Hủy
Thế giới

Bẫy nợ của Trung Quốc đang siết chặt Nepal

Trang Lê Thứ Ba | 20/11/2018 15:17

Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của Trung Quốc (BRI) có tham vọng cải tổ nền kinh tế toàn cầu với việc kết nối hơn 60 quốc gia khắp thế giới.
 

Điều này được hình dung rằng gần 2/3 dân số thế giới sẽ  kết nối thông qua các dự án BRI trong tương lai. Một số nhà kinh tế ước tính BRI có thể tăng thương mại toàn cầu lên 12% .

Mặc dù có những lợi ích này, nhiều câu hỏi đã được nêu ra về động lực của Trung Quốc cho sáng kiến ​​này, và liệu Bắc Kinh có đủ khả năng 1 nghìn tỉ USD đã cam kết cho các dự án cơ sở hạ tầng hay không. Một số lo sợ BRI có thể thống trị toàn cầu thông qua bẫy nợ .

Sau trường hợp của Maldives, Sri Lanka được coi là một cảnh báo khác về các khoản vay Trung Quốc. Không thể hoàn trả khoản vay trên một dự án xây dựng cảng trị giá 1,5 tỉ USD, Chính phủ Sri Lanka đã đồng ý cho Trung Quốc thuê 99 năm trên cảng thay thế. 

Nepal rơi vào bẫy nợ Trung Quốc

Mặc dù lo ngại về các khoản vay mà họ không thể trả lại, nhiều quốc gia nhỏ đã chấp nhận BRI như một con đường thay thế cho sự thịnh vượng kinh tế. Nepal là một trong số đó, quốc gia này bước vào BRI năm ngoái với sự nhiệt tình lớn lao.

Sau đó, vào tháng 6 năm nay, Thủ tướng Nepal, ông Sharma Oli đã tới Trung Quốc để ký thỏa thuận trị giá 2,4 tỉ USD cho tất cả mọi thứ từ các dự án cơ sở hạ tầng và năng lượng đến các nỗ lực tái thiết sau thiên tai.

Điểm nổi bật của các giao dịch là một kế hoạch táo bạo để xây dựng một tuyến đường sắt xuyên qua dãy Himalaya. Tuyến này sẽ nối liền thị trấn biên giới Kerung của Tây Tạng với thủ đô Nepal, Kathmandu và các thị trấn du lịch của Pokhara và Lumbini. Tuyến đường sắt này đang được coi là một nguồn năng lượng tiềm năng cho ngành du lịch của Nepal, với khoảng 2,5 triệu khách du lịch Trung Quốc dự kiến ​​đến thăm hàng năm.

Bay no cua Trung Quoc dang siet chat Nepal
Một số lo sợ BRI có thể thống trị toàn cầu thông qua bẫy nợ. Nguồn ảnh: scmp

Nếu tuyến đường sắt được xây dựng theo đề xuất, Nepal cũng sẽ được đặt như một trung tâm giao thông chính cho thương mại giữa Trung Quốc và đối thủ của nó, Ấn Độ. Một nghiên cứu ước tính thương mại của Nepal có thể được tăng thêm 35% đến 45% khi tuyến đường sắt và các dự án cơ sở hạ tầng BRI khác được hoàn thành.

Chính phủ Trung Quốc đã tiến hành nghiên cứu tiền khả thi trên tuyến đường sắt Kerung-Kathmandu. Nó ước tính đường 72,25km từ biên giới Trung Quốc đến Kathmandu sẽ có giá 2,25 tỉ USD. Các quan chức đường sắt Nepal nói rằng một 98.5% đáng kinh ngạc của tuyến đường sẽ chạy qua các đường hầm và qua cầu do địa hình đồi núi.

Cuộc tranh luận chính ở Kathmandu là liệu tuyến đường sắt đề xuất này có khả thi về mặt kỹ thuật và tài chính hay không và nếu một ngày nào đó được hoàn thành, liệu nó có phải là con voi trắng - một tuyến vận chuyển đắt tiền nhưng không được tận dụng.

Sau đó, có câu hỏi về chi phí. Bên cạnh những cuộc đấu tranh của Sri Lanka để trả lại tổng cộng 8 tỉ USD hiện nay còn nợ các công ty Trung Quốc, nhiều quốc gia khác cũng đang có những căng thẳng tương tự.

Các nhà kinh tế lo ngại rằng Lào, vốn đã chứng kiến khoản nợ đạt 68% GDP, sẽ gặp khó khăn trong việc thanh toán phần đường dây trị giá 6 tỉ USD do Trung Quốc xây dựng. Và ở Maldives, phe đối lập tuyên bố đất nước đang phải đối mặt với một cái bẫy nợ lờ mờ, với 92 triệu USD trong các khoản thanh toán hàng năm do Trung Quốc trả cho một dự án nâng cấp và cầu cảng - khoảng 10% của toàn bộ ngân sách.

Ở Nepal, câu hỏi cháy bỏng là liệu tuyến đường sắt xuyên Himalayan và các dự án cơ sở hạ tầng khác có được xây dựng với các khoản vay tương tự hay không, hoặc nếu chính phủ có thể đảm bảo các khoản trợ cấp từ Trung Quốc thay thế.

Các nhà kinh tế và lập kế hoạch ở Nepal tin rằng tuyến đường sắt sẽ có lợi cho sự phát triển của đất nước, đặc biệt vì nó sẽ chấm dứt sự phụ thuộc của Nepal vào đồng minh truyền thống của Ấn Độ, cho các nguồn cung cấp thương mại, nhiên liệu, thực phẩm và y tế.

Một phong tỏa hai tháng của tuyến đường thương mại chính giữa Nepal và Ấn Độ năm 2015 đã cho các chính trị gia Nepal lý do lớn hơn để đa dạng hóa các đối tác thương mại của đất nước và trở nên kết nối tốt hơn với các tuyến thương mại toàn cầu . Sự kết nối lớn hơn với Trung Quốc cũng được dự kiến ​​sẽ thúc đẩy xuất khẩu Nepali các loại thảo mộc đặc biệt và các sản phẩm nông nghiệp có nhu cầu cao ở Trung Quốc.

Nhưng với những vấn đề nợ nần ở Sri Lanka và các nước khác, chính phủ Nepal trước đây ban đầu do dự theo con đường tương tự trong các giao dịch với Trung Quốc. Năm ngoái, hãng đã rút phích cắm trên một nhà máy thủy điện trị giá 2,5 tỉ USD do một công ty Trung Quốc xây dựng vì thiếu một quy trình đấu thầu cạnh tranh.

Nhưng kể từ khi Oli trở lại nắm quyền vào tháng 2, ông đã theo đuổi nhiều chính sách thân thiện với Bắc Kinh hơn. Tháng trước, ông đã khôi phục hợp đồng nhà máy thủy điện . Và mặc dù Nepal vẫn đang tìm kiếm nguồn tài trợ từ Trung Quốc để xây dựng tuyến đường sắt xuyên Himalaya, vẫn chưa rõ liệu Oli có tạo điều kiện tiên quyết để bắt đầu xây dựng hay không.

Trung Quốc đang cung cấp các khoản vay mềm để tài trợ cho tuyến đường sắt thay thế. Nó cũng làm ngọt thỏa thuận vào tháng 9 bằng cách cho phép Nepal tiếp cận bốn trong số các cảng biển của nó, điều này sẽ mang lại cho Kathmandu một lựa chọn thay thế thương mại khả thi đối với các cảng Ấn Độ.

Cho đến nay, Nepal và Trung Quốc đã không đi đến một thỏa thuận về vấn đề tài trợ đối với các dự án BRI và việc xây dựng vẫn chưa bắt đầu.

Bay no cua Trung Quoc dang siet chat Nepal
 

Suy nghĩ vượt ra ngoài bẫy nợ

Các chính trị gia Ấn Độ và các phương tiện truyền thông đã hoài nghi về nỗ lực của Trung Quốc trong việc nới lỏng Nepal, gây lo ngại rằng BRI là một hóa trang cho sự thống trị của Trung Quốc thông qua các thỏa thuận hoán đổi nợ. Nhưng mối quan tâm thực sự của Ấn Độ đang mất đi ảnh hưởng lâu dài của nó đối với Nepal, mà nó thích thặng dư thương mại 5 tỉ USD .

Tuy nhiên, đối với Nepal và các quốc gia nhỏ khác trong khu vực, những lợi ích mà BRI có thể mang lại, cụ thể là cơ sở hạ tầng được cải thiện và khả năng kết nối tốt hơn với thế giới, có vẻ quá tốt để vượt qua. Xét cho cùng, mối quan tâm chính của Nepal là tăng trưởng kinh tế, phát triển và cải thiện sinh kế cho người dân.

Để đất nước thực sự được hưởng lợi từ các dự án này, nó cần phải thâm nhập vào chúng một cách thận trọng, với các kế hoạch tài trợ phù hợp tại chỗ. Chính phủ xem các dự án này là những chiến thắng chính trị lớn có khả năng và có thể bỏ qua những lo ngại về vấn đề an toàn và tài chính khi ký kết thỏa thuận với Trung Quốc.

Nhưng Nepal không được rơi vào cùng một cái bẫy nợ như Sri Lanka, nếu không, nguyện vọng của một tương lai tươi sáng hơn có thể biến thành ảo ảnh.

Cập nhật tin Đầu Tư, Bất Động Sản, tin nhanh kinh tế chứng khoán, kiến thức Doanh Nghiệp tại Fanpage.

Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật trong ngày

Tin mới

Công Nghệ

Nhân vật