Hủy
Thế giới

Các nước còn được bao nhiêu tiền?

Thứ Tư | 16/01/2013 09:10

Tỷ lệ nợ công trên GDP không đáng được quan tâm nhiều như hiện nay.

Chúng ta nghĩ về nó có lẽ là vì muốn xem chính sách hiện nay có gây gánh nặng cho các thế hệtương lai hay không. Nhưng nợ công thực tế lại là một tập hợp các tài sản vừa sinh lời cho ngườinắm giữ, nhưng lại do chính người nắm giữ ấy nộp thuế để thanh toán tiền lời.

Do các nước có đồng tiền riêng luôn thanh toán được nghĩa vụ nợ danh nghĩa nên vấn đề nợ côngnên được xem xét dưới góc độ chính sách công tác động tới phân phối nguồn lực giữa các bộ phận dâncư ra sao.

Ví dụ, có một giả thuyết phổ biến rằng nợ công cao sẽ tăng lãi suất thực và lợi tức cho tráichủ. Nhưng thực tế không phải vậy, chính phủ Mỹ hiện nay trả lãi cho trái chủ thấp hơn so với hồigiữa năm 1990 dù khi ấy ngân sách cân bằng và nợ công ít hơn bây giờ.

Điều đó cho thấy các phương pháp đo lường nợ công thông thường không giúp hiểu được thứ chúng tacần: ấy là chính phủ tác động ra sao tới mức sống người dân ở hiện tại và tương lai. Khối lượng nợcông không phải không quan trọng, nhưng nó chỉ là một phần của vấn đề.

"Vốn chủ sở hữu" của nhà nước

Nhà nước còn được bao nhiêu tiền? (1)
Tài sản trừ đi công nợ, còn được bao nhiêu?
Người viết cho rằng ta nên tính toán "giá trị sổ sách" của khu vực công bằng cách lấy tài sảntrừ đi công nợ. (Vì chính phủ có quyền đánh thuế, nên phía tài sản trong bảng cân đối kế toán củakhu vực công nên được coi là một phần của tổng tài sản quốc gia.)

Dù có phức tạp hơn, nhưng phương pháp này có lẽ sẽ hiệu quả hơn là một tỷ số nợ công trên thunhập quốc dân đơn giản.

Cái lợi thứ nhất là nó giúp giải thích vì sao tỷ số nợ/GDP không có khả năng dự báo, dù cho đãtính tới những thứ như kỳ hạn nợ và tỷ lệ nợ nước ngoài. Các nước có nhiều tài sản có thể nợ nhiềumà vẫn không sao. Các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn có thể làm thay đổi tỷ số nợ nhưng không thay đổi đượcgánh nặng thực tế trên vai người dân.

Cái lợi thứ hai là vấn đề ngân sách vốn đang làm rối loạn quá trình hoạch định chính sách hiệnnay có thể được thay thế bằng một nguyên tắc đơn giản hơn: ấy là tối đa hóa lợi ích cổ đông (tứclợi ích công dân). Thực tế, điều đó có nghĩa chính phủ sẽ hướng tới việc tăng tổng tài sản quốc giavà dự phòng để thanh toán công nợ.Tài sản vô hình

Theo đó, toàn bộ chi tiêu công có thể phân thành ba loại: đầu tư để tăng mức sống tương lai, tựbảo hiểm để giảm rủi ro quốc gia, và tái phân phối nguồn lực. Phần lớn các nước đã thử chia chitiêu thành đầu tư và tiêu dùng, nhưng lại bỏ quên mất tự bảo hiểm.

Ngay cả Cục thống kê kinh tế Mỹ cũng chưa chính xác lắm khi xếp tiền chi cho giáo dục vàoloại tiêu dùng. Dân cư có giáo dục là một tài sản khổng lồ trên bảng cân đối kế toán quốc gia, tứcchi tiêu cho giáo dục nên được coi là một khoản đầu tư cho mức sống tương lai, thay vì tái phânphối thu nhập.

Nhà kinh tế từng đoạt giải Nobel James Heckman đã viết rất nhiều về giá trị của "can thiệp sớm"trong giáo dục và y tế, giúp tạo ra giá trị và tiết kiệm lớn trong dài hạn.

Nhà nước còn được bao nhiêu tiền? (2)
Tài sản giá trị nhất của nhà nước
Nếu tính tới thời gian một người sống và việc họ có thể truyền lại nền tảng giáo dục và sức khỏecho con cháu mình, rõ ràng khoản đầu tư này sẽ có thời gian khấu hao rất rất dài.

Nhưng, phần lớn chính phủ lại chỉ coi tài sản là vàng, dự trữ ngoại hối, cơ sở hạ tầng hay vũkhí nên tổng tài sản quốc gia bị ước lượng thấp đi rất nhiều.

Tài sản lớn nhất của một quốc gia chính là người dân. Họ làm việc, sáng tạo, đóng thuế và sinhsôi nảy nở.

Họ làm những việc trên có tốt hay không còn phụ thuộc vào môi trường tự nhiên, văn hóa và pháplý. Và chính phủ có thể tác động được vào các yếu tố trên trên cả theo hướng tích cực lẫn tiêucực.

Daron Acemoglu và James Robinson đã lập luận rất thuyết phục rằng một nước sẽ thịnh vượng nếu đềcao tinh thần thượng tôn pháp luật và tránh hình thành mối quan hệ "bóc lột" (extractive).

Như Deirdre McCloskey đã chứng minh, cách mạng công nghiệp diễn ra là nhờ các nước Tây Bắc Âu đitheo "đạo đức tư sản".

Bản thân người viết cũng không biết nên định giá các tài sản trên ra sao nhưng rõ ràng chúng cótầm quan trọng lớn hơn nhiều so với dư nợ của bất kỳ một chính phủ nào.

Nguồn CafeF

Cập nhật tin Đầu Tư, Bất Động Sản, tin nhanh kinh tế chứng khoán, kiến thức Doanh Nghiệp tại Fanpage.

Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật trong ngày

Tin mới

Biz Tech

Nhân vật