Cuốc xe fintech của Grab

Giữa tháng 9, Grab chính thức công bố thỏa thuận mua lại 60% cổ phần của Atome Financial với giá 1,49 tỷ USD bằng tiền mặt. Trong đó, 260 triệu USD sẽ được rót trực tiếp vào Atome nhằm thúc đẩy tăng trưởng.

Thương vụ dự kiến hoàn tất vào quý III/2027 sau khi nhận được các phê duyệt pháp lý cần thiết. Khoảng 2 năm sau khi giao dịch đầu tiên hoàn tất, Grab sẽ tiếp tục thâu tóm 40% cổ phần còn lại theo cơ chế định giá dựa trên kết quả kinh doanh, đưa tổng định giá của Atome lên mức từ 2-4,5 tỷ USD.

Bước đi này đánh dấu một cột mốc chiến lược quan trọng khi Grab tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới trong bối cảnh mô hình kinh tế chia sẻ dần hạ nhiệt. 

Hướng tới lợi nhuận và hệ thống tín dụng khu vực. Atome Financial, công ty thành viên của Advance Intelligence Group, hiện cung cấp hệ sinh thái sản phẩm tài chính đa dạng bao gồm mua trước trả sau (BNPL), thẻ, khoản vay tiền mặt và cho vay kỹ thuật số tại Singapore, Malaysia, Philippines, Indonesia và Thái Lan. Nền tảng này đang phục vụ hơn 25 triệu người dùng từng giao dịch qua mạng lưới hơn 30.000 thương hiệu, với dư nợ cho vay gộp đạt khoảng 1 tỷ USD. Trong năm tài chính 2025, Atome ghi nhận doanh thu 470 triệu USD (tăng 80% so với cùng kỳ năm trước), tổng thu nhập hoạt động đạt 360 triệu USD và tổng giá trị giao dịch vượt 4 tỷ USD (tăng 60%). Đây cũng là năm thứ 2 liên tiếp Công ty duy trì có lãi trước thuế. 

Việc tích hợp Atome Financial mang lại cho Grab hệ thống cấp tín dụng, đánh giá rủi ro và thu hồi nợ đã được kiểm chứng ở quy mô khu vực. Grab đặt mục tiêu kết hợp hạ tầng cho vay ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) của Atome, bao gồm hơn 100.000 biến số, 131 mô hình tín dụng và hơn 22 ứng dụng AI đang vận hành, với dữ liệu độc quyền từ hệ sinh thái của mình để nâng cao năng lực thẩm định, mở rộng quy mô cho vay và tối ưu chi phí vận hành. 

Đến năm 2028, Grab đặt kỳ vọng mảng dịch vụ tài chính sẽ đạt 500 triệu USD lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao và các khoản điều chỉnh (EBITDA điều chỉnh), đồng thời đưa tổng dư nợ cho vay vượt mốc 6 tỷ USD. Nhận định về thương vụ này, ông Jianggan Li, Giám đốc Điều hành Momentum Works (Singapore), cho biết Grab thực chất đang “mua lấy thời gian và quy mô”. “Tín dụng tiêu dùng tại Đông Nam Á ngày càng tập trung vào các nền tảng thương mại quy mô lớn hoặc các hệ sinh thái ví điện tử chủ chốt. Khi các quy trình thẩm định và thu hồi nợ dần trở nên phổ biến và mang tính đại trà thì khâu phân phối lại trở nên quan trọng hơn”, ông Li phân tích. 

2 kịch bản chiến lược sau M&A. Giới kinh doanh hiện đang bàn luận về 2 hướng đi tiềm năng mà Grab có thể triển khai để tối ưu hóa thương vụ này.

Kịch bản thứ nhất là trở thành cỗ máy chấm điểm tín dụng của Đông Nam Á. Bằng cách khai thác dữ liệu hành vi phong phú từ hàng chục triệu người dùng thường xuyên, chẳng hạn như tần suất di chuyển, lịch sử đặt đơn GrabFood ổn định qua nhiều năm, Grab có thể tạo ra các tập hợp dữ liệu hành vi độc nhất. Khi kết hợp với mô hình quản trị rủi ro của Atome, những tín hiệu này sẽ giúp xác định chính xác đối tượng khách hàng, hạn mức và sản phẩm tài chính phù hợp. 

Chiến lược này mang nhiều nét tương đồng với cách Alibaba và Ant Group từng triển khai tại Trung Quốc, nơi dữ liệu giao dịch từ thương mại điện tử và thanh toán (Alipay) trở thành đầu vào cốt lõi để phát triển các sản phẩm tín dụng tiêu dùng như Huabei và Jiebei. Tham vọng cốt lõi của Grab vẫn là chuyển hóa dữ liệu hành vi thành năng lực đánh giá tín dụng, từ đó mở ra một nguồn doanh thu hoàn toàn mới. 

Kịch bản thứ 2 là đột phá vào lĩnh vực “thương mại tức thời”. Nếu chỉ giới hạn ở hoạt động cho vay, Grab có thể vấp phải những giới hạn tự nhiên về giá trị giao dịch. Các dịch vụ cốt lõi của Hãng dù có tần suất cao nhưng giá trị mỗi giao dịch thường không đủ lớn để kích thích nhu cầu trả góp hay tín dụng giá trị cao. 

Để giải quyết bài toán này, mô hình của Meituan tại Trung Quốc là một tham chiếu đáng chú ý. Meituan đã thành công trong việc chuyển đổi người dùng từ dịch vụ giao đồ ăn tần suất cao sang các mảng thương mại biên lợi nhuận cao hơn như giao hàng phi thực phẩm (Meituan Instashopping), đặt phòng khách sạn và du lịch. Thương mại tức thời - dựa trên mạng lưới kho và cửa hàng cận biên để giao các mặt hàng thiết yếu, mỹ phẩm, dược phẩm... trong vòng một giờ - đang là chiến trường khốc liệt giữa các ông lớn công nghệ Trung Quốc như Meituan, Alibaba và JD.com, với quy mô thị trường dự kiến đạt 178 tỷ USD trong năm 2026. 

Trong dài hạn, 2 con đường này có thể giao thoa: Grab sử dụng dữ liệu giao dịch nhỏ để xây dựng hồ sơ tín dụng, Atome cung cấp hạn mức vay và chính hạn mức tín dụng đó sẽ đóng vai trò là đòn bẩy thúc đẩy người dùng chi tiêu vào các danh mục hàng hóa giá trị lớn hơn. 

Với việc thâu tóm Atome Financial, Grab không đơn thuần mua lại một công ty tài chính, mà đang mảnh ghép hóa chiến lược biến tần suất giao dịch thành tín dụng, qua đó mở rộng biên độ sang các mô hình thương mại tiên tiến trong khu vực.