F2 thử lửa tại REE

Trong nhiều năm, Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh (REE) luôn là bến đỗ cho những nhà đầu tư chuộng sự an toàn, nhờ dòng tiền đều đặn từ mảng điện, nước và cơ điện lạnh. Nhưng nhìn vào biểu đồ giao dịch vào nửa đầu năm 2026, sự an toàn ấy gần như đã biến mất. 

Điểm giới hạn của “bò sữa”

Từng có lúc REE tăng lên 62.350 đồng/cổ phiếu vào cuối tháng 3 cùng với lo ngại gián đoạn về năng lượng khi xung đột leo thang tại Trung Đông. Nhưng đến đầu tháng 7, giá cổ phiếu này giảm còn khoảng 47.450 đồng giữa lúc thanh khoản khô cạn. Đáng nói hơn, P/E của REE đang ở mức 11,23, bỏ xa mức trung bình  là 9,56. Tính phòng thủ của cổ phiếu REE đang được đặt lên bàn cân vào thời điểm doanh nghiệp này bước sang một ngã rẽ mới.  

Sự ngột ngạt trên bảng điện tử chỉ là bề nổi của một cuộc chuyển giao mang tính thế hệ trong nội bộ Công ty. Ngày 7/10/2026 sẽ được ghi vào biên sử niên của REE khi “nữ tướng” Nguyễn Thị Mai Thanh chính thức rời ghế Chủ tịch Hội đồng Quản trị, khép lại hơn 4 thập kỷ lèo lái REE. Quyền điều hành nay được trao lại cho thế hệ F2. Ông Nguyễn Ngọc Thái Bình, con trai bà Mai Thanh, người đã gắn bó với REE từ năm 2007 kinh qua các vị trí Giám đốc Tài chính và Phó Tổng Giám đốc, sẽ chính thức ngồi vào ghế Tổng Giám đốc.  

Cái bóng chiến lược của người tiền nhiệm vẫn còn trong một Ủy ban Chiến lược cấp cao. Tuy nhiên, áp lực với ban lãnh đạo mới là không nhẹ nhàng. Cuộc chuyển giao quyền lãnh đạo diễn ra đúng vào thời điểm mô hình kinh doanh từng là “con bò sữa” cho REE đang lộ rõ những giới hạn. Lợi nhuận của REE từng lập kỷ lục 2.692 tỷ đồng vào năm 2022 nhưng đã trượt 2 năm liền sau đó. Dù bức tranh tài chính hồi phục vào năm 2025 và ghi nhận mức tăng trưởng 14,9% trong quý I/2026 (đạt 938,7 tỷ đồng) nhưng các rủi ro vẫn còn hiện hữu.  

Thời bà Mai Thanh, REE đã có một bước đi lịch sử khi tái cơ cấu sản phẩm mạnh mẽ vào mảng hạ tầng điện, nước. Thủy điện từng là “gà đẻ trứng vàng” nhưng biến đổi khí hậu đang làm đảo lộn mọi mô hình tài chính dự án. Chu kỳ El Niño kéo dài khiến lượng nước lưu trữ về hồ chứa suy giảm nghiêm trọng, bào mòn biên lợi nhuận. Trong khi đó, việc xoay trục sang năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) lại đang vấp phải “nút thắt cổ chai” về chính sách. 

Lãnh đạo mới của REE sẽ phải có kỹ năng vận hành chính sách và quản lý rủi ro để vượt qua giai đoạn này. Nhất là khi mảng điện lạnh là DNA tăng trưởng của REE, nhưng thị trường xây dựng thương mại đang trải qua một mùa đông lạnh kéo dài. Sự đóng băng của thị trường bất động sản dân dụng đã thu hẹp miếng bánh M&E, cạnh tranh về giá trở nên khốc liệt hơn, trực tiếp ăn mòn biên lợi nhuận. 

Mảng cho thuê văn phòng từng là niềm tự hào của REE với thương hiệu e-town. Tuy nhiên, e-town 6 đi vào hoạt động đúng thời điểm xu hướng làm việc linh hoạt lên ngôi và làn sóng cắt giảm nhân sự của các tập đoàn đa quốc gia tiếp diễn. E-town 6 mới đạt tỷ lệ lấp đầy khoảng 58%, phản ánh nguồn cung mới vẫn cần thêm thời gian để được thị trường hấp thụ. Mảng bất động sản nhà ở cũng chưa ghi nhận tín hiệu tích cực rõ rệt tại dự án The Light Square. 

Tìm Alpha mới 

“Thời gian qua, Tập đoàn đã tiếp nhận 2 vị CEO nhưng cả 2 chưa thực sự phù hợp. Do đó, Hội đồng Quản trị đã ra nghị quyết để lấp đầy khoảng trống và tạm đảm nhiệm vị trí này. Giờ đây, để hoạt động kinh doanh được xuyên suốt, Hội đồng Quản trị đã đề cử nhân sự cho vị trí mới”, bà Mai Thanh nói. 

Tại REE vào thời điểm này, tìm kiếm Alpha (đại diện cho mô hình tăng trưởng vượt trội) là bài toán hóc búa nhất. Sở hữu lượng tiền mặt dồi dào và bảng cân đối kế toán lành mạnh, REE không phải đối diện với nguy cơ lớn về tài chính nhưng lại có nguy cơ về sự trì trệ. Nếu chỉ duy trì “vắt sữa” từ các nhà máy thủy điện cũ và thu tiền văn phòng, REE sẽ tụt hậu. Thế hệ lãnh đạo mới cần một cú hích M&A đủ lớn, hoặc một bước đi đầu tiên vào các mảng hạ tầng mới như năng lượng xanh thế hệ mới. 

Về kế hoạch kinh doanh năm 2026, REE đặt mục tiêu doanh thu 12.230 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 2.814 tỷ đồng, lần lượt tăng trưởng 22,2% và 11,3% so với thực hiện năm 2025. “Trong bối cảnh điện than khó tiếp cận nguồn tài trợ, còn LNG bị giới hạn về nguồn khí, Chính phủ sẽ ưu tiên các nguồn năng lượng tái tạo. Đây là cơ hội để REE tập trung đầu tư vào điện gió gần bờ và điện mặt trời trên hồ”, bà Mai Thanh nhấn mạnh tại Đại hội cổ đông gần đây. 

Thế nhưng, giấc mơ lớn này đi kèm theo một cái giá không hề rẻ. Để bổ sung 500 MW mỗi năm trong giai đoạn 2026-2029, REE cần thêm một lượng tiền lớn để hỗ trợ. Chỉ riêng 2 dự án Duyên Hải 2 và 3 đã ngốn số vốn lên tới 1.500 tỷ đồng.  

Việc ra quyết định chi tiêu hàng ngàn tỷ đồng trong bối cảnh chi phí vốn cao và bất ổn địa chính trị đòi hỏi năng lực quyết định chính xác. Bài toán hiện tại của REE đã vượt ra ngoài các con số. Đó là thử thách giải quyết vấn đề của thế hệ lãnh đạo mới: làm sao để cân bằng một chu kỳ đầu tư khát vốn mà vẫn lấy lại được niềm tin của nhà đầu tư sau giai đoạn cổ phiếu giảm sâu.  

Câu chuyện của REE hiện tại không chỉ là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà là bức tranh thu nhỏ của nền kinh tế Việt Nam: thế hệ chủ doanh nghiệp tháo vát và chăm chỉ đang phải học cách trao quyền cho thế hệ thứ 2 - những người phải dùng tư duy dữ liệu và quản trị hệ thống để vượt qua sóng gió. Tại e-town, đèn vẫn sáng hàng đêm và chiếc đồng hồ đếm ngược cho thế hệ lãnh đạo mới chứng tỏ năng lực thực thi của họ đã điểm.