phố cổ Hà Nội, người ta dễ dàng nhận thấy một cuộc cách mạng đang diễn ra lặng lẽ nhưng vô cùng mạnh mẽ. 

Làm phẳng giao dịch

Khách du lịch Hàn Quốc, Trung Quốc hay Thái Lan không còn loay hoay với những xấp tiền Việt Nam hay lo lắng mặc cả tỷ giá hối đoái tại các tiệm vàng. Thay vào đó, họ chỉ cần mở ứng dụng ngân hàng nội địa quen thuộc của mình, quét mã QR và hoàn tất thanh toán trong chớp mắt.

Thị trường thanh toán quét mã QR xuyên biên giới tại Việt Nam đang bùng nổ, đánh dấu một bước ngoặt chiến lược của hệ thống ngân hàng thương mại và các công ty công nghệ tài chính (fintech). Đây không chỉ là câu chuyện về tính tiện lợi trong tiêu dùng, mà là một cuộc đua tái định hình dòng chảy vốn bán lẻ tại châu Á.

Động lực chính đến từ sự bùng nổ của ngành du lịch, thương mại bán lẻ khu vực và sự chuyển dịch của chuỗi cung ứng toàn cầu. Việt Nam đón hơn 21,2 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 20% so với năm trước. Chính dòng chảy nhân lực và du khách khổng lồ này đã kích thích các thương vụ lớn trong lĩnh vực thanh toán. 

Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) cùng Ngân hàng BIDV vận hành kết nối thanh toán QR xuyên biên giới với Hàn Quốc. Thông qua đối tác GLN International và KEB Hana Bank, hệ thống mới cho phép hơn 115 triệu người dùng trong mạng lưới GLN quét mã VIETQRGlobal tại hàng trăm ngàn điểm chấp nhận thanh toán trên toàn lãnh thổ Việt Nam. 

“Dịch vụ QR xuyên biên giới giữa Việt Nam và Hàn Quốc là một bước đi cụ thể trong tiến trình hội nhập tài chính, góp phần thúc đẩy du lịch, thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế dịch vụ Việt Nam,” ông Nguyễn Quang Minh, Tổng Giám đốc NAPAS, nhận định.

Ngay sau đó, Ngân hàng Vietcombank đã hợp tác với Alipay+ (thuộc Ant International). Theo bà Đoàn Hồng Nhung, thành viên Ban Điều hành, Giám đốc Khối Bán lẻ Vietcombank, hợp tác này cho phép người dùng thanh toán trực tiếp qua mã QR tại hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ.

QR xuyên biên giới đang hấp dẫn cả giới chức quản lý lẫn các định chế tài chính khi “làm phẳng” thanh toán quốc tế. Phí chuyển đổi tiệm cận mức 0, tạo ra thặng dư tiêu dùng khổng lồ. Trong khi đó, người bán hàng tại Việt Nam nhận được VND ngay lập tức vào tài khoản kinh doanh, giúp tối ưu hóa dòng tiền lưu động, với mức phí vận hành thấp hơn đáng kể so với việc thuê và duy trì máy POS.

Kiến trúc tài chính mới

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán thuộc Ngân hàng Nhà nước, cho rằng, nút thắt lớn nhất để hiện thực hóa quy mô tỷ USD của mạng lưới thanh toán song phương chính là tỷ lệ chấp nhận của các đơn vị kinh doanh. Hệ sinh thái thanh toán Việt Nam hiện đang bị mắc kẹt giữa 2 thói quen: QR chuyển khoản cá nhân (P2P) và QR thanh toán thương mại (P2M). 

Việc thiết lập các đường băng thanh toán QR không chỉ là nỗ lực đơn lẻ của riêng các ngân hàng hay công ty công nghệ, mà là một mảnh ghép quan trọng của bức tranh vĩ mô trong chính sách tiền tệ khu vực châu Á. Sự trỗi dậy của các khối liên kết như ASEAN, thông qua các sáng kiến như dự án Nexus (do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế - BIS dẫn dắt) hay các hiệp định song phương, đang từng bước thiết lập một cấu trúc tài chính châu Á độc lập hơn.

Chẳng hạn, Ant International hiện kết nối hơn 300 phương thức thanh toán tại hơn 220 thị trường, bao gồm 50 ví điện tử và hơn 10 hệ thống QR quốc gia. Ông Douglas Feagin, Chủ tịch Ant International, nhận định khách du lịch quốc tế là đối tượng chính để công ty này mang hình thức thanh toán QR xuyên biên giới tới các thị trường Đông Nam Á. “Chúng tôi hy vọng có thể sớm mở rộng cho cả 50 ví điện tử còn lại trong tương lai”, ông Feagin cho biết.

Bên cạnh các giải pháp phục vụ du lịch và bán lẻ, thanh toán quốc tế cũng được xem là hạ tầng số thiết yếu cho doanh nghiệp xuất khẩu và thương mại điện tử. Ông Nguyễn Hoàng Vũ, Trưởng phòng Phát triển Kinh doanh công ty fintech Payoneer, cho biết, với thanh toán xuyên biên giới, doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải đối mặt với bài toán phức tạp hơn khi cần kết nối với nhiều hệ thống tài chính, ngân hàng ở các quốc gia khác nhau. Do đó, vai trò của đơn vị trung gian kết nối trở nên đặc biệt quan trọng. 

Việt Nam có một thị trường nội địa đang bùng nổ về QR, một hạ tầng chuyển mạch quốc gia (NAPAS) mạnh mẽ và một vị trí địa lý - du lịch nằm ngay tâm điểm của dòng chảy du khách châu Á. Đây là bệ phóng để Việt Nam biến dịch vụ thanh toán thành một lợi thế cạnh tranh quốc gia. 

Theo ông Douglas Feagin, việc tăng cường kết nối thanh toán sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận tập khách hàng toàn cầu, củng cố vị thế của Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số, thúc đẩy khả năng tương tác thanh toán và thương mại xuyên biên giới. 

Trong thập kỷ mới, trận chiến của ngành ngân hàng không còn nằm ở việc ai phát hành được nhiều thẻ nhựa hơn. Cuộc chơi giờ đây thuộc về bên nào sở hữu những dòng code quét mã nhanh nhất, tích hợp mượt mà nhất và kéo gần nhất khoảng cách giữa một tài khoản nội địa và thị trường tỷ dân bên ngoài biên giới.