Tâm điểm bứt phá

Hành trình của kinh tế Việt Nam trong năm 2026 hoàn toàn có thể được hình dung như 4 phần thi đầy thử thách của chương trình Đường lên đỉnh Olympia. Quý I được xem là vòng khởi động - phần thi của nhịp vào guồng và tích lũy điểm số. Quý II là chặng vượt chướng ngại vật, nơi những thử thách cam go nhất chủ yếu đến từ các yếu tố bên ngoài. Quý III sẽ là chặng tăng tốc dưới muôn vàn áp lực về thời gian. Cuối cùng, quý IV sẽ là chặng về đích mang tính quyết định, nơi kết quả chung cuộc phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng giữ được điểm cân bằng và tạo đà bứt phá. 

Nửa đầu năm: khởi động vững vàng và bứt phá ngoạn mục. Khép lại quý I/2026, tăng trưởng GDP đạt 7,83%, khẳng định Việt Nam đã bước vào năm mới hoàn toàn chủ động. 

Các động lực tăng trưởng nòng cốt từ giải ngân đầu tư công, sản xuất công nghiệp cho đến tiêu dùng và dịch vụ đã sớm vào guồng. Việc duy trì tỷ trọng chi tiêu cho phát triển hạ tầng ở mức 6-7% GDP giúp Việt Nam tận dụng tối đa không gian dư địa tài khóa, bù đắp kịp thời cho dư địa nới lỏng tiền tệ đang dần thu hẹp. 

Bước sang quý II, thử thách thực sự mới bắt đầu xuất hiện từ môi trường bên ngoài: căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu lên cao, triển vọng kinh tế toàn cầu bị hạ bậc và lộ trình chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) thiếu đi sự rõ ràng. Dù phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, tăng trưởng GDP quý II vẫn ước đạt 8,39%, đưa tăng trưởng 6 tháng đầu năm lên 8,18%. Đây là đỉnh cao nhất của nửa đầu năm trong nhiều năm trở lại đây. 

Động lực chính đến từ sự phát triển cân bằng giữa sản xuất chế biến chế tạo (tăng 10,23%) và sức cầu nội địa (bán lẻ hàng hóa tăng 12,9%, ngành du lịch đón 12,3 triệu lượt khách quốc tế). Đặc biệt, vốn FDI giải ngân đạt kỷ lục 13,03 tỷ USD trong vòng 5 năm qua, đi cùng với hoạt động M&A tăng vọt gần 90%, một minh chứng cho việc dòng vốn ngoại chất lượng cao đang bám rễ sâu vào chuỗi cung ứng cốt lõi. 

Tuy nhiên, chặng đua nửa đầu năm cũng để lại 3 dữ kiện cảnh báo quan trọng. Thứ nhất, việc nhập siêu 16,65 tỷ USD (dù chủ yếu để nhập khẩu máy móc thiết bị) đã và đang tạo sức ép ngắn hạn lên thị trường ngoại hối. Thứ 2, chỉ số CPI bình quân bám sát mức 4,38% và đang có xu hướng gia tăng nhanh do giá năng lượng nhập khẩu neo cao. Thứ 3, sức ép nội tại lên tỷ giá và lãi suất đòi hỏi Ngân hàng Nhà nước phải liên tục can thiệp chủ động, thông qua các nghiệp vụ thị trường mở để ổn định thị trường. 

Nếu quý II là phần thi của các cú va chạm từ bên ngoài, quý III/2026 được định hình là phần thi của áp lực thời gian, đòi hỏi kỷ luật chính sách cao độ khi nền kinh tế đối mặt với các áp lực vĩ mô dồn nén cùng lúc. 

Sức ép tỷ giá mang tính mùa vụ sẽ gia tăng mạnh mẽ do nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ chu kỳ sản xuất cuối năm, cộng hưởng cùng đợt chuyển lợi tức về nước của hàng loạt doanh nghiệp FDI. Nếu FED tiếp tục chần chừ trong việc nới lỏng chính sách, áp lực này sẽ càng dai dẳng. Thanh khoản hệ thống cũng chịu sức ép lớn khi chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động ngày càng nới rộng, buộc mặt bằng lãi suất phải tiếp tục duy trì để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và ổn định vĩ mô. 

Trọng tâm quý IV: về đích bằng niềm tin. Nếu nửa đầu năm phản ánh năng lực tăng trưởng vượt trội và sức chống chịu bền bỉ thì quý IV - chặng về đích - lại là giai đoạn mà yếu tố sống còn mang tính quyết định sẽ nằm ở niềm tin. Đó là niềm tin của thị trường tài chính, của cộng đồng nhà đầu tư quốc tế và của khu vực doanh nghiệp nội địa vào năng lực điều hành kinh tế. Ở giai đoạn nước rút này, mọi nguồn lực và nỗ lực phải hướng tới việc giữ được sự thăng bằng hoàn hảo để tạo đà bứt tốc. 

Bước vào những tháng cuối năm, bức tranh vĩ mô của Việt Nam được kỳ vọng sẽ đón nhận những cơn gió thuận chiều hơn nhờ sự xuất hiện của các yếu tố hỗ trợ mang tính mùa vụ. 

Về mặt ngoại thương, hoạt động xuất khẩu sẽ bước vào giai đoạn giao hàng cao điểm nhất trong năm. Các đơn hàng dịp lễ hội tại các thị trường lớn sẽ mang lại nguồn cung ngoại tệ dồi dào, giúp cân bằng lại những khoản thâm hụt cán cân thanh toán do phải nhập khẩu nguyên vật liệu trong quý III. 

Về nguồn thu ngoại tệ thứ cấp, ngành du lịch quốc tế thường bứt phá mạnh mẽ nhất vào quý IV. Kết hợp cùng dòng kiều hối truyền thống luôn chảy mạnh về nước vào dịp cuối năm, sự hội tụ của các dòng vốn này sẽ tạo ra tấm đệm thanh khoản ngoại tệ, giúp xoa dịu áp lực căng thẳng lên tỷ giá. 

Cùng với nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc kiểm soát giá cả, áp lực lên cả tỷ giá và lạm phát sẽ được hạ nhiệt, biến quý IV/2026 thành một chặng về đích thuận lợi. Đặc biệt, trong quý IV, câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam nổi lên như một “ngôi sao hy vọng” rực rỡ nhất, mang ý nghĩa vĩ mô cực kỳ quan trọng về mặt định hình lại cấu trúc nền kinh tế. 

Thứ nhất, một thị trường được nâng hạng chính thức sẽ phá vỡ những rào cản quy chế truyền thống, mở rộng vô hạn tập nhà đầu tư tổ chức và quỹ hưu trí quốc tế có thể tiếp cận tài sản tại Việt Nam, từ đó cải thiện triệt để tính thanh khoản của toàn bộ thị trường vốn. 

Thứ 2, tiến trình này tạo ra một bước ngoặt lớn về chất lượng dòng vốn: thay vì phụ thuộc vào các dòng vốn nóng có tính chất đầu cơ, nền kinh tế sẽ đón nhận những dòng vốn cam kết đầu tư trung và dài hạn. Điều này trực tiếp củng cố vị thế vững chắc của các loại tài sản Việt Nam trong mắt giới đầu tư toàn cầu. 

Thứ 3, cũng là điểm mấu chốt nhất để giải quyết bài toán vĩ mô hiện tại: việc nâng hạng thị trường sẽ góp phần kiến tạo nên một nguồn cung ngoại tệ với quy mô khổng lồ, ổn định và bền vững hơn rất nhiều trong trung hạn. Đây là chìa khóa vàng giúp hóa giải tận gốc áp lực tỷ giá, giải phóng không gian chính sách và tạo thêm dư địa rộng rãi cho Ngân hàng Nhà nước trong việc linh hoạt điều hành các công cụ tiền tệ. Nói cách khác, phần thi cuối cùng của năm nay không thiếu những sức ép ngàn cân, nhưng đồng thời mở ra những cơ hội mang tính bước ngoặt để nâng tầm nền kinh tế.