Tỉ giá kìm cương lạm phát

Trong cuộc khủng hoảng do dịch bệnh gây ra, việc bơm tiền diễn ra trên khắp thế giới và Việt Nam không ngoại lệ. Việc chính sách tiền tệ nới lỏng và tiền rẻ tiếp tục được duy trì là điều hiển nhiên để phục vụ phát triển kinh tế.  

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế, nhận xét: “Lượng tiền mà ngân hàng trung ương các nước bơm ra để phòng chống dịch, hỗ trợ phục hồi kinh tế, hay các động thái tiếp tục nới lỏng tiền tệ, giảm lãi suất... trong thời gian qua sẽ có tác động mạnh hơn trong năm tới, khiến lạm phát trên toàn cầu được dự báo có thể tăng tương đối”. 

Tuy nhiên, việc nó có tiếp tục nới lỏng thêm, rẻ thêm hay không là câu chuyện khác, phụ thuộc vào khả năng tăng của lạm phát. Do đó, cần xem xét liệu Việt Nam có phải đối mặt với rủi ro về lạm phát trong năm 2021 hay không. Khi triển vọng kinh tế toàn cầu được cải thiện, có những lo ngại về biến động lạm phát. Điều trùng hợp là đà lạm phát trong tháng 2 của Việt Nam đã tăng cao nhất trong 8 năm qua. Năm 2021, nền kinh tế Việt Nam cũng được dự báo sẽ phục hồi và phát triển mạnh mẽ, tạo áp lực lớn đến mặt bằng giá cả, lãi suất, tỉ giá và lạm phát. 

Mới đây, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam khoảng 6,5% và lạm phát ở mức 4%. Các chuyên gia đánh giá áp lực lạm phát trong thời gian tới sẽ không nhỏ và khuyến nghị theo dõi chặt diễn biến của nhóm hàng thực phẩm (thịt heo), giao thông (xăng dầu) và nhà cửa (gồm cả giá thuê nhà, giá điện).

Trước các yếu tố này, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng, áp lực lạm phát sẽ tăng mạnh trong quý II và quý III/2021 với mức nền thấp trong năm 2020 do giá xăng bán lẻ tạo đáy dưới tác động của dịch COVID-19. 

“Giả định giá các loại hàng hóa khác không có biến động bất thường, với việc giá xăng dầu chiếm tỉ trọng khoảng 4% trong rổ CPI, chúng tôi ước tính CPI bình quân 2021 có thể tăng vượt mốc 4% nếu giá xăng RON95 bình quân 2021 tăng 30% so với cùng kỳ (tương đương mức 20.500 đồng/lít, cao hơn 13,4% so với mức hiện tại). Nếu rủi ro này xuất hiện, Ngân hàng Nhà nước có thể phải áp dụng các chính sách tiền tệ thận trọng hơn để kiềm chế lạm phát (tăng lãi suất, giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng)”, chuyên gia của KBSV nhấn mạnh.

Ngoài các yếu tố cung và cầu, tỉ giá hối đoái cũng là một yếu tố khác có ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình lạm phát. Là một quốc gia xuất khẩu các linh kiện thâm dụng nhập khẩu cao, tỉ lệ chuyển giao của tỉ giá ngoại hối tại Việt Nam là cao nhất trong khối ASEAN. Theo ước tính của HSBC, việc giảm giá tiền tệ 100 điểm cơ bản (100bp) có liên quan đến mức tăng khoảng 0,25 điểm phần trăm của lạm phát toàn phần của Việt Nam. 

Thực vậy, những đợt đồng Việt Nam giảm giá mạnh trước đây có liên quan đến sự gia tăng của lạm phát. Tuy nhiên, đồng Việt Nam trong thời gian gần đây tương đối ổn định, một phần do dự trữ quốc tế được tích lũy nhanh nhờ vào vị thế tài khoản vãng lai được cải thiện. Có thể nói sự ổn định tỉ giá hối đoái đã làm giảm tác động đến lạm phát. 

Nhiều câu hỏi về triển vọng của tiền đồng Việt Nam đã được đặt ra khi phải đối mặt với chính quyền mới của ông Joe Biden, vì Việt Nam được coi là một nước “thao túng tiền tệ” dưới thời chính quyền Donald Trump vào tháng 12 năm ngoái. Nhưng một diễn biến tích cực gần đây có thể mang lại một số tín hiệu lạc quan. 

Vào giữa tháng 1.2021, Đại diện Thương mại Mỹ, ông Robert Lighthizer đã kết luận rằng sẽ không có biện pháp trừng phạt cụ thể nào cho Việt Nam, mặc dù họ có thể thực hiện các cuộc điều tra theo mục 301. Vì vậy, Bộ phận Chiến lược tỉ giá hối đoái của Ngân hàng HSBC cho rằng sẽ có một kịch bản lành mạnh cho Việt Nam là cả Mỹ và Việt Nam sẽ đi đến một thỏa thuận, hoặc thậm chí là một mốc thời gian liên quan đến việc cải cách dần dần chế độ tỉ giá hối đoái của tiền đồng. 

Trong báo cáo của mình, chuyên gia kinh tế Yun Liu của HSBC kỳ vọng lạm phát của Việt Nam trong năm 2021 sẽ ở mức trung bình khoảng 3%, chủ yếu phản ánh tác động của việc điều chỉnh giá lương thực. Đồng thời điều này chủ yếu sẽ bù đắp cho giá dầu đang phục hồi. “Tuy nhiên, rủi ro chủ yếu nghiêng về phía tăng do các yếu tố như giá thực phẩm, giá dầu và chi phí chăm sóc sức khỏe. Điều đó cho thấy, lạm phát sẽ duy trì dưới mức trần lạm phát 4% của Ngân hàng Nhà nước trong năm nay, cho phép Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách tiền tệ phù hợp trong suốt năm 2021”, bà Yun Liu cho biết.